Wanneer een balkon zijn geld waard is

Op een route met veel zeedagen en uitzicht is een balkon het verschil tussen een reis en een hotelkamer. In de Noorse fjorden en in Alaska vaar je overdag een dal binnen en lig je uren voor een gletsjer; dat kijk je vanaf je eigen balkon.

Hetzelfde geldt voor een oversteek. Op zeven dagen zonder haven is een raam dat opengaat aanzienlijk meer waard dan op een reis waar je elke ochtend om acht uur van boord stapt.

Op een Caribische of Middellandse-Zeeroute ligt het anders. Daar ben je overdag vrijwel elke dag aan wal en gebruik je de hut om te slapen en te douchen. Veel ervaren cruisegangers nemen daar bewust een binnenhut en besteden het verschil aan excursies.

Er is nog een overweging die zelden wordt genoemd: op een koude route zit je toch niet buiten. In Noorwegen in mei is het tien graden op het balkon, en dan is een panoramaruimte binnen prettiger dan je eigen reling.

De tussenoplossing is de buitenhut met raam: zestien procent duurder dan een binnenhut, en je weet 's ochtends of het licht is en welk weer het is. Voor een eerste cruise is dat vaak de verstandigste keuze.

Hoe lang moet je eerste cruise duren?

Zeven nachten is de gebruikelijke lengte en voor een eerste keer meestal de juiste. Korter dan vier nachten leer je het niet kennen; langer dan tien is veel als je nog niet weet of het bevalt.

Wat wel meetelt is de reistijd ernaartoe. Voor een Caribische reis vlieg je negen tot tien uur, en dan is drie of vier nachten aan boord uit verhouding. Voor de Middellandse Zee vlieg je twee tot drie uur en werkt een week prima.

Vertrek je uit Amsterdam, Rotterdam of Kiel, dan valt de vlucht helemaal weg en is ook een korte reis de moeite waard. Kiel heeft afvaarten van drie en vier nachten naar Kopenhagen en Oslo.

Let op het aantal zeedagen in verhouding tot de havens. Een reis van zeven nachten met vijf havens is een heel andere vakantie dan een van zeven nachten met drie havens en vier dagen varen.

Dat staat in het dagprogramma van de reis en niet in de titel, dus kijk er voor het boeken naar.

Wat er bovenop de reissom komt

Dit is waar een eerste cruise het vaakst duurder uitvalt dan gedacht, en het gaat om vier posten.

De servicevergoeding is een vast bedrag per persoon per dag dat bij de meeste rederijen automatisch op je rekening aan boord komt. Voor twee personen op een week loopt dat op tot enkele tientallen euro's per dag.

De dranken zitten er bij de meeste grote rederijen niet bij, ook water en koffie buiten het buffet niet. Een pakket kost een vast bedrag per dag en is pas voordelig vanaf ongeveer vier tot vijf consumpties.

De excursies zijn de grootste variabele. In Alaska kost een tocht met een watervliegtuig per persoon meer dan een hut op sommige data; in de Middellandse Zee loop je in veel havens van de kade zo de stad in.

De vlucht en de hotelnacht vooraf horen erbij. Nooit op de dag van vertrek aankomen: een gemiste aansluiting kost je de hele cruise, want het schip wacht niet.

Reken die vier posten erbij op voordat je twee reizen vergelijkt. Een cruise van €96 per nacht waar alles bij komt, kan duurder uitvallen dan een van €160 waar niets meer bij komt.

Waar je aan wal komt, en waar niet

Niet elke haven is een kade. Bij een ankerhaven ligt het schip voor de kust en ga je met tenderboten aan land, en dat verandert de dag wezenlijk.

Zo'n overtocht kost een half uur per kant, er wordt met volgnummers gewerkt en bij te veel deining gaat de aanloop helemaal niet door. Dat laatste gebeurt vaker dan bezoekers verwachten.

Bekende ankerhavens zijn Santorini, Grand Cayman, Belize, Half Moon Cay en Cabo San Lucas. Wie daar een excursie voor heeft geboekt bij een derde partij, staat er zonder terugbetaling bij als de aanloop vervalt.

Boek excursies op zo'n dag daarom via het schip. Dat is duurder, maar het schip wacht op zijn eigen excursies en niet op jou.

Bij een kadehaven speelt dit niet. Dan loop je van de loopplank de stad in, en in havens als Dubrovnik, Split, Kotor en Bergen sta je binnen tien minuten in het centrum.

Welke rederij past bij een eerste keer?

Het aanbod loopt van €87 tot ruim €1.100 per nacht, en die uitersten zijn verschillende producten. Voor een eerste cruise gaat het om de middenmoot.

Carnival is met €92 per nacht de goedkoopste van de grote namen, gevolgd door Costa met €128 en MSC met €136. De schepen zijn groot, er is veel te doen en de sfeer is druk. Voor gezinnen werkt dat goed.

Royal Caribbean staat op €144, en in het Caribisch gebied loopt dat verschil verder op: daar is die rederij tweeenzestig procent duurder dan Carnival. Dat zit in de schepen, met ijsbanen, surfsimulators en waterparken.

Celebrity (€158) en Holland America (€160) richten zich op volwassenen, met eten als belangrijkste punt en zonder pretpark. Rustiger, en per nacht ongeveer een vijfde duurder dan MSC.

Let bij AIDA en Mein Schiff op de taal: die schepen zijn volledig op een Duits publiek gericht, van de omroep tot de dagelijkse krant. De prijs is aantrekkelijk, maar wie geen Duits verstaat mist een deel van de reis.

Vijf dingen die eerste boekers vaak missen

Het schip vaart op tijd weg. Wie te laat terug is van een eigen excursie, staat op de kade. Bij een excursie van het schip wordt gewacht.

Je hut ligt onder iets. Kijk op de dekkenkaart wat er boven en onder je zit. Onder het buffet, het zwembaddek of de discotheek wordt vroeg begonnen en tot laat doorgegaan.

Zeeziekte is een kwestie van plek. Midscheeps op een middelhoog dek beweegt het minst; voorop en op de bovenste dekken het meest.

De vanafprijs is niet jouw prijs. Dat is de goedkoopste binnenhut op de goedkoopste datum. Kijk naar de prijs van de hut die je werkelijk wilt op de datum die je wilt.

Een paspoort is vaak nodig, ook binnen Europa. Veel rederijen eisen het ongeacht de route, en voor de Verenigde Staten heb je bovendien een ESTA nodig die je ruim vooraf aanvraagt.

Wanneer je gaat, en wat dat scheelt

De maand waarin je vertrekt bepaalt de prijs sterker dan de rederij of het schip.

Over ons hele aanbod ligt de mediaan in januari op €125 per persoon per nacht en in augustus op €187. Dat is vijftig procent verschil voor hetzelfde product, en het komt door de Europese schoolvakanties die in juli en augustus overlappen.

Ben je niet gebonden aan een vakantie, dan is de eerste helft van september de scherpste keuze: dezelfde zee, hetzelfde schip en vrijwel hetzelfde weer, voor negen procent minder dan in augustus.

Per vaargebied verschilt het sterk. In de Middellandse Zee is het verschil tussen februari en augustus zevenenzeventig procent, maar in februari is het er tien tot vijftien graden en zwem je niet.

Wie in de winter zon zoekt en toch goedkoop uit wil zijn, komt bij het Caribisch gebied of de Canarische Eilanden uit. Oktober is daar de goedkoopste maand, en dat is precies omdat het orkaanseizoen dan op zijn hoogtepunt is.

Hoe je een eerste cruise kiest

Begin bij de reistijd naar de vertrekhaven, want dat bepaalt hoeveel dagen je werkelijk aan boord bent voor je geld.

Kies daarna de reisduur: zeven nachten voor de Middellandse Zee, tien tot veertien als je toch al ver vliegt, drie tot vier als je vanuit Kiel of Amsterdam vertrekt en het eerst wilt proberen.

Kijk dan naar de verhouding tussen havens en zeedagen, en pas daarna naar het schip. Voor een eerste keer is de route belangrijker dan het aanbod aan boord.

Neem bij een route met veel zeedagen of uitzicht een balkon; bij een route met elke dag een haven een binnen- of buitenhut, en besteed het verschil aan wat je aan wal doet.

En reken de vier bijkomende posten erbij op voordat je vergelijkt. Dat ene sommetje voorkomt vrijwel alle teleurstellingen die eerste boekers rapporteren.