Cruise Jordanië

Zesentwintig kilometer kust en één haven

Er zijn 67 boekbare reizen die Jordanië aandoen, en ze komen allemaal in Aqaba. Er is geen tweede haven en die komt er ook niet, want dit land heeft aan de Rode Zee een kustlijn van zesentwintig kilometer en verder alleen landgrenzen.

Die kuststrook zit in de hoek van de Golf van Aqaba waar vier landen tegen elkaar aan liggen. Vanaf de kade kijk je over het water naar de hoogbouw van Eilat in Israël, daarachter ligt de Sinaï van Egypte, en aan de overkant naar het zuiden begint Saoedi-Arabië. Op een heldere dag zie je ze alle vier vanaf één plek.

62 van de 67 reizen duren vijftien dagen of langer, en dat zegt waar deze haven op ligt: op de lange trajecten door het Suezkanaal tussen de Middellandse Zee en Azië. De vertrekhavens zijn Athene (Piraeus), Dubai en Miami, met Athene op 11, Dubai op 8 en Miami op 7.

De goedkoopste reis begint bij €2.169 per persoon. Er varen achttien schepen en Oceania staat op 21 reizen, Regent op 15 en MSC op 11.

Petra op een havendag

Voor de meeste passagiers is er maar één reden dat dit schip hier ligt, en die staat op honderdvijfentwintig kilometer.

Petra is de stad die de Nabateeërs vanaf de vierde eeuw voor Christus in de rotsen hebben uitgehakt. Ze verdienden aan de karavanen met wierook en specerijen die van Zuid-Arabië naar de Middellandse Zee trokken, en ze bouwden hun hoofdstad op de plek waar die routes samenkwamen.

Je komt binnen door de Siq, een kloof van ruim een kilometer waar de wanden tot tachtig meter oplopen en die op sommige plekken maar drie meter breed is. Aan het eind daarvan staat de Khazneh, de gevel van veertig meter hoog die uit de rotswand is gesneden en die iedereen van de foto's kent.

Wat daarachter ligt weten minder mensen: een terrein van zestig vierkante kilometer met een theater voor achtduizend toeschouwers, graftombes, een geplaveide hoofdstraat en het klooster Ad-Deir, dat na achthonderd traptreden op een hoogte ligt.

Reken op een lange dag. De rit is twee uur per richting over de Desert Highway, je hebt binnen het terrein minstens drie uur nodig om iets te zien dat de moeite waard is, en je loopt in totaal al gauw acht kilometer over ongelijke grond.

Doe dit met de excursie van het schip. Als het verkeer tegenzit is dat het verschil tussen wachten aan de kade en achterblijven, en dat is bij een rit van twee uur geen theoretisch risico.

Wat de Nabateeërs met water deden

Er is aan Petra iets dat indrukwekkender is dan de gevels en dat de meeste bezoekers missen.

Deze stad lag in een gebied waar vijftien centimeter regen per jaar valt en er woonden op het hoogtepunt tienduizenden mensen. Dat kon alleen doordat de Nabateeërs elke druppel opvingen.

Er zijn kilometers aan aardewerken leidingen en in de rots gehakte goten aangelegd, met bezinkbakken om het zand eruit te halen, en een stelsel van meer dan tweehonderd waterreservoirs. De helling van de leidingen is zo berekend dat het water niet ging klotsen, want dat kost druk.

Tegelijk moesten ze zich beschermen tegen het omgekeerde. De Siq is een geul waar bij een bui in de bergen een vloedgolf doorheen komt; daarom is er een dam gebouwd en een tunnel door de rots gehakt die dat water omleidt. Die tunnel werkt nog steeds.

In 1963 zijn er tientallen bezoekers in de Siq verdronken toen die omleiding niet werkte. Sindsdien is het stelsel hersteld en wordt het terrein bij zware regen gesloten.

Dat is dus ook iets om te weten: in de winter kan Petra dicht zijn wegens wateroverlast, en dat gebeurt een paar keer per seizoen.

De woestijn waar Mars is gefilmd

Op een uur rijden ligt Wadi Rum, en dat is voor wie Petra al kent de betere keuze.

Het is een zandvlakte van zevenhonderd vierkante kilometer waar rotsmassieven van vijf- tot zevenhonderd meter recht uit omhoog steken, met zand dat naar het rood trekt. Je rijdt er in de laadbak van een terreinwagen doorheen, langs rotsbruggen, kloven en wanden met inscripties die twaalfduizend jaar oud zijn.

T.E. Lawrence, de Britse officier die in de Eerste Wereldoorlog met de Arabische opstand meetrok, heeft hier gekampeerd en het gebied beschreven als weids en godsdienstig van schaal. De film die naar hem is genoemd is er in 1962 opgenomen.

Sindsdien is het decor gebleven. Wie een film heeft gezien waarin iemand over Mars loopt, heeft waarschijnlijk naar Wadi Rum gekeken; er zijn hier meerdere ruimtefilms opgenomen, waaronder de verfilming van Dune.

Het gebied wordt bestuurd en gerund door bedoeïenenfamilies die er het toerisme in handen hebben. Er wordt thee gezet in kampen met haren tenten en er is een spoorlijntje uit de Ottomaanse tijd waar nog een oude locomotief staat.

Wat Lawrence hier bovendien deed is de reden dat deze haven bestaat. In juli 1917 nam hij met een Arabische strijdmacht Aqaba in door niet vanaf zee aan te vallen, waar de Turkse kanonnen stonden, maar door de woestijn om te trekken en vanaf de landzijde binnen te komen. De verdediging keek de verkeerde kant op.

Wat er in Aqaba zelf is

Als je Petra overslaat, is de stad zelf een rustige havendag.

Aqaba heeft ongeveer honderdveertigduizend inwoners en is sinds 2001 een economische zone met eigen belastingregels, wat betekent dat er minder heffing op goederen zit en dat er langs de kust hotels zijn gebouwd.

Wat er te zien is: het fort uit de Mammelukse tijd bij de haven, de resten van Ayla, een vroeg-islamitische stad uit de zevende eeuw, en de opgraving van een gebouw uit het einde van de derde eeuw dat wordt beschouwd als een van de oudste bouwwerken ter wereld die als kerk zijn neergezet.

Het water is de andere reden om te blijven. Het rif begint hier vlak bij de kust en is vanaf het strand te bereiken; er wordt gesnorkeld en gedoken bij de Japanse Tuin en bij het wrak van de Cedar Pride, dat in 1985 opzettelijk is afgezonken.

Er ligt sinds 2019 nog iets bijzonders op de bodem: een militair museum onder water. Er zijn tanks, een helikopter en een pantservoertuig afgezonken op een diepte waar duikers en snorkelaars ze kunnen zien; ze zijn schoongemaakt en dienen als kunstmatig rif.

De Dode Zee halen is geen optie. Die ligt op drie uur rijden en dat past niet in een havendag; ga daar met een landarrangement heen.

Seizoen en praktische zaken

Januari telt 16 reizen, april 14 en oktober 10. Juni, juli en augustus komen alle drie uit op nul.

Dat is een kwestie van hitte. In de zomer loopt het in Aqaba op naar veertig graden en in Petra, waar je urenlang in de zon over rotsen loopt, is dat niet vol te houden. Van oktober tot april is het achttien tot vijfentwintig graden en dat is het seizoen.

In de winter kan het in Petra koud en nat zijn, want dat ligt op negenhonderd meter hoogte. Neem een jas mee als je in januari gaat; het schilt daar tien graden met de kade.

Over de route valt nog iets te zeggen dat sinds eind 2023 speelt. Reizen die vanuit de Middellandse Zee komen bereiken Aqaba via het Suezkanaal en raken de zuidelijke Rode Zee niet. Reizen die vanuit Dubai of Singapore komen varen wel door de zuidelijke Rode Zee, en dat is het gedeelte waar rederijen hun routes herhaaldelijk hebben omgelegd wegens de veiligheidssituatie. Ga bij zo'n lange reis na wat de rederij over de route zegt.

Nederlanders hebben een visum nodig voor Jordanië; wie met een cruiseschip in Aqaba aankomt, valt onder een regeling van de economische zone waarbij dat kosteloos wordt geregeld en het schip dat afhandelt. Wie op eigen gelegenheid het land in gaat, kijkt de voorwaarden na.

De munt is de dinar en die is aan de dollar gekoppeld; pinnen kan. Neem stevige schoenen mee en meer water dan je denkt nodig te hebben.

De rederijen zijn Oceania Cruises, Regent Seven Seas Cruises, MSC Cruises en Emerald Yacht Cruises.

Waar je op moet letten

• Petra is twee uur rijden; doe dat met de excursie van het schip.
• Reken op acht kilometer lopen over ongelijke grond.
• Van juni tot en met augustus vaart er niets; het is dan veertig graden.
• De Dode Zee past niet in een havendag.
• Bij zware regen sluit Petra; dat gebeurt een paar keer per winter.
• Vanaf de kade zie je vier landen liggen.