Cruise Cyprus

Eén haven, en een eiland met een grens erdoorheen

Er zijn 185 boekbare reizen die Cyprus aandoen, langs 3 havens. Limassol draagt er 188, Larnaca 7 en Paphos 4.

Limassol is dus in de praktijk de enige haven, en die ligt aan de zuidkust. Dat is geen toeval maar een gevolg van de politieke situatie: het noorden van het eiland staat sinds 1974 onder een apart bestuur en de havens daar zijn door de internationale gemeenschap gesloten verklaard.

Voor een reiziger betekent dat je in het zuidelijke deel aankomt, dat lid is van de Europese Unie en met euro's betaalt. Overgaan naar het noorden kan bij een aantal doorlaatposten met je paspoort, maar dat past niet in een havendag.

99 van de 185 reizen duren vijftien dagen of langer en 73 tien tot veertien. De goedkoopste begint bij €699 per persoon; er varen drieëndertig schepen.

Waarom hier een grens ligt

Cyprus is in 1960 onafhankelijk geworden van het Verenigd Koninkrijk, met een grondwet die de macht tussen de Grieks-Cypriotische meerderheid en de Turks-Cypriotische minderheid verdeelde.

Die opzet hield geen stand. Na jaren van geweld tussen de twee gemeenschappen volgde in juli 1974 een staatsgreep van Griekse officieren die aansluiting bij Griekenland nastreefden, waarna Turkije het noorden van het eiland binnenviel.

Sindsdien loopt er een bufferzone van honderdtachtig kilometer dwars over het eiland, bewaakt door de Verenigde Naties. Ongeveer honderdvijftigduizend Grieks-Cyprioten zijn toen naar het zuiden gevlucht en vijftigduizend Turks-Cyprioten naar het noorden.

Nicosia is daardoor de laatste gedeelde hoofdstad van Europa. Er loopt een muur en een prikkeldraadversperring door het centrum, met straten die halverwege ophouden en gebouwen die sinds 1974 leegstaan.

Sinds 2003 zijn er doorlaatposten open en kun je met je paspoort oversteken. In 2004 is er over een hereniging gestemd: het noorden stemde voor, het zuiden tegen, en een week later trad alleen het zuiden toe tot de Europese Unie.

Varosha bij Famagusta is de plek waar dat het zichtbaarst is: een badplaats die in 1974 in één dag is ontruimd en daarna is afgesloten, met hotels die vijftig jaar leegstaan. Delen zijn sinds 2020 weer toegankelijk.

Wat er binnen bereik van Limassol ligt

De haven ligt vier kilometer van het centrum en er rijden bussen en taxi's. De stad zelf heeft een middeleeuws kasteel waar Richard Leeuwenhart volgens de overlevering in 1191 is getrouwd, een boulevard en een oude wijk met wijnpakhuizen.

Wat de moeite waard is ligt eromheen. Kourion, op vijftien kilometer, is een Grieks-Romeinse stad op een klif boven zee met een theater voor drieduizend toeschouwers dat nog wordt gebruikt, en met mozaïekvloeren in de villa's eromheen.

Bij Petra tou Romiou, twintig kilometer verder, ligt een rots in zee waar volgens de mythologie Aphrodite uit het schuim is geboren. Het is een strand met kiezels en een uitzicht, en het is de bekendste stop van het eiland.

In de Troodos-bergen, een uur landinwaarts, staan tien kleine byzantijnse kerken die samen op de Werelderfgoedlijst staan. Van buiten zijn het schuren met een houten dak; vanbinnen zijn ze van vloer tot plafond beschilderd met fresco's uit de elfde tot zestiende eeuw.

Paphos, met 4 aanlopen, heeft een archeologisch park met Romeinse mozaïekvloeren die tot de best bewaarde van de Middellandse Zee horen, en dat staat sinds 1980 eveneens op de Werelderfgoedlijst.

Reken op een uur rijden voor de Troodos en een halfuur voor Kourion, en kies er één; ze liggen in tegengestelde richtingen.

Wijn die ouder is dan de meeste

Op dit eiland wordt commandaria gemaakt, een zoete wijn van ingedroogde druiven, en die geldt als de oudste wijn ter wereld die nog onder dezelfde naam wordt geproduceerd.

Hij wordt sinds de oudheid gemaakt en heeft zijn naam gekregen van de commanderij die de Johanniters hier in de twaalfde eeuw hadden. Richard Leeuwenhart zou hem op zijn bruiloft hebben geschonken.

De druiven blijven na de oogst twee weken in de zon liggen zodat het vocht verdampt en de suikers zich concentreren, en daarna wordt er versterkt. Het resultaat is donker, stroperig en zoet; het wordt bij dessert gedronken.

Er zijn veertien dorpen in de Troodos-uitlopers die het onder een beschermde benaming mogen maken, en die liggen op de wijnroute.

Wat er verder groeit: het eiland heeft inheemse druivenrassen die de druifluis van de negentiende eeuw hebben overleefd omdat de plaag hier nooit is aangekomen. Xynisteri en Maratheftiko staan nergens anders in die vorm.

Halloumi is het andere product. Die kaas van schapen- en geitenmelk smelt niet bij verhitting en wordt daarom gegrild; sinds 2021 heeft hij een beschermde oorsprongsbenaming, wat op dit eiland een politieke kwestie op zich is geweest omdat ook het noorden hem maakt.

Het seizoen loopt tot in november door

Oktober telt 43 reizen, november 29 en september 27. Februari komt uit op 6 en januari op 8.

Dat het najaar hier bovenaan staat en niet de zomer heeft twee redenen. In juli en augustus loopt het op naar veertig graden in het binnenland, en dan is Kourion zonder schaduw zwaar. En Cyprus ligt aan het uiterste eind van de Middellandse Zee, waardoor het vooral op de langere routes staat die in het najaar varen.

In oktober is het vijfentwintig tot dertig graden en het water is nog vierentwintig. De winter is mild met vijftien graden aan de kust, maar in de Troodos ligt van januari tot maart sneeuw en er zijn skiliften.

De rederijen zijn Princess Cruises, MSC Cruises, TUI Cruises Mein Schiff en Oceania Cruises, met Princess op 32 reizen, MSC op 30 en TUI Cruises op 26.

De vertrekhavens zijn Athene (Piraeus), Heraklion en Civitavecchia, met Athene op 42 en Heraklion op 30.

Cyprus zit in de Europese Unie en in de eurozone, dus euro's, Europese roaming en de Europese zorgpas. Het hoort niet bij het Schengengebied, maar voor Nederlanders verandert dat niets aan de toelating.

Er wordt links gereden, een erfenis van de Britse tijd, en dat verrast mensen die zelf een auto huren.

Er is nog iets Brits dat blijft: twee gebieden op het eiland zijn geen deel van Cyprus maar Britse militaire bases, Akrotiri en Dhekelia, samen ongeveer drie procent van het grondgebied. Dat is bij de onafhankelijkheid van 1960 zo geregeld en het geldt nog steeds; er wonen ook Cyprioten en er ligt een deel van de kust in. Je rijdt er zonder merkbare grens doorheen.

Wat je verder over dit eiland moet weten is de ligging. Het is met negenduizend vierkante kilometer het op twee na grootste eiland van de Middellandse Zee, en het ligt dichter bij Syrië en Turkije dan bij Griekenland: honderd kilometer van de Turkse kust en zevenhonderd van Athene. Dat verklaart waarom het op de routes staat die het oostelijke bekken doen en niet op de gewone Griekse rondjes.

Wie in de zomer komt: de zeeschildpadden leggen dan eieren op de stranden van het schiereiland Akamas en bij Lara Bay, en die stranden zijn dan afgezet en 's nachts gesloten. De uitkomst is in augustus en september.

Waar je op moet letten

• Je komt in het zuiden aan; de havens in het noorden zijn gesloten.
• De haven ligt vier kilometer van het centrum van Limassol.
• Kies tussen Kourion en de Troodos; allebei past niet in een dag.
• Oktober is hier de beste maand, niet augustus.
• Er wordt links gereden.
• Euro's, roaming als thuis; dit is de Europese Unie.