Cruise Antarctica

Een reis naar Antarctica: vijf maanden, en dan sluit het ijs

Er zijn 349 boekbare reizen die Antarctica aandoen, langs 15 aanloopplaatsen. De algemene vermelding Antarctica draagt er 344, de Zuidelijke Shetlandeilanden 152 en King George Island 103.

Januari telt 101 reizen, december 84 en februari 73. Van april tot en met september staat elke maand op nul.

Dat is geen keuze van rederijen maar een natuurlijke grens. In de zuidelijke winter groeit het zeeijs rond het continent van ongeveer drie miljoen vierkante kilometer naar meer dan achttien miljoen, en dan is het schiereiland onbereikbaar. Het vaarseizoen loopt van eind oktober tot begin maart.

135 van de 349 reizen duren vijftien dagen of langer en 112 tien tot veertien. De goedkoopste begint bij €2.520 per persoon, en dat hoort bij de hoogste startbedragen op deze site.

Waarom hier geen havens zijn

De namen in de havenlijst zijn geen havens. Er is op het hele continent geen kade waar een passagiersschip aan kan liggen, en er is geen plaats waar je van boord loopt.

Wat er gebeurt is dat het schip voor anker gaat of blijft drijven, en dat je met zodiacs aan land wordt gebracht, tien tot twintig mensen tegelijk. Zo'n landing duurt twee tot drie uur en er zijn er meestal twee per dag, afhankelijk van het weer en het ijs.

Er gelden strikte regels. Er mogen niet meer dan honderd mensen tegelijk aan land, schepen met meer dan vijfhonderd passagiers mogen helemaal niet landen, en er moet minstens vijf meter afstand tot dieren worden gehouden. Kleding en laarzen worden voor en na elke landing gestofzuigd en ontsmet om te voorkomen dat er zaden of ziektes meekomen.

Dat verklaart de vloot: er varen zesentwintig verschillende schepen, vrijwel allemaal expeditieschepen met honderd tot tweehonderd plaatsen. Silversea staat op 135 reizen, Hurtigruten op 78 en Swan Hellenic op 59.

Er zijn ook reizen zonder landing. Een deel van de grotere schepen vaart langs de kust zonder aan wal te gaan, en dat is een wezenlijk andere reis; kijk voor je boekt of er landingen in het programma staan.

De Drakepassage

Ushuaia staat met 109 vertrekken bovenaan de vertrekhavens, Buenos Aires met 97 en Puerto Williams met 53. Vanaf die eerste is het duizend kilometer naar het schiereiland, en dat water heeft een reputatie.

De Drakepassage is het enige punt op aarde waar een zeestroming zonder land in de weg helemaal om de wereld kan lopen. Er gaat honderdvijftig keer zoveel water doorheen als door alle rivieren ter wereld samen, en de golven kunnen zich ongehinderd opbouwen.

Twee dagen heen, twee dagen terug. Zeelieden spreken van de Drake Lake of de Drake Shake, afhankelijk van wat je treft, en dat is van tevoren niet te weten. Neem middelen tegen zeeziekte mee en begin er voor de oversteek mee in plaats van erna.

King George Island staat met 78 vertrekken in de lijst, en dat is de manier om die passage over te slaan: er is een landingsbaan op dat eiland en een deel van de reizen vliegt er vanaf Punta Arenas naartoe, waarna je aan boord gaat. Dat scheelt vier dagen en het kost meer.

Die vluchten zijn wel weersafhankelijk. Er is geen instrumentnadering en bij slecht zicht wordt er niet gevlogen, dus houd rekening met wachten.

Wat je op een Antarctica-cruise ziet, en wanneer

Het seizoen valt uiteen in drie stukken en ze leveren iets anders op.

In november is het ijs net opengegaan en ligt er nog veel sneeuw. De pinguïns beginnen dan aan hun nesten en er is baltsgedrag; het landschap is op zijn witst en er zijn minder schepen.

In december en januari komen de kuikens uit het ei. Het is dan het lichtst, met twintig uur daglicht of meer, en het warmst, wat op het schiereiland rond het vriespunt betekent. Dit is de drukste en de duurste periode.

In februari en maart zijn de kuikens groot en zijn de kolonies rommelig en luidruchtig. Het is de beste tijd voor walvissen: bultruggen en dwergvinvissen die zich volvreten voor de trek noordwaarts, soms rond het schip. Het ijs is dan het verst teruggetrokken, waardoor schepen zuidelijker komen.

Wat je aan dieren tegenkomt: ezelspinguïns, adeliepinguïns en kinbandpinguïns in kolonies van duizenden, zeeluipaarden op ijsschotsen, krabbeneters en zeeolifanten. Op de Zuid-Georgische eilanden, die op sommige langere reizen staan, zitten koningspinguïnkolonies van honderdduizenden vogels bij elkaar.

Er zijn geen ijsberen. Die leven op de noordpool, tienduizend kilometer verderop, en dat is de meest voorkomende misvatting over deze bestemming.

Een continent zonder eigenaar

Antarctica is het enige werelddeel zonder inheemse bevolking en zonder land dat het bezit.

Het Antarctisch Verdrag uit 1959, oorspronkelijk door twaalf landen ondertekend, legt vast dat het continent alleen voor vreedzame en wetenschappelijke doeleinden mag worden gebruikt. Territoriale aanspraken zijn niet ingetrokken maar wel bevroren: ze worden niet erkend en er mogen geen nieuwe bij komen. Militaire activiteit is verboden en inspecteurs van elk verdragsland mogen elke basis onaangekondigd bezoeken.

In 1991 is daar een milieuprotocol bij gekomen dat mijnbouw verbiedt. Dat geldt tot minstens 2048, waarna het herzien kan worden.

Er wonen ongeveer duizend mensen in de winter en vierduizend in de zomer, verdeeld over een zeventigtal onderzoeksstations van dertig landen. Sommige daarvan zijn te bezoeken; op Port Lockroy staat een Brits station uit 1944 dat nu museum is en dat een postkantoor heeft waar je een kaart kunt posten.

Het toerisme is aan afspraken gebonden die de sector zelf heeft opgesteld en die door vrijwel alle aanbieders worden gevolgd. Dat systeem werkt, maar de aantallen groeien: er komen inmiddels ruim honderdduizend bezoekers per seizoen tegen een fractie daarvan twintig jaar geleden, en over de grens daarvan wordt gesproken.

Wat een Antarctica-reis kost en wat je meeneemt

Dit is een van de duurste bestemmingen op deze site en daar zijn redenen voor. De schepen zijn klein, ze varen maar vier maanden per jaar, ze moeten een ijsklasse hebben, en er gaan expeditieleiders, biologen en zodiacbemanning mee.

Wat er meestal bij de prijs zit: de landingen, de lezingen aan boord, laarzen en soms een parka. Wat er meestal niet bij zit: de vlucht naar Zuid-Amerika, de overnachting vooraf, en aanvullende activiteiten als kajakken of kamperen op het ijs.

Neem lagen mee in plaats van één dikke jas. Het is op het schiereiland in de zomer rond het vriespunt, maar de wind maakt het gevoelsmatig veel kouder en in de zodiac zit je stil. Waterdichte broek, handschoenen die nat mogen worden, en een muts die de oren bedekt.

Zonnebrand en een zonnebril zijn geen bijzaak: het licht weerkaatst van sneeuw en water en de ozonlaag is hier dun.

Reken op een dag extra in Ushuaia of Punta Arenas voor vertrek. Bagage die te laat aankomt is hier niet na te sturen.

Er varen zesentwintig schepen en de rederijen zijn Silversea Cruises, Hurtigruten Expeditions, Ponant en Hapag-Lloyd Cruises. De vertrekhavens zijn Ushuaia, King George Island en Buenos Aires.

Waar je op moet letten

• Van april tot en met september vaart er niets; het zeeijs sluit het continent af.
• Kijk of er landingen in het programma staan; niet elke reis gaat aan wal.
• Schepen met meer dan vijfhonderd passagiers mogen niet landen.
• De Drakepassage kost vier dagen; vliegen naar King George Island scheelt dat, maar is weersafhankelijk.
• Februari en maart zijn het beste voor walvissen, november voor sneeuw.
• Neem lagen mee, geen dikke jas, en begin voor de oversteek met middelen tegen zeeziekte.