Eén plaats, en er vaart geen schip

Er zijn 357 boekbare reizen die Zimbabwe aandoen, en ze staan allemaal onder één naam: Victoria Falls. Er zijn drie schepen in het spel en twee rederijen: AmaWaterways met 309 reizen en CroisiEurope met 76.

Dat vraagt om uitleg, want Zimbabwe heeft geen kust en Victoria Falls is geen haven. Wat hier in het aanbod staat is een safarireis waarin een riviercruise zit, en de watervallen zijn het landdeel eromheen.

Het schip vaart niet in Zimbabwe maar op de Chobe, een zijrivier van de Zambezi, op de grens tussen Botswana en Namibië. Dat is een vaart van twee tot drie nachten op een klein platbodemschip, en daaromheen zitten hotelovernachtingen bij de watervallen, in Zuid-Afrika en soms in Botswana.

Dat verklaart de cijfers. 153 van de 357 reizen duren korter dan vijf dagen, en dat is het vaardeel; de rest zijn de pakketten met het landprogramma erbij. De vertrekhavens zijn Johannesburg en Kaapstad: Johannesburg op 228 en Kaapstad op 157, allebei luchthavens.

De goedkoopste reis begint bij €5.999 per persoon, en dat hoort bij de hoogste startbedragen op deze site. Er zit dan ook aanzienlijk meer in dan een cruise.

De watervallen zijn breder dan ze hoog zijn

De Zambezi valt hier over een breedte van ruim anderhalve kilometer in een kloof van honderdacht meter diep.

Dat is de reden dat dit als de grootste watervallenformatie ter wereld geldt: hij is niet de hoogste en ook niet de breedste, maar het gordijn van vallend water is naar oppervlakte het grootste dat er is.

Het bijzondere is de vorm van de kloof. De rivier valt niet over een rand een dal in maar in een spleet dwars op zijn eigen loop, en het water moet er via één smalle uitgang weer uit. Daardoor staat er aan de overkant een wand op honderd meter afstand, en daar loop je langs, met het water recht voor je.

De lokale naam is Mosi-oa-Tunya, de rook die dondert. Dat is letterlijk: bij hoog water stijgt de nevel tot vierhonderd meter en is hij van vijftig kilometer afstand te zien, en het geluid draagt kilometers ver.

De watervallen liggen op de grens met Zambia. Zimbabwe heeft ongeveer driekwart van het uitzicht en Zambia het overige kwart; er loopt een brug tussen de twee kanten waar je met een dagvisum overheen kunt.

Sinds 1989 staat het geheel op de Werelderfgoedlijst.

Wanneer je moet gaan, en waarom dat uitmaakt

Het waterpeil van de Zambezi verschilt door het jaar heen met een factor van soms wel vijftig, en dat verandert wat je ziet.

In maart en april, na de regens, valt er het meeste water. De nevel is dan zo dicht dat je op sommige uitkijkpunten helemaal niets ziet behalve wit, en je wordt kletsnat; er worden regenjassen verhuurd. Het geluid en de kracht zijn dan op hun indrukwekkendst.

In oktober en november staat het water het laagst. Dan is een deel van de rand droog en zie je het kale gesteente eronder, en aan de Zambiaanse kant valt er soms helemaal niets. Wat je dan wel kunt is in de Devil's Pool zwemmen, een natuurlijke poel vlak aan de rand waar een rotsrichel het water tegenhoudt.

Wat het aanbod betreft: oktober telt 76 reizen, september 64 en november 64. Januari komt uit op nul en februari op 4.

Dat volgt niet de watervallen maar de dieren. Van juli tot oktober is het droge seizoen: de begroeiing is dun, de tijdelijke drinkplaatsen zijn opgedroogd en het wild verzamelt zich bij de rivier. Dat is de reden dat het safarigedeelte in die maanden loopt.

Wie beide wil, kiest september of oktober. Dan is het wild het best zichtbaar en staat er nog genoeg water over de rand.

Wat er op de Chobe gebeurt

De rivier waar het schip vaart ligt ongeveer zeventig kilometer van de watervallen en heeft een eigenschap die dit vaargebied maakt.

De Chobe stroomt langs de rand van het Chobe National Park in Botswana, waar de grootste olifantenpopulatie ter wereld leeft; de schattingen lopen uiteen maar het gaat om meer dan honderdduizend dieren in het bredere gebied.

In het droge seizoen komen die naar het water, omdat er in de rest van het park niets meer te drinken is. Vanaf een boot zie je ze dan aan de oever staan, drinken, baden en oversteken, en je zit daar dichterbij dan je vanaf een terreinauto zou komen.

Daarnaast zijn er nijlpaarden, krokodillen, buffels en langs de oever antilopen en giraffen. Vogels zijn er in aantallen die vogelaars hierheen brengen: visarenden, ijsvogels, schrijfsnavels.

Het schip is klein, twee tot vier dekken en enkele tientallen passagiers, en er gaan open bootjes mee waarmee je de zijarmen in gaat. Er zijn dagelijks tochten in de vroege ochtend en de late middag, want dat zijn de uren dat de dieren actief zijn.

Reken op verrekijkers en op stof. En op vroeg opstaan: om zes uur is het licht en om tien uur is het rustig langs het water.

Wat er nog meer bij zit

Omdat dit een pakket is, verschilt het per aanbieder aanzienlijk. Kijk voor het boeken precies na wat er in zit.

Wat er vrijwel altijd bij hoort: twee tot drie nachten bij de watervallen, twee tot drie nachten op het schip, en vervoer daartussen. Wat er per reis verschilt: het aantal safaridagen, of er een landsafari met terreinauto's in zit, en of Kaapstad of het Krugerpark als landdeel meegaat.

De binnenlandse vluchten zitten er meestal in maar de vlucht vanuit Nederland niet. Vanaf Amsterdam ben je met één overstap naar Johannesburg elf tot dertien uur onderweg en daarna nog anderhalf uur naar Victoria Falls.

Bij de watervallen zelf zijn de gangbare activiteiten een helikoptervlucht, een zonsondergangvaart op de Zambezi en een bezoek aan een dorp. Er wordt ook gebungeejumpt vanaf de grensbrug, honderdelf meter.

Een aantekening over het land zelf. Zimbabwe heeft twee decennia van economische ineenstorting achter de rug, met hyperinflatie die in 2008 tot biljoenbiljetten leidde. De eigen munt is meerdere keren afgeschaft en opnieuw ingevoerd; in de praktijk wordt in het toeristische gebied met Amerikaanse dollars betaald.

Neem kleine biljetten mee. Wisselgeld is er schaars en op een briefje van vijftig krijg je vaak niets terug.

Praktisch

Nederlanders hebben voor Zimbabwe een visum nodig. Dat is bij aankomst te krijgen en online aan te vragen, en er bestaat daarnaast een gecombineerd visum voor Zimbabwe en Zambia dat handig is als je de brug over wilt. Kijk het actuele beleid na, want dit wijzigt.

Er geldt een malariarisico in dit gebied, met het hoogste risico in de natte maanden. Overleg ruim voor vertrek met een reisadviescentrum over medicatie, en neem hoe dan ook muggenwerende middelen en bedekkende kleding mee voor de avonduren.

Het gebied rond de watervallen is ingericht op bezoekers en geldt als veilig. In de rest van het land liggen de omstandigheden anders; de reizen die hier staan blijven bij het toeristische deel.

De taal is Engels, naast Shona en Ndebele. Kaartbetaling werkt in de hotels en lodges maar buiten die plekken niet.

Er is geen tijdverschil met Nederland in de zomer en één uur in de winter, en dat maakt de aanpassing eenvoudiger dan bij de meeste verre bestemmingen.

Waar je op moet letten

• Dit is een safaripakket met een riviercruise erin, geen zeecruise.
• Het schip vaart op de Chobe, zeventig kilometer van de watervallen.
• September en oktober zijn het beste voor wild; maart en april voor water.
• Kijk precies na wat er in het pakket zit; dat verschilt sterk per aanbieder.
• Regel het visum en het malaria-advies vooraf.
• Neem kleine dollarbiljetten mee; wisselgeld is schaars.