Cruise Nederland

Het enige land waar je zonder vliegen aan boord stapt

Er zijn 3.326 boekbare reizen die Nederland aandoen, langs 30 havens. Voor een Nederlandse reiziger telt deze bestemming apart, want hier stap je aan boord zonder vliegreis en zonder overnachting vooraf.

Amsterdam staat op 853 vertrekken en Rotterdam op 211. Bij elkaar zijn dat ruim duizend afvaarten per jaar waarbij je met de trein naar de kade komt, je koffer inlevert en aan boord loopt.

Dat scheelt meer dan gemak. Bij een cruise vanuit Barcelona of Miami komt de vlucht er los bij, plus meestal een hotelnacht vooraf omdat het schip niet wacht als je vertraging hebt. Vanuit Amsterdam vervalt die hele rekensom.

Amsterdam is ook veruit de drukste aanloophaven van het land, met 2.263 aanlopen, gevolgd door Rotterdam met 952. Daarna wordt het klein: Nijmegen 288, Dordrecht 261, Arnhem 248 en Utrecht 145.

Vooral rivier, en dat is minder bekend dan het zou moeten

1.746 van de reizen zijn riviercruises en nog eens 1.520 luxe riviercruises; daartegenover staan 1.018 zeecruises. Nederland is in het cruiseaanbod dus in de eerste plaats een rivierland.

Dat komt doordat de Rijn hier uitmondt. Een riviercruise die in Bazel begint, eindigt bijna altijd in Amsterdam, en andersom. Bazel is met 642 vertrekken de tweede vertrekhaven van het Nederlandse aanbod, en dat is geen fout in de cijfers: die reizen komen hier aan.

De binnenlandse havens horen bij twee routes. Nijmegen, Arnhem en Dordrecht liggen aan de Waal en de Rijntakken en staan op de doorgaande reizen naar Duitsland. Utrecht, Kinderdijk, Veere, Enkhuizen en Hoorn horen bij de rondjes die Nederland zelf als bestemming hebben.

Kinderdijk, met 79 aanlopen, is daarvan de bekendste stop: negentien molens uit omstreeks 1740, sinds 1997 werelderfgoed, en het schip legt er aan de dijk aan. Veere, met 113 aanlopen, is een stadje van tweeduizend inwoners in Zeeland waar het schip groter is dan de haven.

April is de maand van de bollenroute

Over het hele land gezien zijn september (422 reizen) en oktober (439) de drukste maanden, en januari met 57 de stilste. Maar dat gemiddelde verbergt een tweede piek die alleen bij bepaalde havens zichtbaar is.

Arnhem telt in april 48 aanlopen, meer dan in welke andere maand ook. Nijmegen komt in april op 40 uit en Veere op 28, in beide gevallen het hoogste van het jaar. Amsterdam zit in april op 216, ruim boven het gemiddelde.

Dat is de bollenroute. De Keukenhof is van eind maart tot half mei open, en in diezelfde weken staan de velden tussen Hillegom en Lisse in bloei. Rederijen leggen daar een week omheen: Amsterdam, Kinderdijk, Veere, Antwerpen en terug, met de tuin en de bollenvelden als excursie.

Het is de enige Europese route die op een bloeiperiode van zes weken is gebouwd, en die weken zijn dan ook vroeg volgeboekt. Wie in april wil varen, boekt in het najaar ervoor.

De najaarspiek heeft een andere oorzaak: dat zijn de Rijnreizen naar Duitsland en de zeeschepen die de Oostzee verlaten.

Rotterdam laat een derde patroon zien. Daar is april met 116 aanlopen de drukste maand en oktober met 123 net iets drukker, terwijl mei en juni op 62 en 53 zitten. Dat is geen seizoen maar een dienstregeling: het zijn de zeeschepen die aan het begin en het einde van het Noord-Europese seizoen langskomen.

Amsterdam als aanloophaven, en hoe je er komt

De 1.410 aanlopen die geen vertrek zijn, komen van schepen op een andere route. Dat zijn er ruwweg twee soorten.

Zeeschepen op een Noord-Europese rondreis liggen een dag in Amsterdam, tussen Southampton, Hamburg, Kopenhagen en de Noorse fjorden. Zij komen binnen via IJmuiden, waar sinds 2022 de grootste zeesluis ter wereld ligt: vijfhonderd meter lang en zeventig breed, gebouwd omdat de oude sluis uit 1929 te klein werd voor de huidige schepen.

Rivierschepen komen van de andere kant, over de Rijn. Die liggen midden in de stad, bij het Centraal Station of de Oostelijke Handelskade, en daar loop je zo de stad in.

Dat verschil telt bij het boeken. Een zeecruise die Amsterdam aandoet, meert aan bij de Passenger Terminal aan het IJ, op tien minuten lopen van het station. Een riviercruise ligt vaak nog dichterbij.

Rotterdam heeft een eigen geschiedenis met dit vak. De Holland America Line werd er in 1873 opgericht en voer bijna een eeuw met landverhuizers naar New York; het oude hoofdkantoor aan de Wilhelminakade is nu een hotel, en het vroegere vlaggenschip ligt er als hotelschip. De rederij vaart hier nog steeds, met 319 reizen.

In welke taal vaar je eigenlijk?

Dit is de vraag die bij een cruise vanuit eigen land het vaakst verkeerd wordt ingeschat, en de cijfers geven er een duidelijk antwoord op.

De drie grootste maatschappijen in het Nederlandse aanbod zijn AmaWaterways (699 reizen), Emerald (397) en Uniworld (386). Dat zijn een Amerikaanse, een Australische en opnieuw een Amerikaanse maatschappij, en aan boord is de voertaal Engels. Het gezelschap komt uit de Verenigde Staten, Canada, Australië en het Verenigd Koninkrijk.

Holland America, met 319 reizen, klinkt als een uitzondering en is het niet. De rederij werd in 1873 in Rotterdam opgericht, maar zit al decennia in Seattle en vaart Engelstalig. De naam is geschiedenis, geen taal.

A-ROSA, met 178 reizen, vaart juist voornamelijk Duitstalig, en MSC roept in vier of vijf talen om.

Nederlandstalig varen kan wel, maar dan moet je er gericht op zoeken: het is een klein deel van het aanbod en het zit vooral bij de rondjes die Nederland en België zelf als bestemming hebben. Voor de rest geldt dat je op een schip stapt waar je de enige Nederlander aan tafel kunt zijn, en dat vinden sommige mensen juist prettig en anderen niet.

Het is in elk geval iets om vooraf te weten in plaats van bij het eerste diner te ontdekken. Vraag ernaar bij het boeken; rederijen weten precies hoe hun gastenmix eruitziet.

Wie hier vaart, en wat het kost

De rederijen zijn AmaWaterways, Emerald Cruises, Scenic River Cruises en Holland America Line. AmaWaterways staat met 699 reizen bovenaan, gevolgd door Emerald met 397 en Uniworld met 386. Dat zijn alle drie riviermaatschappijen, en dat bevestigt het beeld: op de zeekant volgt Holland America met 319 en MSC met 225.

Er varen 138 verschillende schepen op deze routes. De goedkoopste reis begint bij €206 per persoon, en dat ligt hoger dan bij de Middellandse Zee. De verklaring is dezelfde als bij Portugal: er zit weinig massaproduct tussen. Een riviercruise heeft honderd tot honderdvijftig plaatsen en een korte weekafvaart bestaat hier nauwelijks.

1.593 van de 3.326 reizen duren vijf tot zeven dagen, 832 tien tot veertien dagen. Dat laatste zijn de doorgaande Rijnreizen tot Boedapest en de Noord-Europese rondes.

Waar je op moet letten

• Zoek gericht op vertrek uit Amsterdam of Rotterdam: ruim duizend afvaarten per jaar zonder vlucht en zonder hotelnacht vooraf.
• Voor de bollenvelden moet je in april varen, en dan ruim van tevoren boeken; het seizoen duurt zes weken.
• Een reis die in Bazel begint, eindigt hier. Dat is dezelfde Rijnroute, andersom gevaren.
• Zee of rivier maakt alles uit: de rivierschepen hebben honderdvijftig passagiers, de zeeschepen tweeduizend of meer.
• In januari en februari ligt de riviervloot vrijwel stil voor onderhoud.
• Kinderdijk en Veere zijn stops waar het schip aan een dijk of aan een dorpskade ligt; dat zie je alleen op de kleine routes.