Riviercruise over de Main

Een riviercruise op de Main, de schakel tussen de Rijn en de Donau

Er zijn 680 boekbare riviercruises over de Main, langs 8 aanlegplaatsen, allemaal in Duitsland.

Deze rivier wordt zelden als bestemming verkocht en bijna altijd als traject. Kijk naar de vertrekhavens: Amsterdam, Budapest en Frankfurt, met Amsterdam op 121, Boedapest op 114 en Frankfurt op 96. Dat zijn de lange reizen die de Rijn, de Main en de Donau achter elkaar afleggen.

Dat verklaart de duur. 215 van deze reizen duren tien tot veertien dagen en 114 vijftien dagen of langer; op de andere Europese rivieren is dat een kleine minderheid.

Eén ding staat er met opzet niet bij. Neurenberg wordt op deze route veel aangedaan, maar die haven ligt aan het Main-Donaukanaal en niet aan de Main; reizen die alleen daar liggen varen de Donau en komen deze rivier nooit op. Ze tellen hier daarom niet mee.

De goedkoopste begint bij €534 per persoon en er varen 34 schepen. De drukst aangedane plaatsen zijn Würzburg, Bamberg, Miltenberg en Wertheim en de rederijen zijn Emerald Cruises, Scenic River Cruises, AmaWaterways en A-ROSA.

Het kanaal dat Karel de Grote niet lukte

De reden dat deze rivier in het aanbod staat, is een kanaal van honderdeenenzeventig kilometer.

Tussen de Main en de Donau ligt de Europese waterscheiding: aan de ene kant stroomt alles naar de Noordzee, aan de andere naar de Zwarte Zee. Karel de Grote liet er in 793 aan graven met duizenden arbeiders; die greppel is in de regen weggezakt en een deel ervan is nog te zien.

In 1846 kwam er een eerste kanaal, dat te klein bleek voor de schepen die intussen werden gebouwd en dat door de spoorwegen werd voorbijgestreefd. Het huidige Main-Donaukanaal is tussen 1960 en 1992 aangelegd.

Er zitten zestien sluizen in en het hoogste punt ligt op vierhonderdzes meter boven zeeniveau. Dat is het hoogste punt dat een binnenvaartschip in Europa kan bereiken: je wordt er in stappen naartoe geschut en aan de andere kant weer omlaag.

Wat het opleverde is een doorgaande vaarweg van Rotterdam tot de Zwarte Zee, ruim drieduizend kilometer lang. De vrachtvaart die het moest rechtvaardigen is achtergebleven bij de ramingen; de riviercruise is de bedrijfstak die er wel van leeft.

De bouw is fel bestreden, om de kosten en om het Altmühldal dat ervoor is vergraven. Dat dal vaar je nu door, en het is met zijn kalkrotsen en jeneverbesheuvels een van de mooiere stukken van de route.

De stad aan het einde van het kanaal

Waar het kanaal op de Donau uitkomt ligt Neurenberg, en dat is voor bijna elke reis over dit traject de in- of uitstapplaats.

De stad ligt aan het Main-Donaukanaal en niet aan de Main zelf, en daarom telt zij op deze pagina niet mee in het aanbod. Voor je reisprogramma maakt dat niets uit: als je van Amsterdam naar Boedapest vaart, kom je er langs.

De havenkade ligt zeven kilometer buiten het centrum, in het industriegebied. Er rijdt een bus of tram naartoe; ga er niet van uit dat je vanaf de loopplank de oude stad in loopt.

Wat er te zien is: een ommuurde binnenstad met een burcht erboven, na 1945 herbouwd uit het puin van een bombardement dat negentig procent van de oude stad verwoestte. Het is een reconstructie en er wordt open over gedaan.

Twee bezoeken hebben met de twintigste eeuw te maken. Het terrein waar de partijdagen werden gehouden ligt aan de zuidkant, met de onvoltooide congreshal waarin nu een documentatiecentrum zit; en zaal 600 van het gerechtsgebouw, waar in 1945 en 1946 het proces tegen de kopstukken van het naziregime is gevoerd, is te bezichtigen als er niet wordt gezeten.

In december is de kerstmarkt op de Hauptmarkt de reden dat mensen komen. Die bestaat sinds de zestiende eeuw en trekt jaarlijks meer dan twee miljoen bezoekers, en het is de bekendste van Duitsland.

Würzburg, Bamberg en Frankfurt: wat er aan de Main zelf ligt

De Main slingert door Franken en de plaatsen aan de oever zijn klein, en dat is de aantrekkelijke kant van dit traject.

Würzburg staat op 366 aanlopen. Daar staat de Residenz, een barok paleis uit 1744 met een trappenhuis waarboven Giovanni Battista Tiepolo het grootste aaneengesloten plafondfresco ter wereld schilderde: achttien bij dertig meter, met de vier toen bekende werelddelen erop. Het gewelf heeft zonder steunpilaren het bombardement van 1945 doorstaan.

Bamberg staat op 360 aanlopen en heeft een binnenstad die de oorlog vrijwel ongeschonden is doorgekomen; die staat sinds 1993 op de Werelderfgoedlijst. Het oude raadhuis staat op een kunstmatig eiland midden in de rivier, omdat de bisschop en de burgers het niet eens werden over wiens grond het mocht zijn.

Daar wordt Rauchbier gebrouwen, van mout dat boven beukenhout is gedroogd. Dat smaakt naar gerookt spek en het is een van de weinige biersoorten waar mensen na één slok een uitgesproken mening over hebben.

Miltenberg en Wertheim, samen goed voor 555 aanlopen, zijn vakwerkstadjes van een paar duizend inwoners waar je zo de straat in loopt. In Miltenberg staat een herberg die sinds 1411 open is.

Frankfurt staat op 222 aanlopen en is de enige grote stad aan deze rivier. De kade ligt bij de oude stad en de skyline van de banken staat er direct achter; dat contrast tussen vakwerk en glas is nergens in Duitsland zo scherp.

Wijn die in een andere fles zit

Aan deze rivier wordt wijn gemaakt die je aan de vorm van de fles herkent.

De Bocksbeutel is een platte, buikige fles die alleen voor Frankenwijn mag worden gebruikt; dat is Europees vastgelegd. Het model gaat terug op een veldfles die niet omrolt en het is voor de handel op de rivier praktisch geweest.

De druif die hier de streek maakt is de silvaner, die droog wordt gemaakt en aards smaakt, met minder zuur dan de riesling van de Moezel. Er is een wijngaard bij Würzburg die aan een ziekenhuis toebehoort en waarvan de opbrengst sinds 1319 naar de zorg gaat.

Verder is dit aspergegebied. In mei en juni staat op elke kaart witte asperge met aardappelen en hollandaisesaus, en dat is in deze streek een seizoensgebeurtenis waar mensen voor omrijden.

Bij een proeverij aan boord of aan wal: vraag naar het verschil tussen trocken en halbtrocken op het etiket. In Franken is droog de norm, en dat verschilt van wat je aan de Rijn en de Moezel krijgt.

De beste tijd voor een Maincruise, de sluizen en wat je krijgt

Oktober telt 92 reizen, september 91 en november 74. Januari komt uit op nul en februari op 6.

Het najaar is hier het hoogseizoen, en december volgt met 68 reizen: dat zijn de kerstmarktreizen. Bamberg, Würzburg en Frankfurt hebben alle drie een markt van naam en ze liggen op een paar vaaruren van elkaar.

Van mei tot augustus ligt het aanbod rond de veertig reizen per maand. Dat is rustiger dan op de Rijn en de Donau en het weer is er in die maanden aangenaam, rond de vijfentwintig graden.

Waar je op dit traject rekening mee moet houden zijn de sluizen. Tussen Bamberg en de Donau liggen er zestien in het kanaal en op de Main zelf staan er nog eens vierendertig stuwen; op een dag ga je er meerdere door.

Dat gebeurt vaak 's nachts en het is te horen: het schip stoot licht tegen de wand, de motoren draaien en er klinkt geloop op het dek. Wie licht slaapt, boekt een hut op het bovendek in het midden van het schip.

Op dit traject is de brughoogte krap. Het stuurhuis kan zakken, het zonnedek wordt regelmatig ontruimd en de parasols gaan plat; op sommige stukken mag niemand boven zijn.

De schepen zijn honderdvijfendertig meter lang omdat de sluizen niet meer toelaten, en er varen honderdvijftig tot tweehonderd passagiers mee. Een echt balkon is zeldzaam; het Franse balkon, een raam dat over de volle breedte openschuift, is de norm.

Waar je op moet letten

• Dit is bijna altijd een traject en geen bestemming; 329 reizen duren tien dagen of langer.
• De kade in Neurenberg ligt zeven kilometer van de stad.
• Het najaar is het drukst; in december varen de kerstmarktreizen.
• Er wordt veel geschut, ook 's nachts; boek hoger als je licht slaapt.
• Het zonnedek gaat bij lage bruggen dicht.
• De wijn hier is droog en zit in een platte fles.