Riviercruise over de Seine

Parijs staat er niet in, en toch begint het daar

Er zijn 575 boekbare riviercruises over de Seine, langs 13 aanlegplaatsen, allemaal in Frankrijk.

Er zit één eigenaardigheid in die lijst die je moet kennen voordat je zoekt. De feed heeft geen aparte vermelding voor Parijs: de haven staat er als Rouen met Parijs tussen haakjes, en die vermelding draagt 600 van de 575 reizen. Wie op de haven Parijs zoekt vindt niets, terwijl vrijwel elke reis daar begint en eindigt.

382 reizen duren vijf tot zeven dagen. Dat is het vaste product: de week Parijs en Normandië, heen langs de bochten naar Rouen en terug, met dezelfde plaatsen in omgekeerde volgorde.

De goedkoopste begint bij €750 per persoon en er varen 16 schepen. De drukst aangedane plaatsen zijn Rouen (Parijs), Vernon, Les Andelys en Le Havre en de rederijen zijn AmaWaterways, Emerald Cruises, Viva Cruises en Nicko Cruises.

Een Seinecruise van Parijs naar Normandië, heen en terug

Op de meeste rivieren vaar je van A naar B. Op de Seine vaar je in een lus, en dat heeft een praktische reden.

Van Parijs tot de monding is het over water driehonderdvijfenzestig kilometer, terwijl het hemelsbreed geen honderdvijftig is. De rivier maakt lussen die zo scherp zijn dat je op sommige punten de plaats waar je twee uur eerder lag, aan de overkant van een landtong ziet liggen.

Daardoor is er in een week geen ruimte om ergens anders heen te varen. Wat je krijgt is dezelfde honderdvijftig kilometer twee keer, met het schip dat 's nachts vaart en overdag ligt.

Het schip blijft bovendien meestal de eerste en de laatste nacht in Parijs liggen. De aanlegplaatsen daar zijn de kades bij de Eiffeltoren en bij Javel en Bercy, en dat betekent dat je 's avonds de stad in kunt en aan boord kunt slapen. Voor veel passagiers is dat de belangrijkste reden om deze reis te kiezen.

Op deze rivier staat het getij. Tot honderdzestig kilometer landinwaarts, tot aan de sluizen bij Amfreville, komt het zeewater mee omhoog; die sluis is de grootste van Frankrijk en het schip gaat er heen en terug doorheen.

De tuin van Monet

Vernon staat op 493 aanlopen en dat is voor één plek: Giverny, vijf kilometer verderop.

Claude Monet woonde daar van 1883 tot zijn dood in 1926. Hij zag het huis vanuit de trein, huurde het, kocht het later, en heeft daarna veertig jaar de tuin aangelegd die hij wilde schilderen.

Er zijn twee tuinen. De ene ligt voor het roze huis en is een strak raster van bedden dat in kleurbanen is beplant, zodat er van maart tot oktober telkens iets anders bloeit. De andere ligt aan de overkant van de weg en is de waterpartij: hij liet een zijarm van de Epte omleiden, groef een vijver, plantte waterlelies en zette er een brug over in Japanse stijl.

Daar zijn de tweehonderdvijftig doeken met waterlelies gemaakt waar de rest van zijn leven aan is opgegaan, waaronder de panelen die nu in de Orangerie in Parijs hangen. Hij schilderde tegen die tijd met staar aan beide ogen; de kleuren van die late jaren gaan naar rood en geel omdat hij blauw nauwelijks meer zag.

Wat je moet weten voor het bezoek: de tuin is van eind maart tot begin november open en daarbuiten dicht, dus wie in december vaart ziet hem niet. Ga vroeg, want een cruiseschip komt zelden alleen en de paden zijn smal.

Het huis is ingericht zoals het was, met de Japanse prenten die hij verzamelde aan de muren en een keuken in blauwe tegels. Zijn schilderijen hangen er niet; die zijn in Parijs.

Rouen, en wat daar in 1431 gebeurde

Rouen was in de middeleeuwen een van de grootste steden van Europa en het was de hoofdstad van Normandië.

Op de Place du Vieux-Marché is op 30 mei 1431 Jeanne d'Arc verbrand, negentien jaar oud, na een proces dat door Engelsgezinde geestelijken werd gevoerd. Vijfentwintig jaar later is dat vonnis in een herzieningsproces vernietigd, en in 1920 is zij heilig verklaard.

Op de plek van de brandstapel staat sinds 1979 een kerk met een dak dat de vorm van vlammen heeft en waarin glas-in-loodramen uit de zestiende eeuw zijn verwerkt die uit een verwoeste kerk zijn gered. Het is een gebouw waar men het niet over eens wordt, en dat is het bekijken waard.

De kathedraal is het andere. Monet heeft die in 1892 en 1893 meer dan dertig keer geschilderd vanuit hetzelfde raam aan de overkant, telkens bij ander licht; die reeks is de reden dat schilders daarna over lichtstudie zijn gaan denken.

De gietijzeren torenspits die er in 1876 op kwam maakte het gebouw met honderdeenenvijftig meter vier jaar lang het hoogste ter wereld. In de stad staat verder de Gros-Horloge, een astronomisch uurwerk uit 1389 in een poortgebouw, dat één wijzer heeft omdat men in die tijd de minuut niet nodig had.

Van de oude stad staat nog ruim tweeduizend vakwerkhuizen overeind, ondanks de bombardementen van 1944 die het gebied tussen de kathedraal en de rivier hebben weggevaagd.

Normandië vanaf de kade

Le Havre staat op 301 aanlopen en Caudebec-en-Caux op 326, en dat zijn de aanlegplaatsen voor de kust.

Vanaf daar gaan de excursies naar de landingsstranden van 6 juni 1944: Omaha Beach, de begraafplaats bij Colleville-sur-Mer met bijna tienduizend witte kruisen, en de batterij bij Longues-sur-Mer. Reken op anderhalf tot twee uur rijden per richting; het is een lange dag en het is voor veel passagiers de reden dat ze deze reis boeken.

Le Havre zelf is een bezienswaardigheid van een soort die zelden op een lijst staat. De stad is in september 1944 door geallieerde bombardementen vrijwel volledig verwoest en daarna herbouwd naar het ontwerp van Auguste Perret, in beton, met een raster van straten en een kerk met een toren van honderdzeven meter die van binnen als een lichtkoker werkt. Het geheel staat sinds 2005 op de Werelderfgoedlijst, wat voor naoorlogse architectuur uitzonderlijk is.

Honfleur, aan de overkant van de monding, is het omgekeerde: een oude vissershaven met hoge smalle huizen om een dok, die de oorlog ongeschonden doorkwam. De kerk van Sinte-Catharina is er door scheepstimmerlieden gebouwd, in hout, met een gewelf dat als een omgekeerde scheepsromp is gemaakt; het is de grootste houten kerk van Frankrijk.

Daar is de schilderkunst begonnen die later impressionisme is gaan heten. Eugène Boudin werkte er buiten en heeft de jonge Monet overgehaald hetzelfde te doen.

Bij Les Andelys, op 332 aanlopen, staat Château Gaillard op de klif: een burcht die Richard Leeuwenhart in 1196 in twee jaar liet bouwen om Rouen tegen de Franse koning te beschermen. Acht jaar later is hij toch gevallen, na een beleg waarbij de belegeraars naar verluidt via een latrineschacht binnenkwamen.

Wat er van de vloedgolf over is

Er was op deze rivier tot in de jaren zestig een verschijnsel waar mensen speciaal voor kwamen kijken.

Bij springtij liep het opkomende zeewater de trechtervormige monding in en werd het samengedrukt tot een golf die als een muur de rivier op ging: de mascaret. Bij Caudebec-en-Caux kon die meters hoog worden en hij liep tot ver landinwaarts door.

Het was ook gevaarlijk. Er zijn schepen door omgeslagen en er zijn meermaals toeschouwers verdronken die te dicht bij de oever stonden; in 1963 kostte het nog levens.

Toen in de jaren zestig de vaargeul werd uitgediept en de oevers werden vastgelegd om zeeschepen naar Rouen te laten varen, verdween het verschijnsel. De golf is er nog wel bij hoge tij en veel wind, maar niet meer als muur.

Wat je er nog van merkt is het getijverschil zelf. In Rouen loopt het waterpeil enkele meters op en af, en de aanlegplaatsen zijn daarop gebouwd; het schip ligt er 's ochtends anders dan 's avonds.

De beste tijd voor een riviercruise op de Seine, en wat je krijgt

Oktober telt 102 reizen, september 100 en augustus 68. Januari komt uit op nul en februari op 4.

Het seizoen loopt van maart tot november en is het drukst in het najaar. December en november zijn dun bezet, want de kerstmarktreis is op deze rivier geen product: Parijs heeft er geen traditie van zoals de Duitse steden.

Wie voor Giverny komt, moet tussen eind maart en begin november varen. Wie voor de landingsstranden komt, kan het hele seizoen; de zomer is er druk en het voorjaar rustiger.

Het weer is dat van Noord-Frankrijk: in de zomer twintig tot vijfentwintig graden, in het voor- en najaar tien tot achttien en met kans op regen en wind aan de kust. Neem een jas mee.

De schepen zijn hier kleiner dan op de Rijn. De sluizen en de bochten laten weinig toe; er varen zestien schepen op deze rivier, met honderd tot honderdvijftig passagiers.

Er zijn zes stuwen met sluizen tussen Parijs en de zee. Dat schutten gebeurt vaak 's nachts en het is te horen; wie licht slaapt, boekt midscheeps op een hoger dek.

Een deel van het aanbod combineert deze rivier met een andere. Er zijn 53 reizen die zowel een Seinehaven als een haven aan de Rhône aandoen; die duren meestal tien tot veertien dagen en er zit een trein- of busreis in het midden. Kijk goed of dat één schip is of twee, en wie die overbrugging regelt.

Waar je op moet letten

• Parijs staat in de feed onder de naam Rouen; zoek daar niet op.
• Het is een lus: je ziet dezelfde plaatsen heen en terug.
• Giverny is dicht van november tot maart.
• De landingsstranden zijn twee uur rijden; reken op een lange dag.
• Het schip blijft meestal een nacht in Parijs liggen.
• Er wordt 's nachts geschut; boek hoger als je licht slaapt.