Cruise Malta

Eén haven, en die is bijzonder

Er zijn 2.343 boekbare reizen die Malta aandoen, langs 4 havens. Dat laatste getal is misleidend: van die havens draagt er één er 2.467, en de andere drie zijn samen goed voor nog geen vijftig aanlopen.

Dat is geen tekortkoming maar de aard van het land. Malta is driehonderdzestien vierkante kilometer groot, kleiner dan de gemeente Súdwest-Fryslân, met ruim een half miljoen inwoners. Alles ligt op een half uur rijden van de kade.

Die kade ligt in de Grand Harbour bij Valletta, en dat is een van de opvallendste aanlegplaatsen van de Middellandse Zee. Het is een natuurlijke diepe inham met vingers die het land in steken, en aan weerszijden staan bastions van tientallen meters hoog. Een cruiseschip vaart daar tussendoor en meert af onder de vestingmuren.

Wie het schip binnenkomen wil zien, moet vroeg op dek staan. Die invaart bij zonsopgang is voor veel passagiers het beste half uur van de week.

Een stad die als vesting is bedacht

Valletta is in 1566 in één keer ontworpen en gebouwd, en dat is aan alles te zien. De Orde van Sint Jan had het jaar daarvoor een beleg van de Ottomanen doorstaan dat vier maanden duurde, en besloot daarna een nieuwe hoofdstad aan te leggen op de heuvel tussen de twee havens.

De straten liggen in een raster, recht van havenkant tot havenkant, zodat de zeewind er altijd doorheen trekt. Dat is bewust: het maakt de stad in de zomer draaglijk. Omdat de heuvel steil is, zijn veel van die straten trappen.

De hele stad staat sinds 1980 op de Werelderfgoedlijst en telt op nog geen kilometer lengte ruim driehonderd monumenten. De concathedraal van Sint-Jan is van buiten een kale vesting en van binnen volledig verguld, met een schilderij van Caravaggio dat hij hier maakte terwijl hij op de vlucht was voor een aanklacht wegens doodslag.

De terminal ligt aan de Valletta Waterfront, een rij pakhuizen uit de achttiende eeuw. Van daaruit brengt een lift je in een minuut de vestingmuur op, of je loopt in een kwartier om.

Ook nog het eiland ernaast

Mgarr en Gozo staan met 23 en 14 aanlopen in de lijst, en dat zijn geen tikfouten maar het tweede eiland.

Gozo ligt zes kilometer ten noordwesten van Malta, is een derde zo groot en telt vijfendertigduizend inwoners. Het is groener, leger en langzamer, met terrasvelden en dorpen rond een kerk. De veerboot vanaf Malta doet er vijfentwintig minuten over en vaart elk half uur.

Daar staat de Ġgantija-tempel, en die is ouder dan de piramides en ouder dan Stonehenge: gebouwd rond 3600 voor Christus, waarmee het tot de oudste vrijstaande bouwwerken ter wereld hoort. De blokken wegen tot vijftig ton en niemand weet hoe ze zijn verplaatst.

Op Malta zelf staan nog vijf van die tempels. Ze zijn alle zes werelderfgoed en ze zijn met een half uur rijden te bereiken, wat op deze afstanden alles is.

Wie geen tempels wil: de Blauwe Grot aan de zuidkust en het ommuurde Mdina, de oude hoofdstad waar nog driehonderd mensen wonen, liggen allebei binnen twintig minuten.

Waarom Malta zo vaak op een route staat

Voor een land met één haven en een half miljoen inwoners is 2.476 reizen veel. Meer dan Kroatië met zijn duizend eilanden, en bijna evenveel als Oostenrijk met de hele Donau. Dat heeft met ligging te maken.

Malta ligt in het smalste deel van de Middellandse Zee, tussen Sicilië en Noord-Afrika, op honderd kilometer van Italië. Wie van de westelijke naar de oostelijke Middellandse Zee vaart komt er hoe dan ook langs, en dan is een aanloop bijna gratis: er hoeft geen omweg voor gemaakt te worden.

Dat is duizenden jaren zo geweest en het verklaart de hele geschiedenis van het eiland. Feniciërs, Carthagers, Romeinen, Arabieren, Noormannen, de Orde van Sint Jan, Fransen en Britten hebben er allemaal gezeten, en elk van hen liet iets staan. De taal is er het bewijs van: Maltees is de enige Semitische taal die met het Latijnse alfabet wordt geschreven, met een woordenschat waarin Arabisch, Italiaans en Engels door elkaar lopen.

In de Tweede Wereldoorlog werd het eiland om diezelfde ligging bijna twee jaar lang gebombardeerd, zwaarder dan enige andere plek in Europa gemeten naar oppervlakte. De schuilkelders onder Valletta zijn te bezoeken, en de haven waar je aan ligt was toen het doelwit.

Voor een bezoeker betekent dat vooral dat er in een straal van een paar kilometer meer te zien is dan op menig eiland dat tien keer zo groot is.

Het najaar wint, en de winter loopt door

September telt 359 reizen, oktober 344 en augustus 285. Februari is met 78 de stilste maand en december komt op 93.

Dat is een vlakker jaar dan bij de Griekse of Kroatische eilanden, waar het aanbod in de winter vrijwel wegvalt. Malta houdt in januari en februari nog altijd rond de tachtig reizen, en dat komt doordat het op de route ligt tussen de westelijke Middellandse Zee en de Canarische Eilanden of het Suezkanaal.

Voor wie er heen wil is het najaar het beste moment. In augustus loopt het op het eiland op tot boven de vijfendertig graden, en er is nauwelijks schaduw omdat er geen bos staat; in oktober is het zesentwintig en is het zeewater op zijn warmst.

1.444 van de 2.343 reizen duren vijf tot zeven dagen. Daarnaast zijn er 465 van tien tot veertien dagen en 450 van vijftien dagen of langer: dat zijn de lange rondes door de oostelijke Middellandse Zee en de doorvaarten.

Wie hier vaart, en wat het kost

MSC Cruises staat met 1.183 reizen op bijna de helft van het hele aanbod, en dat is een groter aandeel dan die maatschappij bij welk ander land ook heeft. De rederijen zijn MSC Cruises, P&O Cruises, Seabourn en Cunard.

Daarachter wordt het opvallend Brits: P&O met 163 reizen en Cunard met 111. Dat is geen toeval. Malta was van 1800 tot 1964 een Britse kolonie en tot 1979 een marinebasis, en het is nog steeds een van de weinige plekken in de Middellandse Zee waar Engels een officiële taal is. Dat scheelt voor een bezoeker: alle bordjes, menu's en gesprekken kunnen in het Engels.

Malta zelf staat met 394 vertrekken bovenaan de vertrekhavens, gevolgd door Barcelona met 378 en Civitavecchia met 340. Er vertrekken hier dus wel degelijk reizen, wat voor een eiland van deze omvang ongewoon is.

De goedkoopste reis begint bij €323 per persoon. Dat ligt hoger dan bij de grote Middellandse Zee-bestemmingen, en de reden is de ligging: Malta staat zelden op het goedkope weekrondje maar op de langere routes, waar de prijs per reis nu eenmaal hoger begint.

Waar je op moet letten

• Sta vroeg op voor de invaart. De Grand Harbour tussen de bastions door is de bekendste haveningang van de Middellandse Zee.
• Alles ligt binnen een half uur. Je hebt hier geen excursie van vier uur nodig.
• Engels is een officiële taal; dat maakt zelf op pad gaan makkelijker dan elders.
• Gozo kost een halve dag met de veerboot, en dat is de rustigste kant van het land.
• In augustus is er geen schaduw en loopt het boven de vijfendertig graden; oktober is beter.
• Er vertrekken hier ook reizen, bijna vierhonderd per jaar; dat scheelt een aanloop van acht uur.