Cruises naar Rüdesheim

Waar het mooiste stuk van de Rijn begint

Er komen 1.737 reizen langs in Rüdesheim en er vertrekt er geen enkele. Voor een plaats met tienduizend inwoners is dat een opmerkelijk getal, en de reden ligt niet in het dorp maar in de rivier erachter.

Bij Rüdesheim begint het Boven-Middenrijndal: vijfenzestig kilometer waarin de Rijn zich door de leisteenheuvels heeft gesneden, met wijnbergen op de hellingen en veertig burchten en ruïnes op de toppen. Dat hele traject staat sinds 2002 op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Elk riviercruiseschip dat tussen Amsterdam en Bazel vaart, komt hier langs. Van de reizen die Rüdesheim aandoen vertrekken er 542 uit Bazel, 406 uit Amsterdam en 138 uit Keulen.

De rederijen die hier aanleggen zijn AmaWaterways, Emerald Cruises, Scenic River Cruises en A-ROSA, met schepen als AmaLucia, AmaSiena, AmaStella en AmaVenita. AmaWaterways is met 631 reizen goed voor 38 procent, en dat is aanzienlijk meer dan in Keulen, waar dezelfde rederij op 22 procent zit.

Let op het tijdstip, niet op de aanlegtijd

Dit is het belangrijkste praktische punt van deze pagina, en het staat op geen enkele routebeschrijving.

Wat je hier wilt zien is niet alleen het dorp maar het varen zelf. Het stuk tussen Rüdesheim en Koblenz, met de Loreleirots halverwege, is het landschappelijke hoogtepunt van een Rijncruise, en of je dat meemaakt hangt af van het tijdstip waarop je schip erdoorheen gaat.

Sommige routes varen die kloof overdag en kondigen dat aan boord aan. Andere doen het 's nachts, omdat de vaartijd nu eenmaal ergens moet vallen, en dan lig je te slapen terwijl je langs de burchten vaart.

Kijk dat na in je vaarschema voordat je boekt, en niet pas aan boord. Bij deze haven is dat de vraag die je reis bepaalt, meer dan de vraag hoe lang je aan wal mag.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Keulen, Amsterdam, Strasbourg en Basel. Koblenz ligt aan het andere eind van de kloof, waar de Moezel in de Rijn komt.

Twee pieken in het jaar

De drukste maanden zijn september en oktober met 269 reizen elk. Daarna volgen augustus met 186, december met 174 en november met 170. Januari telt er 4 en februari 14.

Die twee pieken hebben verschillende oorzaken. September en oktober zijn de wijnmaanden: dit is het Rheingau, de druiven worden dan gelezen en er staan feesten in de dorpen langs de rivier.

November en december zijn de kerstmarktmaanden, net als in Keulen. Rüdesheim heeft er een die zich Markt der Nationen noemt en die zich door de smalle straten uitstrekt.

Van januari tot maart ligt de rivier er stil bij. Dat is geen keuze van de rederijen alleen: bij hoogwater is de doorvaart onder de bruggen soms niet mogelijk en bij laagwater komen de schepen niet overal langs. Het winterhalfjaar is voor riviercruises hoe dan ook een lastige periode.

De Drosselgasse, en wat je ervan moet verwachten

De bekendste straat van het dorp is 144 meter lang en drie meter breed, en staat vol met wijnlokalen waar live muziek speelt. Dat is de Drosselgasse, en het is eerlijk gezegd de meest commerciële steeg die je op een Rijncruise tegenkomt.

Of dat erg is, hangt van je verwachting af. Het is gezellig en het is bedoeld voor bezoekers; wie een authentiek Duits wijndorp zoekt, moet één straat verderop kijken of naar Assmannshausen, het buurdorp waar rode wijn wordt gemaakt.

Wat hier wel echt van de streek is, is de Rüdesheimer Kaffee: koffie met Asbach-brandewijn, aangestoken, met slagroom erop en chocolade. Dat is in 1957 hier bedacht en het wordt in een eigen kopje geserveerd.

Boven het dorp staat het Niederwalddenkmal, het Germania-monument uit 1883, en daar gaat een kabelbaan naartoe die over de wijngaarden loopt. Het uitzicht vanaf boven gaat over de rivier en de monding van de Nahe.

Verder is er Siegfrieds Mechanisches Musikkabinett, een verzameling zelfspelende muziekinstrumenten in een middeleeuws huis. Dat klinkt als een curiositeit en dat is het ook, maar het is een van de betere in zijn soort.

Riesling, en waarom die hier zo groeit

Het Rheingau is een van de bekendste wijnstreken van Duitsland, en de reden staat in het landschap.

De Rijn maakt hier een bocht naar het westen, waardoor de zuidhelling van de Taunus recht op de zon ligt. Het water weerkaatst dat licht en houdt de warmte vast, en de leisteenbodem doet hetzelfde. Op die combinatie gedijt riesling, een druif die een lang seizoen nodig heeft.

Dat verklaart ook waarom de wijnbergen hier zo steil zijn: elke meter helling met die ligging is bruikbaar, hoe lastig te bewerken ook.

Wie wil proeven doet dat in de wijnlokalen in het dorp of bij een van de huizen erbuiten. Welke ligplaats je krijgt en hoe lang je hier ligt staat op je reisbescheiden. Wij hebben de afstanden, tarieven en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Kijk wanneer je door de kloof vaart. Overdag of 's nachts scheelt het landschappelijke hoogtepunt van je hele reis.
• Hier vertrekt niets. 1.737 reizen komen langs; je stapt op in Amsterdam, Bazel of Keulen.
• Twee seizoenen. September en oktober voor de wijn, november en december voor de kerstmarkten.
• De Drosselgasse is toeristisch, en dat is geen verrassing als je het van tevoren weet.
• Van januari tot maart vaart er weinig, mede door hoog- en laagwater.