Cruise Israël

Jeruzalem staat er twee keer in en is geen haven

Er zijn 40 boekbare reizen die Israël aandoen, langs 5 vermeldingen. Twee daarvan zijn dezelfde plaats in twee schrijfwijzen: Jerusalem staat op 23 reizen en Jeruzalem op 13.

Belangrijker is dat die plaats geen haven is. Jeruzalem ligt op achthonderd meter hoogte in de heuvels, zestig kilometer van zee. Wat er in werkelijkheid gebeurt is dat het schip in Ashdod of in Haifa ligt en dat de stad een excursie is van anderhalf tot tweeënhalf uur per richting.

Haifa staat daarnaast apart op 10 reizen, Tel Aviv op 4 en Eilat op 5. Dat laatste ligt niet aan de Middellandse Zee maar aan de Rode Zee, aan de Golf van Aqaba, en hoort bij andere routes dan de rest.

28 van de 40 reizen duren vijftien dagen of langer. De goedkoopste begint bij €1.949 per persoon; er varen tien schepen en de rederijen zijn Regent Seven Seas Cruises, Holland America Line, Emerald Yacht Cruises en Oceania Cruises, met Regent op 21 reizen.

Of de aanloop doorgaat

Dit is de eerste vraag die je bij deze bestemming moet stellen, en die is praktisch van aard.

Sinds oktober 2023 hebben rederijen aanlopen in Israël op grote schaal geschrapt, verplaatst of vervangen. Of een geplande aanloop wordt uitgevoerd, hangt af van de beoordeling van de veiligheidssituatie op dat moment, en die beoordeling kan tot kort voor vertrek veranderen.

Wat dat voor jou betekent: een reis wordt hierom doorgaans niet geannuleerd. Er komt een andere haven of een zeedag voor in de plaats, en dat geeft geen recht op teruggave. Wie deze aanloop de reden vindt om te boeken, moet zich dat vooraf realiseren.

Kijk daarnaast het reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken na, want dat verschilt per deel van het land en wordt regelmatig bijgesteld. Wat het schip aanbiedt en wat het reisadvies zegt, hoeven niet hetzelfde te zijn; de afweging is aan jou.

Reken bij aankomst op grondige controles. De veiligheidsafhandeling in de havens en bij bezienswaardigheden is uitgebreider dan je elders gewend bent en dat kost tijd.

Wat er in de oude stad staat

De ommuurde oude stad van Jeruzalem is negenhonderd bij duizend meter, dus kleiner dan de binnenstad van Utrecht, en er staan drie wereldgodsdiensten bovenop elkaar.

Het gebied is verdeeld in vier wijken: de joodse, de christelijke, de islamitische en de Armeense. Je loopt er in een half uur doorheen en in een dag niet doorheen.

De Westelijke Muur is wat rest van de steunmuur van het tweede tempelcomplex, verwoest in het jaar 70. Er wordt dag en nacht gebeden en er zijn gescheiden gedeelten voor mannen en vrouwen; bezoekers mogen erbij, met bedekt hoofd voor mannen.

Daarboven ligt het plateau dat joden de Tempelberg noemen en moslims het Edele Heiligdom, met de Rotskoepel en de Al-Aqsamoskee. Niet-moslims kunnen er op beperkte tijden op, via één ingang, niet op vrijdag en zaterdag, zonder religieuze voorwerpen en zonder er te bidden. Die regeling is politiek gevoelig en de openstelling kan zonder aankondiging vervallen.

De Heilig Grafkerk staat op de plek die sinds de vierde eeuw wordt aangewezen als die van de kruisiging en het graf. Zes kerkgenootschappen delen het gebouw volgens een regeling uit de negentiende eeuw die zo nauw luistert dat de sleutel al eeuwen bij twee moslimfamilies ligt, om te voorkomen dat een van de zes hem beheert.

Daarbuiten liggen de Olijfberg met uitzicht over de stad, de Via Dolorosa door de smalle straten, en Yad Vashem, het nationale monument voor de Holocaust, dat op een dag met een excursie zelden goed tot zijn recht komt.

De rest van het land op een havendag

Voor wie Jeruzalem overslaat of er al is geweest, liggen er langs de kust andere dingen.

Haifa is de tweede havenstad en de berg Karmel loopt daar tot aan het water. Tegen die helling liggen de terrastuinen van het bahá'í-geloof: negentien terrassen over een kilometer hoogteverschil, met in het midden het graf van de voorloper van die godsdienst. Ze staan sinds 2008 op de Werelderfgoedlijst en zijn met een rondleiding te bezoeken.

Twintig kilometer noordelijker ligt Akko, een ommuurde havenstad waar onder het Ottomaanse straatniveau een compleet kruisvaarderskwartier is opgegraven: zalen, gangen en een tunnel naar de haven. Ook dat staat op de Werelderfgoedlijst en het is minder druk dan Jeruzalem.

Halverwege ligt Caesarea, de havenstad die Herodes rond het jaar 20 voor Christus liet bouwen met een kunstmatige haven van Romeins beton dat onder water uithardde. Er staan een theater, een hippodroom en een aquaduct langs het strand.

Tel Aviv is een stad van honderd jaar oud met een strandboulevard, en het bijzondere eraan staat er in steen: ongeveer vierduizend gebouwen in de stijl van het Bauhaus, neergezet in de jaren dertig door architecten die uit Duitsland waren gevlucht. Die verzameling staat sinds 2003 op de Werelderfgoedlijst. Aan de zuidkant grenst het aan Jaffa, een havenplaats van duizenden jaren oud.

Vanaf Jeruzalem is de Dode Zee in ruim een uur te bereiken: het laagste punt op het vasteland van de aarde, ruim vierhonderd meter onder zeeniveau, met water waarin je door het zoutgehalte blijft drijven. Verderop ligt de rotsvesting Masada, met een kabelbaan naar boven.

Wat je vooraf moet regelen

Er zijn drie dingen die deze bestemming anders maken dan een gewone havendag in Europa.

Het eerste is de sabbat. Van vrijdagavond bij zonsondergang tot zaterdagavond ligt het openbare leven grotendeels stil: winkels dicht, geen openbaar vervoer, en in Jeruzalem beduidend strenger dan in Tel Aviv, waar meer doorgaat. Een aanloop op zaterdag ziet er dus heel anders uit dan een op dinsdag. Het weekend is hier vrijdag en zaterdag; zondag is een gewone werkdag.

Het tweede is Bethlehem. Dat ligt op tien kilometer van Jeruzalem maar in de Palestijnse gebieden, met een eigen bestuur en een controlepost ertussen. Dat is een aparte excursie met een eigen gids en niet iets wat je er even bij doet; ga daar niet zelfstandig heen zonder je vooraf te verdiepen in wat er geldt.

Het derde is de kleding en het gedrag bij heilige plaatsen. Schouders en knieën bedekt, voor alle drie de godsdiensten, en bij sommige plaatsen aanvullende eisen zoals een hoofdbedekking. Fotografeer geen biddende mensen van dichtbij en let op de borden bij de ingang.

De talen zijn Hebreeuws en Arabisch; Engels wordt breed gesproken en de bewegwijzering is drietalig. De munt is de shekel en pinnen kan overal.

Seizoen en praktische zaken

Oktober telt 9 reizen, november 7 en april 6. Februari, juni en augustus komen alle drie uit op nul.

Dat volgt het gewone ritme van de oostelijke Middellandse Zee: voorjaar en najaar zijn het seizoen, en de zomer is aan de kust benauwd en in Jeruzalem droog en heet. In de winter kan het in de heuvels rond de tien graden liggen en regenen; in Eilat is het dan aangenaam.

De vertrekhavens zijn Athene (Piraeus), New York en Ain Sukhna, met Athene op 11 en New York op 5. De aanlopen in Eilat horen bij reizen die door de Rode Zee varen; die haven ligt op een paar kilometer van Aqaba in Jordanië, aan dezelfde baai.

Reken op een lange dag als je Jeruzalem doet. Twee keer twee uur bus plus een stad die je alleen lopend ziet, betekent dat je vroeg weg bent en laat terug.

Neem water mee, een hoed en schoenen waarop je over kasseien en trappen kunt. Er is in de oude stad weinig schaduw op de open plekken.

Nederlanders hebben voor een kort verblijf geen visum nodig. Bij binnenkomst wordt in de regel een los inreisdocument verstrekt in plaats van een stempel; bewaar dat.

Waar je op moet letten

• Jeruzalem is geen haven; het schip ligt in Ashdod of Haifa.
• De aanloop kan vervallen; kijk het actuele reisadvies na.
• Op zaterdag ligt veel stil; zondag is een gewone werkdag.
• Bethlehem ligt in de Palestijnse gebieden; dat is een aparte excursie.
• Bedek schouders en knieën bij alle heilige plaatsen.
• Eilat ligt aan de Rode Zee, niet aan de Middellandse Zee.