Over Middellandse Zee.
De Middellandse Zee: één zee, vier vaargebieden
Er staan 11.928 boekbare reizen in dit vaargebied, langs 894 havens, met 196 schepen, vanaf €59 per persoon.
De Middellandse Zee is 2,5 miljoen vierkante kilometer groot en heeft eenentwintig landen aan de oever. Dat is te groot om als één bestemming te behandelen, en in de praktijk gebeurt dat ook niet: het aanbod valt uiteen in vier stukken die elk hun eigen seizoen, prijs en karakter hebben.
Het westen loopt van Gibraltar tot Sicilië, met Barcelona, Marseille, Genua en Rome. Dat is het grootste en goedkoopste deel, en er staat een apart overzicht voor klaar.
Het oosten is Griekenland en de Turkse kust, met Athene als spil en met de Griekse eilanden als kern van het aanbod.
De Adriatische Zee is de arm tussen Italië en de Balkan, met Venetië, Split, Dubrovnik en Kotor.
Het zuidoosten omvat Cyprus, Israël en Egypte, en dat deel is het kleinst en het meest wisselvallig.
De havens die het vaakst worden aangedaan zijn Barcelona, Civitavecchia, Marseille en Genua. De landen zijn Italië, Spanje, Frankrijk en Griekenland.
Wat de Adriatische kant apart maakt
Dit is het deel van de Middellandse Zee dat op geen van de andere pagina's aan bod komt, en het is voor veel reizigers het mooiste.
De Kroatische kust telt meer dan duizend eilanden, en de zee is er helder omdat er nauwelijks rivieren op uitkomen en het aangrenzende karstgesteente geen slib meevoert.
Dubrovnik is een ommuurde stad uit de tijd dat zij als republiek Ragusa tegenover Venetië stond. De stadsmuur is twee kilometer lang en volledig te belopen; dat kost anderhalf uur en is de beste manier om de stad te zien. De cruisekade ligt in Gruz, drie kilometer van de oude stad.
Split is om een Romeins paleis heen gegroeid. Keizer Diocletianus liet er rond het jaar 300 zijn paleis voor na zijn aftreden bouwen, en toen de omliggende stad Salona werd verwoest trokken de bewoners de muren in. Er wonen nu nog mensen in; de kelders, de kolommen en de poorten zijn onderdeel van de straten.
Kotor in Montenegro ligt aan het eind van een baai van dertig kilometer die eruitziet als een fjord maar het niet is: het is een verdronken riviercanyon. De aanvaart aan het begin van de ochtend is het mooiste uur van dit gebied.
Venetië is voor grote schepen gesloten sinds het verbod om via het Giudeccakanaal te varen. Het aanbod ligt nu in Marghera en Ravenna, met een bustransfer; wie de aankomst over het water wilde meemaken, komt daarvoor te laat.
Een cruise op de Middellandse Zee kiezen: oost of west
De meest voorkomende reisduur is 5 tot 7 dagen, en binnen die week zit het verschil.
Een westelijke week doet zes of zeven havens en heeft nauwelijks zeedagen. Je ziet veel, je bent elke dag vroeg op, en de steden liggen soms een uur van de kade.
Een oostelijke week doet vier of vijf havens met meer varen ertussen. De eilanden liggen verder uit elkaar en de aanlopen zijn kleiner; het tempo ligt lager.
Een Adriatische week zit daartussenin en heeft het voordeel dat vrijwel elke haven aan de oude stad ligt. Dubrovnik is de uitzondering.
De vertrekhavens zijn Barcelona, Civitavecchia en Athene (Piraeus). Vanuit Nederland vlieg je in ruim twee uur naar Barcelona, in tweeënhalf naar Rome en in ruim drie naar Athene.
De rederijen zijn MSC Cruises, Costa Cruises, Celestyal Cruises en Windstar Cruises. MSC Cruises is hier de grootste en vaart in dit gebied het hele jaar door.
De beste tijd voor een cruise op de Middellandse Zee
Er zijn 12 maanden met vertrek. Het drukst is oktober, het rustigst februari.
Dat het aanbod in oktober piekt en niet in juli, zegt iets over wat er hier verkocht wordt. Het zomeraanbod is duurder en de zomer is heet; het najaar levert meer reizen op tegen lagere prijzen, met zeewater dat nog vijfentwintig graden is.
April tot juni is het aangenaamst voor wie veel aan wal wil: achttien tot zesentwintig graden, alles open, en de terreinen zijn te belopen zonder dat de hitte de dag bepaalt.
Juli en augustus zijn dertig tot vijfendertig graden, met uitschieters daarboven in Rome, Athene en Sicilië. Er is in die maanden ook een reëel risico op bosbranden in Griekenland en Zuid-Italië, wat af en toe een excursie raakt.
November tot maart blijft er een dunne dienstregeling over, vooral in het westen. Het is dan veertien tot achttien graden en het regent; de musea zijn leeg en de prijzen zijn de laagste van het jaar.
Wind is in dit gebied een echte factor. De mistral in de Golfe du Lion, de bora aan de Adriatische kust en de meltemi in de Egeïsche Zee kunnen dagen achtereen waaien. Dat leidt zelden tot problemen op zee en soms tot het schrappen van een tenderhaven.
Wat je op de rekening terugziet
De prijzen liggen hier lager dan in elk ander Europees vaargebied, en dat komt door de bezetting: schepen varen hier het hele jaar dezelfde lussen en passagiers stappen in meerdere havens op.
Waar het geld weglekt is aan de excursies. Rome, Florence en Pompeï vanaf de kade kosten via het schip het dubbele van wat een trein plus een entreebewijs kost. Bij Civitavecchia en Livorno is de trein een werkbaar alternatief; bij Napels rijdt de Circumvesuviana rechtstreeks naar Pompeï.
Wat je vooraf regelt, scheelt geld en tijd. Toegangsbewijzen voor de Vaticaanse musea, de Sagrada Família en de Akropolis zijn online met een tijdslot te kopen, en de rij op de dag zelf kan een uur of meer zijn.
Toeristenbelasting wordt in Barcelona en in een aantal Italiaanse havens apart geheven, ook voor cruisepassagiers. Kijk of dat in de prijs zit.
Neem contant geld mee voor de kleine plaatsen en de markten, hoewel pinnen vrijwel overal kan. En reken op siësta: winkels in Spanje en Zuid-Italië sluiten tussen een uur of twee en vijf, precies in het midden van je havendag.
Het zuidoostelijke deel
Cyprus, Israël en de Egyptische kust vormen de kleinste hoek van dit vaargebied en tegelijk de meest wisselvallige.
Limassol op Cyprus is de vaste haven. Het eiland is sinds 1974 verdeeld, en de bufferzone die er dwars doorheen loopt is vanaf Nicosia te zien. Wat je hier verder aantreft: Grieks-orthodoxe kloosters in het Troodosgebergte, en bij Paphos mozaïekvloeren uit Romeinse villa's die tot de best bewaarde van het Middellandse Zeegebied horen.
Haifa en Ashdod zijn de Israëlische havens, met Jeruzalem en Bethlehem op twee uur rijden. Dat aanbod is de afgelopen jaren sterk teruggelopen en de vaarschema's zijn er meermaals gewijzigd; wie een reis boekt die daar aandoet, moet weten dat een haven kan vervallen.
Alexandrië is de Egyptische aanloophaven aan deze zee, met Caïro en de piramiden op drie uur rijden. Dat is een dag van twaalf uur van kade tot kade en het is de zwaarste excursie die in dit gebied wordt aangeboden.
De rest van het Egyptische aanbod is geen zeecruise maar een riviercruise over de Nijl; dat staat bij Egypte en de Rode Zee.
Wat er buiten de vaste routes ligt
Het aanbod in dit gebied is zo groot dat er naast de weeklussen een aparte laag bestaat die minder in het oog springt.
Er varen kleine schepen van vijftig tot tweehonderd passagiers langs de Dalmatische eilanden en de Cycladen. Die komen in havens waar een groot schip niet kan liggen, en ze varen vaker 's nachts niet, zodat je een avond aan wal hebt.
Er zijn zeilschepen met hulpmotor die dezelfde eilanden doen; die zijn duurder per dag en hebben minder voorzieningen.
En er zijn de lange reizen die de hele zee doorkruisen, van Barcelona naar Istanbul of Haifa, met tien tot vijftien havens in drie weken. Die staan hier ook in het aanbod en zijn per dag vaak goedkoper dan een weekreis, omdat ze buiten het hoogseizoen vallen.
De riviercruises over de Rhône worden aan dit gebied gekoppeld omdat ze in Zuid-Frankrijk uitkomen. Dat is een ander product met een eigen tempo: kleine schepen, elke dag een aanlegplaats midden in een stad, en geen zeedagen.
