Riviercruises

Riviercruises: een kwart van het aanbod, en een heel andere vakantie

Er zijn 8.310 boekbare riviercruises in dit aanbod, met 134 schepen langs 325 aanlegplaatsen.

Het verschil met een zeecruise zit niet in de lengte van de reis maar in vrijwel alles eromheen. Het schip is honderdvijfendertig meter in plaats van driehonderd, er varen honderdvijftig passagiers mee in plaats van vierduizend, en er is geen zeedag: elke ochtend lig je ergens.

4.158 van deze reizen duren vijf tot zeven dagen. De landen zijn Duitsland, Frankrijk, Hongarije en Oostenrijk en de rederijen zijn AmaWaterways, Emerald Cruises, Scenic River Cruises en A-ROSA.

De goedkoopste reis begint bij €198 per persoon en de vertrekhavens zijn Amsterdam, Budapest en Passau (München).

Riviercruises in Europa en daarbuiten: welke rivieren dat zijn

Het aanbod concentreert zich op een handvol rivieren en dat is aan de landen te zien: Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Hongarije en Nederland staan bovenaan.

De grootste twee zijn de Rijn en de Donau, samen goed voor bijna vijfduizend reizen. Daarna volgen de Moezel, de Main, de Seine, de Douro, de Rhône, de Mekong, de Nijl en de Elbe.

Buiten Europa is het aanbod klein en anders van opzet. De reizen op de Mekong en de Nijl zijn pakketten met vluchten en landgedeelten eromheen, en die duren tien dagen of langer.

Wat er ook in deze categorie staat en wat geen rivier is: een handvol reizen in zuidelijk Afrika waarbij het vaargedeelte een paar nachten op een klein schip is en de rest een safari over land. Kijk bij zo'n reis hoeveel nachten er werkelijk wordt gevaren.

Voor wie voor het eerst een riviercruise doet, is de week Rijn of Donau de standaard: Amsterdam naar Basel, of Passau naar Boedapest.

Wat een riviercruise anders maakt

Er zijn vijf verschillen die bepalen of dit bij je past, en ze gelden allemaal tegelijk.

• Je ligt in het centrum. Een zeeschip legt aan in een industriehaven op tien kilometer van de stad; een riviersschip meert aan de kade waar de stad begint. In Boedapest lig je bij het parlement, in Keulen bij de dom.
• Er is geen zeedag. Elke dag is er iets te zien, en dat betekent ook dat er weinig ruimte is om niets te doen.
• Het schip is klein. Honderdvijftig passagiers, één restaurant, één bar, een zonnedek. Er is geen theater, geen casino en geen glijbaan.
• Er is geen deining. Wie zeeziek wordt, kan dit wel: een rivier ligt vlak.
• Het publiek is ouder. Dit is geen oordeel maar een gegeven; de gemiddelde leeftijd aan boord ligt aanmerkelijk hoger dan op een zeeschip, en er zijn zelden kinderen.

Daar komt een prijsverschil bij dat de andere kant op wijst dan mensen verwachten. Per dag is een riviercruise duurder dan een zeecruise, omdat het schip klein is en de kosten over minder passagiers worden verdeeld; er zit tegenover dat bij een deel van de rederijen drank, fooien en excursies in de reissom zitten.

De hut, en waarom een balkon zeldzaam is

De schepen zijn honderdvijfendertig meter lang en elf en een halve meter breed, en dat is geen keuze van de rederij.

De sluizen op de Donau, de Rijn en de Main laten niet meer toe. Elke centimeter extra betekent dat het schip een deel van de route niet kan varen, dus alle schepen zijn precies zo groot als de kleinste sluis toestaat.

Dat werkt door in de hut. Er is geen ruimte voor een echt balkon zonder de hut zelf onbruikbaar klein te maken, en daarom heeft de betere hut een Frans balkon: een raam dat over de volle breedte openschuift, met een reling ervoor.

Op het onderste dek liggen de goedkoopste hutten, met een raam dat half onder de waterlijn zit en dat niet open kan. Dat is prima om te slapen en het geeft geen uitzicht.

Er is nog iets dat het uitzicht bepaalt en dat zelden wordt genoemd: bij drukte in een haven liggen schepen in twee of drie rijen naast elkaar. Dan kijk je uit op de hut van de buren en loop je door hun salon naar de kade.

Wie licht slaapt boekt niet vooraan en niet op het onderste dek. Het schutten in de sluizen gebeurt vaak 's nachts en dat is te horen: motoren, geloop op het dek en het schip dat licht tegen de wand stoot.

Het risico dat bij deze vakantie hoort

Er is één ding dat op een riviercruise mis kan gaan en dat op een zeecruise niet bestaat: de waterstand.

Bij langdurige droogte wordt de rivier te ondiep en kan het schip niet onder een drempel door of niet verder varen. Bij hoogwater is het omgekeerde het geval: de opbouw en het stuurhuis passen niet onder de bruggen.

In beide gevallen wordt er omgeboekt. Dat gaat op twee manieren: passagiers gaan per bus naar een schip aan de andere kant van het knelpunt en wisselen daar van boord, of het programma wordt met bussen afgewerkt vanuit een hotel.

Dat gebeurt niet zelden. In de zomers van 2018 en 2022 lag een groot deel van het seizoen op de Rijn en de Donau stil, en op de Elbe komt het vrijwel elk droog jaar voor.

Wat je eraan kunt doen: kijk voor het boeken wat er in de voorwaarden staat. De rederijen behouden zich het recht voor om de route aan te passen en dat geeft in de regel geen recht op teruggave; sommige bieden een tegoed of een korting op een volgende reis en andere niets.

Kijk ook naar je reisverzekering. Een aangepaste route is geen annulering en valt onder de meeste polissen niet.

De beste tijd voor een riviercruise

Oktober telt 1.169 reizen, september 1.068 en november 871. Januari komt uit op 88 en februari op 126.

Dat najaar is het hoogseizoen van de Europese rivieren: de oogst, de kleur op de hellingen en stabiel weer vallen samen. Daarna volgt in november en december de kerstmarktreis, waarbij het schip elke avond in een andere stad ligt en de markt naast de loopplank staat.

Het voorjaar is groen en rustiger, met minder passagiers en lagere prijzen. April en mei zijn de maanden voor wie de tuinen en de bloesem wil.

De zomer is op de rivier warm en soms benauwd; er is geen zeewind en de steden aan de Donau lopen op naar vijfendertig graden. Er is dan wel het meeste licht: in juni is het tot tien uur 's avonds helder.

In januari en februari ligt vrijwel de hele vloot stil voor onderhoud. Wat er dan vaart zijn enkele reizen op de Rijn en de reizen buiten Europa.

Voor de Mekong en de Nijl gelden andere seizoenen: daar is de Europese winter juist het beste moment.

Wat er bij de prijs zit

Hier verschilt de riviercruise sterk van de zeecruise, en het verschilt ook sterk per rederij.

Bij een deel van de aanbieders zitten alle maaltijden, wijn en bier bij het diner, fooien, wifi en een excursie per haven in de reissom. Dat is dan een hoge prijs waar weinig bijkomt.

Bij een ander deel betaal je een lagere reissom en komen drank, fooien en excursies er apart bij. Dat kan per saldo goedkoper of duurder uitpakken; vergelijk daarom niet de reissom maar de reissom plus wat je verwacht uit te geven.

Wat er vrijwel nooit in zit is het vervoer naar de opstaphaven. Amsterdam, Keulen en Düsseldorf zijn met de trein te doen; voor Boedapest, Passau of Porto is het vliegen, en dat is een aanzienlijke post.

Let bij het vergelijken op de fietsen aan boord. Een deel van de schepen heeft er en dat is op deze rivieren, met fietspaden langs de oever, meer waard dan een excursie.

En kijk naar de bustochten. Sommige plaatsen op het programma liggen niet aan het water: Wenen ligt kilometers van zijn kade, Straatsburg tien kilometer, Boekarest zestig.

Waar je op moet letten

• Je ligt in het centrum, niet in een industriehaven.
• Een echt balkon is er niet; het Franse balkon is de norm.
• Bij hoog of laag water gaat een traject per bus.
• Vergelijk de eindprijs; wat er inbegrepen is verschilt sterk per rederij.
• Het najaar is het drukst, januari en februari zijn vrijwel leeg.
• Er is geen zeedag; elke dag is er een programma.