Over Midden Oosten.
Een cruise naar het Midden-Oosten: wat er onder dit vaargebied valt
Er staan 112 boekbare reizen in dit vaargebied, langs 418 havens, met 26 schepen, vanaf €1.949 per persoon.
Dat is het kleinste aanbod van alle vaargebieden en het heeft na het poolgebied de hoogste vanafprijs. Beide cijfers komen uit dezelfde bron: dit is voor het grootste deel geen bestemming op zich maar een doorvaart, en de meest voorkomende reisduur is 15 dagen of langer.
De havens die het vaakst worden aangedaan zijn Dubai, Aqaba, Athene (Piraeus) en Jeddah. De landen zijn Egypte, Griekenland, Verenigde Arabische Emiraten en Jordanië.
Het gebied bestaat uit twee delen die door één kanaal met elkaar verbonden zijn. Aan de ene kant de Perzische Golf met Dubai, Doha en Muscat; dat is de winterlus die bij de Verenigde Emiraten staat. Aan de andere kant de Rode Zee met Aqaba, Jeddah en Safaga, en dat is het deel waar deze pagina over gaat.
De vertrekhavens zijn Athene (Piraeus), Singapore en Dubai, en dat Athene daarin staat zegt precies wat voor reizen dit zijn: routes die vanuit de Middellandse Zee door het Suezkanaal naar het oosten varen.
Jordanië en Petra
Aqaba is de enige haven van Jordanië en ligt aan de noordpunt van de Rode Zee, op een plek waar vier landen binnen twintig kilometer aan elkaar grenzen.
De reden dat schepen hier komen is Petra, op twee uur rijden landinwaarts. Dat is een stad die de Nabateeërs vanaf de vierde eeuw voor Christus in rotswanden hebben uitgehakt, op het kruispunt van de karavaanroutes voor wierook en specerijen.
Het bezoek begint met een wandeling van ruim een kilometer door de Siq, een kloof die op sommige plaatsen twee meter breed is met wanden van tachtig meter hoog. Aan het einde daarvan staat de Khazneh, de gevel die in geen enkele foto op zijn ware schaal overkomt.
Wat de meeste bezoekers niet halen: de stad loopt achter die gevel nog kilometers door, met een theater voor achtduizend mensen, een straat met zuilen en een klooster waarvoor je achthonderd treden op moet.
Dit is een dag van tien tot twaalf uur van kade tot kade, en het is de zwaarste excursie in dit hele vaargebied. Neem water, een hoed en schoenen waarop je kunt lopen; er is onderweg vrijwel geen schaduw.
Dichterbij ligt Wadi Rum, de woestijn met zandstenen bergen waar Lawrence of Arabia opereerde en waar sindsdien tientallen films zijn opgenomen.
De Rode Zee en Saoedi-Arabië
De Rode Zee is tweeduizend kilometer lang en op het smalste punt bij Bab el-Mandeb nog geen dertig kilometer breed. Het water is warmer en zouter dan de oceaan, en het koraal langs de kust is een van de noordelijkste rifstelsels ter wereld.
Safaga en Sharm el-Sheikh zijn de Egyptische havens. Vanuit Safaga is Luxor over de weg bereikbaar in drie uur, en dat is een alternatief voor de riviervaart die bij Egypte en de Rode Zee staat.
Jeddah is de haven van Saoedi-Arabië en is pas sinds enkele jaren voor cruisepassagiers toegankelijk. De oude stad Al-Balad staat op de werelderfgoedlijst en heeft koraalstenen huizen met houten erkers die eeuwenlang de haven voor de pelgrimsroute naar Mekka bedienden. Mekka en Medina zelf zijn voor niet-moslims niet toegankelijk.
Landinwaarts ligt AlUla met Hegra, een Nabatese stad van dezelfde bouwers als Petra, met honderdelf in de rots uitgehakte graven in een woestijnvlakte. Dat is de eerste werelderfgoedplek van het land en is per binnenlandse vlucht of als verlenging te bezoeken.
Wat je moet weten voordat je op deze routes boekt: het aanbod hier is de afgelopen jaren dun geworden. Sinds eind 2023 zijn de aanvallen op de scheepvaart in de zuidelijke Rode Zee reden geweest voor rederijen om hun wereldroutes om Kaap de Goede Hoop te leggen in plaats van door het Suezkanaal. Dat raakt precies de reizen die deze havens meepakken, en het is verstandig te kijken hoe recent een vaarschema is bevestigd.
Oman en de zuidkant
Oman ligt buiten de Golf, aan de Arabische Zee, en heeft een kust van bijna tweeduizend kilometer.
Muscat is de hoofdstad en de vaste haven: witte huizen tegen kale bergen, een soek met wierook, en twee Portugese forten uit de zestiende eeuw boven het water. Er geldt een bouwhoogtebeperking, en daardoor lijkt de stad in niets op zijn buren.
Salalah ligt duizend kilometer zuidelijker en heeft een klimaat dat in de regio uniek is: van juni tot september brengt de moesson hier regen en verandert het landschap in groen grasland. Uit deze streek komt de wierook waarvoor de karavaanroutes werden aangelegd.
Khasab ligt op het schiereiland Musandam, dat van de rest van Oman gescheiden is en aan de Straat van Hormuz grenst. De inhammen daar worden fjorden genoemd, en er varen dhows tussen de rotswanden waar dolfijnen meezwemmen.
Deze havens staan meestal op de routes tussen de Golf en India, en die varen in de noordelijke winter.
De beste tijd voor een cruise in het Midden-Oosten
Er zijn 11 maanden met vertrek. Het drukst is april, en in juni ligt het aanbod stil.
De zomer is hier onbruikbaar. In de Golf en aan de Rode Zee loopt het kwik van juni tot september op tot boven de vijfenveertig graden, en aan de kust komt daar een hoge luchtvochtigheid bij.
Van november tot maart is het vierentwintig tot dertig graden overdag en 's nachts fris; in Petra en in de woestijn kan het 's winters rond het vriespunt komen, want dat ligt op negenhonderd meter hoogte.
Het regent vrijwel nooit. Wat er wel is, is stof bij wind, en dat kan het zicht dagenlang diffuus maken.
De ramadan verschuift elk jaar door de kalender en verandert het ritme aan wal: overdag gesloten eetgelegenheden, en het leven dat naar de avond verschuift.
Het Suezkanaal
Op de reizen die dit vaargebied doorkruisen, is de doorvaart door het Suezkanaal een dag op zich.
Het kanaal is honderdvierenzestig kilometer lang en verbindt de Middellandse Zee met de Rode Zee. Anders dan bij het Panamakanaal zijn er geen sluizen nodig: beide zeeën liggen op vrijwel hetzelfde niveau, en het kanaal is een geul door zandvlakte.
Het is in 1869 geopend na tien jaar graven, onder leiding van Ferdinand de Lesseps. De opening was een gebeurtenis van wereldformaat en werd in Caïro gevierd met een operagebouw dat voor de gelegenheid werd neergezet.
De doorvaart duurt elf tot zestien uur en gaat in konvooi: schepen verzamelen zich en varen in groepen achter elkaar. Aan bakboord ligt de Sinaï, aan stuurboord de Egyptische woestijn, en daartussen zie je op enkele plaatsen dorpen en velden waar het zoetwaterkanaal langsloopt.
Sinds de verbreding van 2015 kan een deel van het traject in twee richtingen tegelijk worden bevaren. Wat er ook sinds 2021 bekend is: een vastgelopen containerschip legde het wereldwijde scheepvaartverkeer zes dagen stil, en dat verklaarde voor veel mensen ineens waarom deze geul zo veel gewicht heeft.
Voor de reiziger is het een dag aan dek zonder haven. Neem zonwering mee; er is nauwelijks schaduw en het is warm.
Wat je vooraf regelt
De regels verschillen per land en zijn hier belangrijker dan bij welke andere bestemming ook.
Voor Jordanië, Oman, Qatar, Bahrein en de Emiraten hebben Nederlanders geen visum vooraf nodig voor een kort verblijf; bij een cruisebezoek regelt het schip de formaliteiten. Voor Egypte geldt wel een visumplicht, en voor Saoedi-Arabië is er sinds enkele jaren een toeristenvisum dat online wordt aangevraagd.
Kleding aan wal: bedekte schouders en knieën, voor mannen en vrouwen, en in Saoedi-Arabië ruimer dan dat. In moskeeën is voor vrouwen een hoofddoek nodig.
Alcohol is buiten hotels en aangewezen zaken niet vrij verkrijgbaar en in Saoedi-Arabië verboden. Aan boord gelden de regels van het schip.
Fotograferen van mensen, en zeker van vrouwen, gebeurt hier niet zonder toestemming; bij havens, militaire terreinen en overheidsgebouwen mag het helemaal niet.
En kijk bij het vergelijken naar wat er in de prijs zit. Op deze routes zijn de excursies lang en duur, en de aanbieders die hier het meest vertegenwoordigd zijn, verkopen vaak een pakket waarin dranken, fooien en een deel van de tochten zijn opgenomen.
