Cruise Egypte & Rode Zee

De naam zegt Rode Zee, het aanbod zegt Nijl

Er staan 574 boekbare reizen in dit vaargebied, langs 463 havens, met 49 schepen, vanaf €699 per persoon.

Wie dit gebied openslaat verwacht koraalriffen en Hurghada, en treft iets anders aan. De havens die het vaakst op het programma staan zijn Luxor, Cairo, Edfu en Aswan, en dat zijn op één na allemaal plaatsen aan de Nijl. Het overgrote deel van wat hier vaart is een riviercruise tussen Luxor en Aswan.

Dat is geen fout in de indeling maar een weergave van de markt. De cruisevaart op de Rode Zee zelf is de afgelopen jaren sterk teruggelopen: er varen nog enkele grote schepen via Aqaba en Safaga, maar de reizen die je hier boekt zijn in meerderheid de vaart over de rivier, met een vlucht naar Caïro of Luxor ervoor.

De landen op deze reizen zijn Egypte, Griekenland, Italië en Cyprus. Griekenland, Italië en Cyprus komen uit de zeecruises die Alexandrië of Port Said als aanloophaven hebben; die combineren Egypte met de oostelijke Middellandse Zee.

De rederijen zijn AmaWaterways, MSC Cruises, Regent Seven Seas Cruises en Holland America Line. Dat de twee grootste riviercruiserederijen zijn en niet de bekende zeecruisenamen, is de duidelijkste bevestiging van waar dit aanbod uit bestaat.

Wat een Nijlcruise precies is

Het traject is honderdtachtig kilometer tussen Luxor en Aswan, met Esna, Edfu en Kom Ombo ertussen. Dat is kort, en dat is de bedoeling: de tempels liggen op een halve dag varen van elkaar, en de rest van de tijd zit je aan dek terwijl de oevers voorbijkomen.

De schepen zijn klein naar cruisemaatstaven: veertig tot honderdvijftig passagiers, drie of vier dekken, een zwembadje op het zonnedek. Ze varen overdag en liggen 's nachts aan de kant. Er zijn geen shows, en er is meestal één restaurant.

Vrijwel elke reis heeft een egyptoloog aan boord die de tempels ter plekke uitlegt. Dat is hier geen extra maar de kern van het product: zonder uitleg is een reliëfwand van vijftig meter een reliëfwand van vijftig meter.

De meest voorkomende reisduur is 10 tot 14 dagen. Dat komt doordat de rivier zelf drie tot zeven nachten kost en de vlucht, Caïro en de piramiden er aan de voorkant bij zitten. Een reis van een week op het water alleen bestaat ook; die begint dan in Luxor.

Er zijn twee vaarrichtingen. Stroomafwaarts van Aswan naar Luxor gaat sneller, stroomopwaarts kost meer tijd en geeft meer vaaruren. Voor het programma maakt het weinig uit; voor de volgorde van de tempels wel.

Naast de gewone rivierschepen vaart er een handvol dahabiya's: kleine zeilschepen voor tien tot twintig gasten, zonder motor of met een sleepboot ervoor. Die leggen aan op plekken waar de grote schepen niet komen en doen er langer over.

Wat je onderweg ziet

Luxor ligt op de plek van het oude Thebe en heeft aan beide oevers iets liggen.

Aan de oostkant staan de tempels van Karnak en Luxor. Karnak is met honderd hectare het grootste tempelcomplex van Egypte en is over tweeduizend jaar door opeenvolgende farao's uitgebreid; de zuilenzaal heeft honderdvierendertig zuilen van elf tot twintig meter hoog.

Aan de westkant liggen de graven. Het Dal der Koningen bevat drieënzestig ontdekte graven, waaronder dat van Toetanchamon, dat in 1922 vrijwel ongeschonden werd gevonden. Op één toegangsbewijs mag je drie graven in; welke er open zijn wisselt, omdat ze bij toerbeurt sluiten voor behoud.

Edfu heeft de best bewaarde tempel van het land, gewijd aan Horus, gebouwd tussen 237 en 57 voor Christus. Je gaat er met een koets of een busje heen; die koetsen zijn een discussie op zich, want de behandeling van de paarden is wisselend.

Kom Ombo staat pal aan de rivier en is dubbel: twee identieke helften, één voor Sobek de krokodillengod en één voor Haroeris. Ernaast staat een museum met gemummificeerde krokodillen.

Aswan is het zuidelijkste punt. Daar liggen de eilanden in de rivier, de granietgroeve met een obelisk die nooit is losgekomen, en de stuwdam. De tempel van Philae is in de jaren zestig en zeventig steen voor steen verplaatst omdat het stuwmeer hem zou verzwelgen; dat gold ook voor Aboe Simbel, tweehonderdtachtig kilometer zuidelijker, dat als losse excursie per vlucht of bus te doen is.

De beste tijd voor een Nijlcruise

Er zijn 12 maanden met vertrek, maar de verdeling is extreem. Het drukst is oktober, het rustigst augustus.

Dat is de hitte. In juli en augustus komt het kwik in Luxor en Aswan boven de veertig graden uit en is een tempelbezoek zonder schaduw zwaar tot onverstandig. Wie in die maanden gaat, doet de bezoeken bij zonsopgang en blijft daarna aan boord.

Van oktober tot april is het vijfentwintig tot dertig graden overdag en tien tot vijftien 's nachts. Dat is het seizoen, en december en januari zijn de drukste en duurste weken.

Het regent hier vrijwel nooit. Wat er wel is, is stof: bij wind hangt er zand in de lucht en wordt het zicht diffuus. In maart en april kan de khamsin waaien, een hete zuidenwind die dagen kan aanhouden.

De verhouding tussen dag en nacht is groot. Neem voor de avonden aan dek iets met lange mouwen mee, ook in de zomer.

De Rode Zee zelf

Het deel van dit vaargebied dat de naam draagt, is klein geworden, maar het bestaat nog.

De havens daar zijn Safaga, dat de toegang tot Luxor over de weg vormt, Sharm el-Sheikh, Aqaba in Jordanië en Sokhna bij Suez. Wat een reis daar oplevert is een andere combinatie: koraal in plaats van tempels, en Petra binnen bereik.

Petra ligt op twee uur rijden van Aqaba en is een stad die de Nabateeërs vanaf de vierde eeuw voor Christus in rotswanden hebben uitgehakt. Het bezoek begint met een wandeling van ruim een kilometer door een kloof van soms twee meter breed, en aan het eind daarvan staat de gevel van de Khazneh. Dat is een dag van tien uur van kade tot kade en het is de zwaarste excursie in dit hele gebied.

Het rif langs deze kust is een van de noordelijkste koraalriffen ter wereld en overleeft warmtegolven beter dan de meeste andere. Duiken en snorkelen vanaf een cruisedag is mogelijk vanuit Sharm el-Sheikh en Safaga.

Waarom er weinig vaart: het Suezkanaal is sinds eind 2023 door de aanvallen op de scheepvaart in de Rode Zee veel minder gebruikt, en rederijen hebben hun wereldreizen omgelegd om Kaap de Goede Hoop. Dat raakt precies de lange routes die deze havens meepakten. Kijk bij een reis die hier vaart daarom naar hoe recent de vaarschema's zijn bevestigd.

Wat je vooraf moet regelen

Voor Nederlanders geldt een visumplicht. Dat regel je online vooraf of bij aankomst op de luchthaven; de meeste reisorganisaties nemen het mee in het pakket, maar controleer dat, want het is bij aankomst een rij en een contante betaling.

Kleding: schouders en knieën bedekt, ook voor mannen, en dat is naast een norm ook bescherming tegen de zon. Voor een moskeebezoek is een hoofddoek voor vrouwen nodig.

Neem kleine biljetten mee. Bij graven, op het dek van de tempels en bij het maken van foto's wordt een fooi gevraagd, en dat hoort bij hoe het hier werkt. Pinnen kan in Luxor en Aswan, in de kleinere plaatsen niet.

Drink geen kraanwater en eet aan boord. Het schip verzorgt vrijwel alle maaltijden; de vaarschema's zijn er ook op ingericht.

Reken op georganiseerde bezoeken. Deze streek is niet ingericht op zelfstandig rondlopende bezoekers, er is op sommige trajecten politiebegeleiding, en de tempels liggen buiten de plaatsen.

Kijk bij het vergelijken naar wat er in de prijs zit. Bij de ene aanbieder zijn alle excursies, fooien en dranken inbegrepen en bij de andere komt daar per dag een bedrag bovenop dat het prijsverschil ruimschoots inhaalt.