Cruise Zuid-Afrika

Twee producten, en één ervan is geen zeereis

Er zijn 953 boekbare reizen die Zuid-Afrika aandoen, langs 10 havens. Kaapstad draagt er 387, Johannesburg 385, Durban 176, Gqeberha 159 en het Krugerpark 123.

Die tweede en die vijfde zijn geen havens. Johannesburg ligt vijfhonderd kilometer van de dichtstbijzijnde kust en het Krugerpark nog verder; ze staan in de lijst omdat ze onderdeel zijn van een pakket waarin de vaart ergens anders plaatsvindt.

Dat pakket is de belangrijkste verklaring voor de cijfers hier. AmaWaterways staat met 309 reizen bovenaan de rederijen en CroisiEurope op 78, en 387 reizen staan geboekt als riviercruise. Die schepen varen niet langs de Zuid-Afrikaanse kust maar op de Chobe in het zuiden van Afrika, als onderdeel van een safarireis waarin Zuid-Afrika het landdeel is.

Daarnaast staan er 273 zeecruises in. Dat zijn de echte kustreizen, met Kaapstad, Durban, Gqeberha en Mossel Bay, en die vormen het andere product. Kijk dus goed wat je boekt: 181 reizen duren korter dan vijf dagen en dat zijn de vaardelen van de safaripakketten, geen zeecruises.

Kaapstad ligt onder een tafel

De haven van Kaapstad ligt aan de Victoria and Alfred Waterfront, een oud havengebied dat tot winkels, restaurants en een aquarium is verbouwd. Je loopt van boord het gebied in, en dat is voor een stad van deze omvang uitzonderlijk gunstig.

Boven de stad staat de Tafelberg, elfhonderd meter hoog met een top die over drie kilometer vlak is. Er gaat een kabelbaan naartoe waarvan de cabine tijdens de rit ronddraait, en er lopen paden omhoog voor wie wil klimmen.

Die kabelbaan staat regelmatig stil. Bij harde wind gaat hij niet, en dat gebeurt hier vaak: de zuidoostenwind die in de zomer over de berg trekt legt er een wolkendek op dat het tafelkleed wordt genoemd, en dan is het boven wit. Ga vroeg als het helder is en stel het niet uit tot de middag.

Op vijf kilometer voor de kust ligt Robbeneiland, waar Nelson Mandela achttien van zijn zevenentwintig jaar gevangenschap heeft doorgebracht. Het staat sinds 1999 op de Werelderfgoedlijst en de rondleidingen worden deels gegeven door voormalige gevangenen. De boot vaart in dertig minuten en bij ruwe zee vaart hij niet.

Zuidelijk van de stad loopt het schiereiland uit in Kaap de Goede Hoop, een uur rijden langs een kustweg met bochten boven zee. Onderweg liggen Boulders Beach met een kolonie brilpinguïns, en Chapman's Peak Drive, een weg die in de rotswand is uitgehakt.

De wijngaarden en de geschiedenis erachter

Een uur landinwaarts liggen Stellenbosch, Franschhoek en Paarl, waar sinds de zeventiende eeuw wijn wordt gemaakt.

Dat begon met de Nederlandse vestiging aan de Kaap in 1652, bedoeld als verversingspost voor schepen van de VOC op weg naar Azië. De eerste wijnstokken zijn in 1655 geplant en de eerste oogst was in 1659.

Franschhoek is door Franse hugenoten gesticht die na 1688 uit Frankrijk vluchtten en hun wijnkennis meebrachten; de namen van de landgoederen zijn er nog Frans. De architectuur van de streek, met witte gevels en gebogen topgevels, heet Kaaps-Hollands en gaat terug op de Nederlandse bouwtraditie.

Wat op de bordjes minder vaak staat: die landgoederen zijn gebouwd met dwangarbeid. De VOC voerde vanaf 1658 tot slaaf gemaakte mensen aan uit Indonesië, Madagaskar, India en Mozambique, en de Kaapkolonie draaide daar tot 1834 op.

Uit die gemeenschap is het Kaaps-Maleise deel van de bevolking voortgekomen, met de wijk Bo-Kaap in Kaapstad als het bekendste overblijfsel: steile straten met huizen in felle kleuren en de oudste moskee van het land.

De wijnstreek is een halve dag en de proeverijen zijn vergeleken met Europa goedkoop. Reken op een chauffeur of een excursie, want zelf rijden en proeven gaat niet samen.

Durban en de oostkust

Durban staat met 176 aanlopen op de derde plaats en is een andere wereld dan Kaapstad.

Het is de drukste haven van Afrika en de stad heeft een subtropisch klimaat, met warm water waarin je het hele jaar kunt zwemmen. Langs de kust loopt de Golden Mile, een boulevard met stranden waar haaiennetten voor liggen.

Durban heeft de grootste Indiase bevolking buiten India in één stad. Die is ontstaan doordat vanaf 1860 contractarbeiders werden aangevoerd voor de suikerrietvelden van Natal; Gandhi heeft er van 1893 tot 1914 gewoond en gewerkt, en zijn politieke methode is er ontstaan.

Dat is aan het eten te zien. De bunny chow, een uitgehold half brood gevuld met curry, komt hiervandaan en is in de jaren veertig bedacht als een manier om arbeiders eten mee te geven die geen bord mochten gebruiken.

Landinwaarts liggen de Drakensbergen op drie uur rijden, met rotsschilderingen van de San die tot vierduizend jaar oud zijn. Dat past niet in een havendag.

Gqeberha, het vroegere Port Elizabeth, staat op 159 aanlopen en is de toegang tot het Addo-park op een uur rijden, waar olifanten leven. Dat is een van de weinige plekken op deze kust waar je binnen een havendag grote dieren ziet zonder malariagebied in te gaan.

Wanneer je moet gaan

Oktober telt 104 reizen, november 95 en maart 81. Juni en juli komen allebei uit op 24.

Dit is het zuidelijk halfrond, dus de zomer valt van december tot maart. Toch staan oktober en november bovenaan, en dat komt door de reizen om Afrika heen die in die maanden langs de kust varen en door de safaripakketten die in het droge seizoen lopen.

Voor de kust is november tot maart het aangenaamst: Kaapstad heeft dan vijfentwintig tot dertig graden en het regent er nauwelijks. De winter van juni tot augustus is er nat en koel, met vijftien graden.

Voor wildparken ligt het precies andersom. In de droge maanden van mei tot september is de begroeiing dun en verzamelen dieren zich bij de waterplaatsen, en dan zie je het meest. In de natte maanden is het groen en zijn de dieren verspreid.

Wie voor de walvissen komt moet in juni tot november zijn. Zuidkapers trekken dan langs deze kust en komen bij Hermanus, honderd kilometer van Kaapstad, tot vlak bij de rotsen; er is daar een omroeper die met een hoorn aankondigt waar ze zitten.

De goedkoopste reis begint bij €267 per persoon en er varen achtendertig verschillende schepen.

Praktisch

Nederlanders hebben voor kort verblijf geen visum nodig. De vlucht naar Kaapstad of Johannesburg duurt rechtstreeks elf tot twaalf uur en het tijdverschil is nul of één uur, wat voor een bestemming op deze afstand uitzonderlijk gunstig is.

De munt is de rand en pinnen kan overal. Voor Nederlandse reizigers is dit land relatief goedkoop, vooral voor eten en wijn.

Over veiligheid: de misdaadcijfers zijn hoog en dat is geen beeldvorming. Tegelijk zijn de gebieden waar bezoekers komen goed bewaakt. Loop niet met sieraden of een telefoon in het zicht, ga na donker niet lopend op pad, regel vervoer via de haven of een app, en volg de aanwijzingen van je rederij.

De landstalen zijn er twaalf, waaronder Afrikaans dat uit het Nederlands is voortgekomen. Voor een Nederlandstalige is geschreven Afrikaans grotendeels te volgen; gesproken minder. Engels wordt overal gesproken.

Voor de wildparken in het noordoosten, waaronder het Krugerpark, geldt een malariarisico. Kijk het actuele advies na bij een reisadviescentrum, ruim voor vertrek. Rond Kaapstad en in het Addo-park speelt dat niet.

Waar je op moet letten

• Kijk of je een zeecruise of een safaripakket boekt. Johannesburg en het Krugerpark zijn landdelen.
• De kabelbaan op de Tafelberg staat bij wind stil. Ga vroeg als het helder is.
• Robbeneiland vaart niet bij ruwe zee.
• Voor wildparken is het droge seizoen beter, voor de kust juist de zomer.
• Kijk het malaria-advies na als je route het noordoosten aandoet.
• Regel vervoer via de haven en loop na donker niet.