Bestemming
Cruise Zwitserland
1.479 boekbare reizen langs 5 havens, vanaf €1249 per persoon.
1.479 boekbare reizen langs 5 havens, vanaf €1249 per persoon.
Er zijn 1.479 boekbare reizen die Zwitserland aandoen, langs 5 havens. Van die vijf is er één een echte haven: Bazel, met 1.416 aanlopen.
De andere vier staan er om een andere reden in. Zürich (142), Luzern (59), Montreux (11) en Zermatt (3) liggen niet aan bevaarbaar water; Zermatt is een bergdorp op ruim zestienhonderd meter waar zelfs geen auto's mogen komen. Dat zijn de verlengingen die rederijen voor of na de reis aanbieden: een paar hotelnachten met een trein of een bus erheen, die in de routebeschrijving als aanloop worden geboekt.
Wie het aanbod doorleest moet dat weten, want het maakt uit of je er met een schip komt of met een touringcar. Alle 1.448 reizen zijn riviercruises, en die beginnen of eindigen in Bazel.
Waarom juist daar is aardig om te weten: Bazel is het kopeinde van de Rijn. Stroomopwaarts wordt de rivier te ondiep en te snel, en er liggen stuwen voor waterkracht. Wat er ligt is de enige verbinding die Zwitserland met de zee heeft, en die is er sinds de jaren twintig van de vorige eeuw bewust voor uitgebouwd.
De goedkoopste reis begint bij €1.249 per persoon. Dat is meer dan tien keer zoveel als de goedkoopste Kroatische reis, en het hoort bij de hoogste startprijzen van de Europese bestemmingen hier.
Er zijn drie redenen die op elkaar stapelen. Ten eerste is dit uitsluitend rivier: er is geen zeeschip met vierduizend hutten dat een lege hut voor een habbekrats wegdoet.
Ten tweede is het aandeel luxe hier hoger dan waar ook: 1.174 van de 1.448 reizen staan in de luxe klasse, ruim tachtig procent. AmaWaterways vaart er 622, Uniworld 359 en Emerald 230, en dat zijn alle drie maatschappijen waarbij excursies, dranken en soms de vluchten al in de prijs zitten.
Ten derde is er weinig van. Er varen 48 verschillende schepen, weinig voor een land met dit aantal reizen, en de meeste daarvan hebben honderd tot honderdvijftig plaatsen. Een vaste kleine capaciteit met een vast seizoen laat geen ruimte om af te prijzen.
De vergelijking met een zeecruise gaat dus mank. Reken uit wat er bij een weekje Middellandse Zee nog bij komt aan excursies, dranken en fooien voordat je de twee naast elkaar legt.
De meeste passagiers zien van Bazel de kade en het vliegveld, en dat is jammer, want het is een van de aardigste steden aan de hele Rijn.
De stad ligt precies op het punt waar Zwitserland, Frankrijk en Duitsland samenkomen. Bij de haven staat een monument op dat drielandenpunt, en het vliegveld is een gezamenlijk Frans-Zwitsers project met twee uitgangen naar twee landen in hetzelfde gebouw.
Het Kunstmuseum bezit de oudste openbare kunstverzameling ter wereld: de stad kocht die in 1661 van een privéverzamelaar om te voorkomen dat hij naar het buitenland zou verdwijnen, en dat maakte het meteen het eerste museum dat voor iedereen toegankelijk was.
De Münster, van rode zandsteen, staat op een terras boven de rivier waar je over Klein-Basel uitkijkt. Erasmus ligt er begraven; hij bracht zijn laatste jaren in de stad door en gaf er zijn werk uit.
In de zomer doen de inwoners iets wat je verder nergens ziet: ze laten zich met de stroming de stad door drijven, met hun kleren in een waterdichte zak die als drijver dienstdoet. Van juni tot september is de rivier op warme dagen vol met zwemmers.
Dat Zürich, Luzern, Montreux en Zermatt in de lijst staan, is dus geen fout maar wel iets om na te rekenen.
Zürich, met 142 vermeldingen, is de gebruikelijke aankomstplaats: het grootste vliegveld van het land ligt er en de trein naar Bazel doet er een uur over. Wie een nacht vooraf boekt, doet dat vaak daar.
Luzern, met 59 vermeldingen, is de klassieke tussenstop. De stad ligt aan een meer met bergen eromheen en heeft een overdekte houten brug uit 1333 met geschilderde panelen in het dak. Vandaar gaan de tandradbanen de Rigi en de Pilatus op.
Montreux, met 11 vermeldingen, ligt aan het Meer van Genève en is het startpunt van de Glacier Express en de GoldenPass. Zermatt, met 3, ligt aan het eind van zo'n lijn: autovrij, met de Matterhorn erboven.
Zo'n verlenging kost twee tot vier dagen en is als los pakket vaak duurder dan wanneer je het zelf boekt. Daar staat tegenover dat het vervoer en de overdracht geregeld zijn, en in Zwitserland is dat met treinen die op de minuut rijden minder een probleem dan elders.
Het eerste of laatste stuk van de reis is het minst bekende deel van de Rijn, en het verschilt sterk van het dal met de burchten waar de route later doorheen gaat.
Tussen Bazel en Straatsburg loopt de rivier door de Bovenrijnse Laagvlakte, een brede vlakte tussen de Vogezen aan de Franse kant en het Zwarte Woud aan de Duitse. Die twee bergruggen zijn hetzelfde gesteente: ze hoorden ooit bij elkaar en zijn uit elkaar geschoven toen de vlakte ertussen wegzakte.
Dat verklaart het klimaat. De vlakte ligt in de luwte van de Vogezen en is daardoor een van de droogste en warmste streken van Duitsland, wat er wijnbouw mogelijk maakt tot ver naar het noorden.
Breisach, met aan de Duitse kant een stadje op een vulkanische rots, is de gebruikelijke stop voor het Zwarte Woud en de Elzas. Van daaruit is Colmar een half uur, met een oude binnenstad die de oorlog vrijwel ongeschonden doorkwam.
Straatsburg zelf ligt aan een zijarm van de Rijn, de Ill, en het schip vaart daar door een sluis de stad in. De aanlegplaats ligt op een kwartier van de kathedraal, die met honderdtweeënveertig meter vierhonderd jaar lang het hoogste bouwwerk ter wereld was.
September telt 232 reizen en oktober 219. Januari komt uit op vijf en februari op zestien. Daartussen zit een factor veertig.
Dat najaar is het gevolg van twee dingen tegelijk. De waterstand van de Rijn is in het voor- en najaar het gunstigst, en dat telt zwaar op dit traject: het stuk tussen Bazel en Straatsburg is smal en bij aanhoudende droogte komen volgeladen schepen er niet door.
En september is de maand waarin de wijnstreken langs de bovenloop oogsten, in de Elzas en in Baden aan de overkant.
December springt eruit met 151 reizen, meer dan mei of juni. Dat zijn de kerstmarktreizen: Bazel heeft er twee in het centrum, en de route langs Straatsburg, Colmar, Breisach en Rüdesheim is een van de best verkochte van de hele riviervloot.
971 van de 1.479 reizen duren vijf tot zeven dagen: de week Bazel tot Amsterdam of andersom. Amsterdam staat met 482 vertrekken op de tweede plaats van de vertrekhavens, en dat is voor Nederlandse reizigers het getal dat telt: die reizen beginnen bij ons en eindigen in Zwitserland, zonder vliegtuig.
117 reizen naar Zwitserland
103 reizen naar Zwitserland
102 reizen naar Zwitserland
96 reizen naar Zwitserland
89 reizen naar Zwitserland
84 reizen naar Zwitserland
79 reizen naar Zwitserland
77 reizen naar Zwitserland
68 reizen naar Zwitserland
67 reizen naar Zwitserland
67 reizen naar Zwitserland
57 reizen naar Zwitserland
