Kleinschalige cruises

Cruises met kleine schepen: wat klein hier betekent

Er zijn 5.445 boekbare kleinschalige cruises in dit aanbod, met 60 schepen langs 1.396 havens.

Die verhouding is het hele verhaal: zestig schepen doen ruim veertienhonderd havens aan. Ter vergelijking: het volledige zeecruiseaanbod, met acht keer zoveel reizen en driehonderd schepen, komt op zestienhonderd havens uit.

Een klein schip kan nu eenmaal ergens komen waar een groot schip niet in past. De kade is te kort, de vaargeul te ondiep of het stadje kan drieduizend bezoekers op één ochtend niet aan.

1.870 van deze reizen duren tien tot veertien dagen en 1.296 vijftien dagen of langer. De rederijen zijn Windstar Cruises, Seabourn, Scenic River Cruises en Regent Seven Seas Cruises en de vaargebieden zijn Europa, Middellandse Zee, Noord Amerika en Caribisch gebied.

De goedkoopste reis begint bij €699 per persoon en de vertrekhavens zijn Papeete, Athene (Piraeus) en Civitavecchia.

Wat je ervoor terugkrijgt

Er zijn vier dingen die op een schip met een paar honderd passagiers anders zijn, en ze hangen allemaal aan hetzelfde: er zijn minder mensen.

• Aan wal gaan duurt geen uur. Waar op een groot schip drieduizend mensen door één loopplank of in tenders moeten, ben je hier binnen tien minuten van boord. Op een havendag van acht uur scheelt dat er twee.
• De haven ligt dichter bij de stad. Grote schepen liggen in de vrachthaven; een klein schip past aan de kade in het centrum, en dat scheelt een pendelbus.
• Er is geen rij. Niet bij het buffet, niet bij de lift, niet bij de balie. Dat klinkt als een detail en het bepaalt het ritme van de dag.
• Er wordt vaker afgeweken van het schema. Een klein schip kan een extra nacht blijven liggen of bij mooi weer voor anker gaan voor een zwemstop; dat gebeurt en het wordt aan boord aangekondigd.

Wat je opgeeft is het spektakel. Er is geen theater met een grote voorstelling, geen klimwand, geen glijbaan en geen keuze uit tien restaurants; er is één eetzaal, een bar, een dek en soms een klein zwembad.

Vier heel verschillende soorten kleine cruiseschepen

Onder deze noemer staan vier producten die weinig met elkaar te maken hebben, en het loont om te weten welk je boekt.

Het luxeschip. Twee- tot zevenhonderd passagiers, alles inclusief, en het accent op eten en bediening. Dit is het grootste deel van dit aanbod en het overlapt vrijwel volledig met de categorie luxe zeecruises.

Het expeditieschip. Honderd tot tweehonderd passagiers, een versterkte romp, zodiacs aan dek en een team van biologen of historici mee. Dat vaart naar Antarctica, Groenland, Spitsbergen en de Galapagos, en de dag draait om aan land gaan en niet om het schip.

Het zeilschip. Een handvol schepen met echte masten en zeilen, met honderd tot driehonderd passagiers. Die varen in de Middellandse Zee en de Caribische Zee en het uitzetten van de zeilen is er onderdeel van het programma.

Het jacht. De nieuwste groep: schepen van honderd tot honderdvijftig passagiers die als privéjacht zijn ingericht, met een platform aan de achterkant waar je het water in kunt.

Die vier verschillen sterk in prijs, in publiek en in wat er te doen is. Kijk daarom niet naar het label maar naar het schip, en naar het aantal passagiers dat erbij staat.

Waar deze schepen komen

De landen bovenaan de lijst zijn Italië, Spanje, Frankrijk, Kroatië en Griekenland, en dat zijn precies de landen waar de grote schepen ook varen.

Het verschil zit dus niet in het land maar in de haven. In Kroatië gaat een groot schip naar Dubrovnik en Split; een klein schip legt aan bij Hvar, Korčula, Rovinj en Vis. In Griekenland is dat het verschil tussen Santorini en Mykonos aan de ene kant en Symi, Patmos en Hydra aan de andere.

Buiten Europa is het onderscheid nog groter. Papeete staat met driehonderd vertrekken hoog in de lijst, en van daaruit varen kleine schepen naar de Marquesas en de Tuamotu's, waar geen kade is.

Op de Galapagos mag het niet anders: daar is het aantal passagiers per schip bij wet beperkt, en daarom varen er alleen kleine schepen.

Datzelfde geldt voor Antarctica. Daar geldt de afspraak dat een schip met meer dan vijfhonderd passagiers geen mensen aan land zet en dat er nooit meer dan honderd tegelijk aan wal zijn; dat maakt het gebied per definitie kleinschalig.

Wat je in de vaargebieden terugziet: Europa staat bovenaan, maar Azië en de Stille Oceaan wegen hier zwaarder dan in het gewone zeecruiseaanbod.

Wat het kost en waarom

Per dag is dit duurder dan een gewone zeecruise, en dat is geen marge maar rekenwerk.

De vaste kosten van een schip, de bemanning, de brandstof, de havengelden en het onderhoud, worden over een paar honderd passagiers verdeeld in plaats van over enkele duizenden. Een klein schip heeft bovendien meer bemanning per passagier.

Daar staat tegenover dat bij een groot deel van dit aanbod veel in de prijs zit: drank, fooien, wifi en soms de excursies en de vluchten. Reken dat mee voordat je op de reissom vergelijkt.

Wat er bij een expeditie apart bij komt zijn de activiteiten die niet standaard zijn: kajakken, kamperen op het ijs, duiken. Die kosten enkele honderden euro's en zijn per reis beperkt beschikbaar.

Late korting is op deze schepen zeldzaam. Met tweehonderd hutten is een schip snel vol, en de rederijen sturen niet op bezetting maar op prijs.

Voor wie alleen reist is er een verschil dat de moeite waard is: de toeslag voor eenpersoonsgebruik ligt op sommige van deze schepen lager dan gebruikelijk, en er zijn schepen met echte eenpersoonshutten.

Wat je aan boord kunt verwachten

Het dagritme op een klein schip is anders en dat merk je op de eerste ochtend al.

Er is meestal open zitten in het restaurant: geen vaste tafel, geen vaste tijd, en de kapitein en de officieren eten mee in de zaal. Na twee dagen ken je zo ongeveer iedereen aan boord, en dat is voor de een de reden om te komen en voor de ander om het niet te doen.

Het programma bestaat uit lezingen en niet uit voorstellingen. Op een expeditie geeft het team elke dag uitleg over waar je bent en wat je hebt gezien; op een luxeschip zijn er gastsprekers die over de streek vertellen.

Er wordt vaker getenderd, en dat gaat hier met eigen boten of zodiacs. Reken erop dat je bij een aanlanding in het water stapt en dat je laarzen nodig hebt; op expeditieschepen worden die aan boord uitgeleend.

Wat er niet is: een casino, een groot zwembad en een winkelstraat. Wat er wel vaak is: een platform aan de achterkant waar je bij rustig weer het water in kunt, met kajaks en snorkelspullen.

De beste tijd voor een kleinschalige cruise

Oktober telt 571 reizen, september 527 en augustus 426. April is met 310 de rustigste maand.

Het aanbod is over het jaar gelijkmatiger verdeeld dan bij de grote schepen, en dat komt doordat deze vloot wereldwijd rondtrekt: in de Europese winter varen ze in Zuid-Amerika, Azië, Antarctica en de Stille Oceaan.

Voor de poolgebieden gelden vaste vensters. Antarctica vaart van november tot maart en Spitsbergen van mei tot september; daarbuiten kom je er niet.

In de Middellandse Zee zijn mei, juni en september de aangenaamste maanden. Juli en augustus zijn er heet en de kleine havens zitten dan vol met jachten.

Voor de Stille Oceaan geldt dat de zuidelijke zomer, van november tot april, het cycloonseizoen is; de maanden mei tot oktober zijn er droger.

Boek een jaar vooruit als je een expeditie wilt met een bepaald vertrek. De schepen zijn klein, het seizoen is kort en de betere hutten gaan het eerst.

Waar je op moet letten

• Kijk naar het aantal passagiers, niet naar het label.
• Er zijn vier heel verschillende producten onder deze noemer.
• Je ligt dichter bij de stad en bent sneller van boord.
• Reken met de eindprijs; vaak zit er veel in.
• Antarctica en de Galapagos kunnen alleen kleinschalig.
• Late korting is er zelden; boek vroeg.