Rivier
Riviercruise over de Mekong
554 boekbare reizen langs 19 havens, vanaf €1913 per persoon.
554 boekbare reizen langs 19 havens, vanaf €1913 per persoon.
Er zijn 554 boekbare riviercruises over de Mekong, langs 19 aanlegplaatsen in Vietnam, Cambodja en Laos.
De rivier zelf is bijna vijfduizend kilometer lang en loopt van Tibet naar de Zuid-Chinese Zee, door zes landen. Wat je vaart is het onderste stuk: de delta in Vietnam en het traject door Cambodja tot voorbij Phnom Penh, samen ongeveer driehonderdvijftig kilometer.
224 van deze reizen duren tien tot veertien dagen en 162 vijf tot zeven. Die eerste groep is het gebruikelijke product: een week varen met daaraan vast een landgedeelte in Hanoi, Ha Long of bij de tempels van Angkor.
De goedkoopste begint bij €1.913 per persoon en er varen 6 schepen; dat is de kleinste vloot van de grote rivieren in dit aanbod. De rederijen zijn Emerald Cruises, AmaWaterways, Scenic River Cruises en CroisiEurope en de vertrekhavens zijn Ho Chi Minh City, Siem Reap en Kampong Cham.
Er gebeurt op deze rivier iets dat nergens anders ter wereld op deze schaal voorkomt, en het bepaalt wanneer je kunt varen.
Bij Phnom Penh komt de Tonlé Sap in de Mekong. In het droge seizoen stroomt die rivier naar het zuiden, de Mekong in, zoals een zijrivier hoort te doen.
In de moesson komt er zoveel water uit het noorden dat de Mekong hoger komt te staan dan de zijrivier, en dan draait de stroom om. Het water wordt terug het land in geduwd, het meer bovenstrooms loopt vol en groeit van tweeënhalfduizend naar meer dan twaalfduizend vierkante kilometer.
Dat meer is daardoor een van de rijkste zoetwatervisgebieden ter wereld. Miljoenen mensen leven ervan, en de vis uit dit stelsel is voor Cambodja de belangrijkste bron van eiwit.
Voor de reis betekent het twee dingen. In het hoge water, van augustus tot december, kunnen de schepen het verst doorvaren en komen ze tot aan het meer bij Siem Reap; in het lage water, van februari tot juni, gaat een deel van dat traject per bus of met een kleine boot.
Kijk daarom bij het boeken niet alleen naar de route maar ook naar wat er staat over lage waterstand. De rederijen schrijven dat voorbehoud in de voorwaarden en het wordt met enige regelmaat gebruikt.
Op de kaart lijkt het logisch om vanaf Cambodja verder de rivier op te varen naar Laos, en dat kan niet.
Op de grens tussen die twee landen liggen de watervallen van Khone: een reeks stroomversnellingen over een breedte van kilometers, met een verval van een meter of twintig. Dat is de reden dat de Mekong nooit de handelsroute naar China is geworden waar de Fransen in de negentiende eeuw op hoopten.
Zij hebben het geprobeerd. Er is in 1893 een smalspoorlijn over een eiland aangelegd om boten en vracht om de watervallen heen te dragen, met een locomotief die per schip is aangevoerd; die rails liggen er nog en een van de locomotieven staat er als monument.
Wat dat voor jou betekent: de reizen die Luang Prabang aandoen zijn andere reizen, met een ander schip, en er zit een vlucht tussen. Zie dat als twee producten in één programma en niet als één doorgaande vaart.
Er is nog een reden dat dit stuk het eindpunt is. Boven Phnom Penh wordt de rivier snel ondiep en zijn de banken onvoorspelbaar; de schepen die hier varen hebben daarom een diepgang van nog geen twee meter.
In het Vietnamese deel woont twintig miljoen mensen op een gebied dat voor een groot deel onder zeeniveau ligt, en het water is er het wegennet.
Cai Be, Sa Dec, My Tho, Vinh Long en Ben Tre staan alle vijf in de lijst, en dat zijn plaatsen waar je met een sampan de zijkanalen in gaat. Je vaart onder bruggetjes door langs huizen op palen, langs werkplaatsen waar rijstpapier wordt gedroogd en waar kokossnoep wordt gekookt.
De drijvende markten zijn het bekendste beeld. Boten liggen naast elkaar en verkopen groente en fruit in het groot; wat er te koop is hangt aan een staak op de boeg, zodat je van een afstand ziet wie ananas heeft.
Die markten lopen wel terug. De wegen zijn beter geworden en de handel verplaatst zich naar de wal; de markt van Cai Be is een fractie van wat hij twintig jaar geleden was, en dat wordt aan boord niet altijd verteld.
In Sa Dec staat het huis van de Chinese koopmanszoon uit De minnaar van Marguerite Duras, die hier als meisje woonde toen haar moeder er lesgaf. Het is te bezoeken en het boek levert er de context bij.
Wat je in de delta verder ziet is rijst, in drie oogsten per jaar. Deze streek voedt heel Vietnam en levert daarnaast een aanzienlijk deel van de rijst op de wereldmarkt.
Phnom Penh staat op alle 486 reizen en dat is de plek waar de reis van toon verandert.
Op het programma staan twee bezoeken die zwaar zijn. Tuol Sleng is een voormalige school die de Rode Khmer in 1975 in een gevangenis veranderde, waar ongeveer vijftienduizend mensen zijn ondervraagd en van wie er een handvol levend uitkwam; de klaslokalen met de bedden en de fotoarchieven staan er zoals ze zijn aangetroffen.
Vijftien kilometer verderop liggen de velden bij Choeung Ek, waar de gevangenen naartoe werden gebracht. Er staat een gedenkstoepa met achtduizend schedels.
Tussen 1975 en 1979 is naar schatting een kwart van de bevolking omgekomen door executie, honger en dwangarbeid. Vrijwel iedereen die je hier ontmoet heeft familie verloren, en de generatie die het meemaakte is nu oud.
Er staat tegenover dat de stad springlevend is: een koninklijk paleis met een zilveren pagodevloer, markten in art-decohallen, en een bevolking waarvan de helft onder de vijfentwintig is.
Verder stroomopwaarts liggen dorpen als Angkor Ban, Kampong Cham en Wat Hanchey, waar je aan land gaat in een gemeenschap zonder toeristische inrichting: een klooster op een heuvel, een school, een markt. Dat zijn korte bezoeken en ze zijn voor veel passagiers het beste deel van de reis.
Siem Reap staat op 145 vertrekken en ligt niet aan de Mekong maar aan het meer; het is het begin- of eindpunt van de meeste reizen.
Daar liggen de tempels van Angkor, de hoofdstad van het Khmerrijk tussen de negende en de vijftiende eeuw. Het terrein beslaat vierhonderd vierkante kilometer en er stonden op het hoogtepunt naar schatting driekwart miljoen mensen, wat het destijds de grootste stad ter wereld maakte.
Angkor Wat zelf is in de eerste helft van de twaalfde eeuw gebouwd, in dertig jaar, uit vijf miljoen ton zandsteen die over kanalen is aangevoerd. Het is het grootste religieuze bouwwerk ter wereld en het staat op de vlag van het land.
Wat de meeste indruk maakt is niet altijd de hoofdtempel. Bayon heeft tweehonderd stenen gezichten die vanaf elke toren met je meekijken, en Ta Prohm is met opzet niet vrijgemaakt van de vijgenbomen die er doorheen groeien, met wortels als watervallen over de muren.
Ga vroeg. De zonsopgang bij Angkor Wat is druk en het is daarna binnen twee uur veertig graden; de tempels zijn open vanaf half zes.
Bedek schouders en knieën, want dat is bij de tempels verplicht en er wordt bij de ingang op gecontroleerd.
Oktober telt 78 reizen, november 77 en september 54. Juni komt uit op nul en juli op 4.
Dat volgt het water en het weer. Van november tot februari is het droog en het koelst, met vijfentwintig tot tweeëndertig graden; van maart tot mei loopt het op naar veertig; van juni tot september valt de moesson, met buien in de middag en hoge luchtvochtigheid.
Het hoge water in het najaar is voor deze rivier gunstig: dan komen de schepen het verst en zijn de zijkanalen bevaarbaar. Het lage water in het voorjaar levert de bustrajecten op.
Je hebt voor beide landen een visum nodig. Voor Vietnam vraag je dat vooraf online aan; voor Cambodja kan het online of bij aankomst. De rederij regelt de grensovergang op de rivier zelf, waarbij de paspoorten aan boord worden ingenomen; dat is normaal en je krijgt ze terug.
In Cambodja betaal je in de praktijk met Amerikaanse dollars en krijg je riel als wisselgeld voor bedragen onder de dollar. Neem kleine biljetten mee en let erop dat gescheurde biljetten worden geweigerd.
Dit is een gebied met knokkelkoorts en op sommige plekken malaria. Overleg vooraf met een reizigersarts, neem muggenspul mee en drink geen kraanwater.
De schepen zijn klein, met zestig tot honderdvijftig passagiers, en ze varen overdag; het uitzicht op de oever is een groot deel van het programma.
