Expeditiecruises

Expeditiecruises: twee producten onder één noemer

Er zijn 4.284 boekbare expeditiecruises in dit aanbod, met 39 schepen langs 1.034 havens.

Kijk naar de rederijen en je ziet meteen waar het zwaartepunt ligt: Hurtigruten, Hurtigruten Expeditions, Ponant en Scenic Ocean Cruises. De eerste twee namen zijn samen goed voor ruim tweeduizend van deze reizen, en dat zijn grotendeels de Noorse kustlijn.

Dat is belangrijk om te weten voordat je zoekt. Onder deze noemer staan twee heel verschillende reizen: de vaste dienst langs de Noorse kust, en de expeditie naar een gebied zonder haven waar je met rubberboten aan land gaat.

1.584 van deze reizen duren tien tot veertien dagen en 1.036 vijf tot zeven. De vaargebieden zijn Europa, Scandinavië, Noorse Fjorden en Noordkaap en de goedkoopste reis begint bij €810 per persoon.

De Noorse kustlijn, en waarom die hier staat

Bergen staat op 1.214 vertrekken en dat is verreweg de grootste opstaphaven van deze categorie.

Wat daar vertrekt is geen expeditie in de gebruikelijke zin maar een lijndienst: schepen die sinds 1893 de post, de vracht en de passagiers langs de Noorse kust brengen, van Bergen naar Kirkenes en terug, elf dagen, met vierendertig aanlopen.

Die schepen varen het hele jaar door en op een vaste dienstregeling. Ze leggen in het holst van de nacht aan in een dorp om twee kratten te lossen, en dat is precies waarom mensen ervoor kiezen: je ziet een kust zoals hij werkt en niet zoals hij aan toeristen wordt getoond.

Het verklaart ook de maandverdeling van deze categorie. December telt 348 reizen en januari 348, tegen 200 in april; dat is omgekeerd aan wat je bij een vakantieproduct zou verwachten en het komt doordat de dienstregeling in de winter gewoon doorgaat en de poolnacht met noorderlicht juist het seizoen is.

Wat je op zo'n reis krijgt: een hut, een restaurant, uitzicht en een korte tijd in elke haven. Wat je niet krijgt is een programma zoals op een expeditieschip, met een team van biologen en zodiacs.

De aanlopen zijn kort. In veel havens ligt het schip vijftien minuten tot een uur, en in een handvol een halve dag; wie een plaats echt wil zien, moet kijken hoe lang het schip er ligt.

De echte expeditiecruise, met zodiacs en een team aan boord

De rest van dit aanbod is een ander product en dat herken je aan het schip: honderd tot tweehonderdvijftig passagiers, een versterkte romp en een rij zodiacs aan dek.

Wat die reis anders maakt is dat er geen dienstregeling is. Er is een routeplan en dat wordt elke dag bijgesteld op ijs, wind en wat er wordt gezien; de kapitein en de expeditieleider beslissen 's ochtends waar er wordt aangeland.

Dat betekent ook dat een aanlanding kan vervallen. Bij deining, ijs of wind gaat het niet door, en op een reis met acht geplande landingen kunnen er twee afvallen; dat is geen wanprestatie maar de aard van de reis.

Aan boord vaart een team mee van biologen, geologen, historici en fotografen, tien tot twintig man. Zij geven lezingen, varen de zodiacs en lopen mee aan land, en de kwaliteit van dat team bepaalt hoe goed de reis is.

Er wordt in groepen aan land gegaan, met een maximum aan mensen tegelijk op de wal. In Antarctica is dat honderd, en dat is de reden dat schepen daar niet groter zijn dan vijfhonderd passagiers.

De dag begint vroeg. Een aanlanding om zes uur 's ochtends omdat de wind dan gunstig is, is normaal, en het ontbijt schuift dan mee.

Waar deze reizen heen gaan

De landen laten twee gebieden zien die het aanbod dragen: Noorwegen met tweeduizend reizen, en daarna Argentinië, Antarctica, Ecuador, Canada, Groenland en IJsland.

Voor Antarctica geldt een vast venster van november tot maart, met vertrek vanuit Ushuaia of Buenos Aires en een oversteek van twee dagen door de Drake-passage. Dat is de ruwste zee ter wereld en dat hoort erbij; er zijn ook reizen die eroverheen vliegen.

Voor Spitsbergen en Groenland is het venster mei tot september, wanneer het ijs terugtrekt. In Groenland wordt met zodiacs tussen ijsbergen gevaren en aangeland bij nederzettingen van een paar honderd mensen.

De Galapagos is een geval apart. Daar mag alleen met een vergunning worden gevaren, is een gids per groep verplicht en zijn de routes door de parkdienst vastgelegd, zodat niet elk eiland elke dag bezoek krijgt; er varen alleen kleine schepen.

Verder staan er reizen door de Noordwestelijke Doorvaart, langs de kust van West-Afrika, door de Stille Oceaan en langs de Amazone. Dat zijn de reizen van vijftien dagen of langer.

Wat in vrijwel al die gebieden geldt: er is geen haven. Je gaat van boord in een rubberboot en stapt in het water aan land, en dat bepaalt wat je meeneemt.

Wat je nodig hebt

Op een expeditie is de uitrusting geen bijzaak en een deel ervan krijg je aan boord.

• Laarzen. Op de poolreizen worden die aan boord uitgeleend, tot over de kuit en met profiel. Op andere reizen niet; vraag dat na, want zonder kom je niet aan land.
• Een parka. Bij de meeste poolreizen zit een winddichte jas bij de prijs die je mag houden. Thermisch ondergoed, een muts en handschoenen niet.
• Waterdichte broek. Je zit in een zodiac die spat en je stapt in het water; een gewone broek werkt niet.
• Een verrekijker. Er wordt vanaf het dek naar dieren gekeken en er is er niet altijd een te leen.
• Zonnebril en zonnebrand. Op sneeuw en ijs is de weerkaatsing sterk, ook bij bewolking.

Daarnaast geldt op de poolreizen een biosecurityprotocol: kleding wordt gestofzuigd, klittenband en zakken worden nagelopen op zaden, en laarzen gaan door een ontsmettingsbad. Dat is verplicht en er wordt op toegezien.

Er is bijna altijd een arts aan boord, en dat is nodig: bij een reis naar Antarctica of Spitsbergen ben je dagen van een ziekenhuis verwijderd. Een reisverzekering met dekking voor evacuatie wordt door een deel van de rederijen verplicht gesteld.

Wat het kost

De goedkoopste reis in deze categorie begint bij €810 per persoon, en dat is een korte reis langs de Noorse kust.

De echte expedities liggen daar een veelvoud boven. Antarctica begint in de praktijk rond de zevenduizend euro per persoon voor de kortste reis en loopt daarboven snel op; Spitsbergen en Groenland liggen daar iets onder.

Waar dat geld heen gaat: het schip is klein, de bemanning is groot, het seizoen is kort en de brandstof voor een oceaanoversteek is aanzienlijk. Een expeditieschip vaart in Antarctica vier maanden per jaar en moet daar het hele jaar van draaien.

Wat er meestal in zit: alle maaltijden, de zodiactochten, het lezingenprogramma, de parka en de laarzen, en bij een deel van de rederijen de drank en de fooien.

Wat er apart bij komt: kajakken, kamperen op het ijs, duiken en helikoptervluchten. Reken op enkele honderden euro's per activiteit en op een beperkt aantal plaatsen.

En de vlucht. Voor Ushuaia is dat een reis van meer dan een etmaal; kijk of die in het pakket zit, want dat scheelt honderden euro's en veel geregel.

De beste tijd voor een expeditiecruise

December telt 348 reizen, januari 348 en september 336. April is met 200 de rustigste maand.

Die verdeling is de optelsom van twee seizoenen die elkaar aanvullen. De Noorse kustlijn vaart het hele jaar en is in de winter juist gewild voor het noorderlicht; Antarctica vaart van november tot maart, en Spitsbergen en Groenland van mei tot september.

Voor Antarctica maakt de maand veel uit. In november ligt er nog veel ijs en is het landschap ongerept; in december en januari zijn de pinguïnkuikens er en is het het lichtst; in februari en maart is de kans op walvissen het grootst.

Voor Spitsbergen geldt hetzelfde: in juni ligt er meer ijs en is de kans op ijsberen groter, in augustus is meer van het eiland bereikbaar.

Voor de Noorse kust is het licht bepalend. Van eind mei tot eind juli gaat de zon boven de poolcirkel niet onder; van eind november tot half januari komt hij er niet boven, en dan is er kans op noorderlicht.

Boek ruim vooruit. Deze schepen hebben honderd tot tweehonderd hutten, het seizoen is kort en de betere hutten zijn een jaar van tevoren weg.

Waar je op moet letten

• Kijk of je een lijndienst of een expeditie boekt; dat zijn twee producten.
• Een aanlanding kan vervallen; dat hoort bij de reis.
• Reken op vroege ochtenden en een programma dat per dag wisselt.
• Vraag na wat er aan uitrusting bij zit en wat je zelf meeneemt.
• Een verzekering met evacuatiedekking is soms verplicht.
• De maand bepaalt wat je ziet; ijs, kuikens of walvissen.