Zesentwintig havens verspreid over een gebied zo groot als Europa

Er zijn 555 boekbare reizen die Frans-Polynesië aandoen, langs 25 havens. Papeete draagt er 641, Moorea 499, Bora Bora 471, Huahine 353 en Raiatea 350.

Dat lijkt een compacte lijst maar de eilanden liggen ver uiteen. Het land bestaat uit honderdachttien eilanden verdeeld over vijf archipels, en de zee ertussen beslaat een oppervlak dat vergelijkbaar is met dat van Europa. Wat de cruiseschepen aandoen is één hoek daarvan: de Genootschapseilanden rond Tahiti.

Papeete op Tahiti staat bovendien met 396 vertrekken bovenaan de vertrekhavens. Dat is bijna twee op de drie reizen, en het maakt dit gebied een van de weinige eilandbestemmingen op deze site waar je ook instapt.

290 van de 555 reizen duren vijftien dagen of langer en 183 vijf tot zeven. Die eerste groep zijn de oversteken door de Stille Oceaan; de tweede is het rondje langs de eilanden. De goedkoopste begint bij €1.161 per persoon.

Waarom hier vooral kleine schepen varen

Windstar staat met 252 reizen ver bovenaan de rederijen, Silversea op 84 en Ponant op 54. Er varen zesenveertig verschillende schepen en 343 van de reizen zijn geboekt als kleinschalige cruise.

Daar is een praktische reden voor. De eilanden liggen binnen koraalriffen met smalle doorgangen, de lagunes zijn ondiep en de kades zijn kort. Bora Bora en Moorea hebben geen aanlegplaats waar een schip van drieduizend passagiers aan kan; daar wordt geankerd en getenderd.

Wat je daarvoor terugkrijgt is dat je op plekken komt waar het niet druk is. Op de meeste eilanden ligt er per dag één schip, en dat verandert de dag ingrijpend vergeleken met de Caribische Zee.

Er is één schip dat er permanent vaart en dat het grootste deel van die 252 reizen verklaart: het doet vanaf Papeete een vast rondje langs de Genootschapseilanden, jaarrond, in zeven of tien nachten.

Voor wie de kleinere archipels wil zien, de Marquesas of de Tuamotu, zijn er expeditieschepen en een vrachtschip dat passagiers meeneemt. Fakarava en Rangiroa in de Tuamotu staan met 202 en 191 aanlopen wel in de lijst; dat zijn atollen met een lagune waar je makkelijk een half eiland in kwijt kunt.

Bora Bora is een berg in een lagune

Wat Bora Bora bijzonder maakt is de vorm, en die is het gevolg van hoe deze eilanden ontstaan en weer verdwijnen.

Een vulkaan komt boven water, er groeit een rif omheen, en dan zakt de vulkaan langzaam terug in de oceaanbodem terwijl het rif blijft doorgroeien naar het licht. Wat overblijft is een steeds kleinere piek in een steeds bredere ring van koraal, tot de piek helemaal verdwenen is en er alleen een atol over is.

Bora Bora zit halverwege dat proces: de restanten van de vulkaan, met de Otemanu op zevenhonderdzevenentwintig meter, staan midden in een lagune van tien kilometer breed die door een rif wordt omsloten. Fakarava en Rangiroa zijn het eindstadium.

De lagune is het aanbod. Het water is er ondiep en helder, met kleuren van lichtgroen tot diepblauw afhankelijk van de diepte, en er zitten pijlstaartroggen en citroenhaaien die aan boten gewend zijn.

Het dorp Vaitape stelt weinig voor: een straat, een kerk, wat winkels. Wie hier van boord komt gaat het water op, met een rondvaart door de lagune of naar een motu, een van de zandeilandjes op het rif.

Neem contant geld mee voor die kleine aanbieders, want niet overal kun je pinnen.

Moorea ligt op zeventien kilometer van Tahiti

Moorea staat met 499 aanlopen op de tweede plaats en is vanaf Papeete in een half uur met de veerboot te bereiken. Dat verklaart waarom het zo hoog staat: het past in vrijwel elk programma.

Het eiland heeft twee baaien die diep het land in snijden, Cook's Bay en Opunohu, met een bergkam ertussen die tot bijna twaalfhonderd meter oploopt. Vanaf het uitkijkpunt Belvédère kijk je in allebei tegelijk.

Wat je er verder doet: de lagune met roggen, een ananasplantage, en het binnenland met een terreinauto. Het eiland is zestig kilometer rond en er loopt één weg omheen.

Huahine en Raiatea, met 353 en 350 aanlopen, staan er meestal op dezelfde reis bij. Huahine is het rustigste van de vier en heeft archeologische resten van marae, stenen tempelplatforms uit de tijd voor de Europeanen.

Raiatea geldt als de bakermat van de Polynesische cultuur in dit deel van de Stille Oceaan. De marae Taputapuātea daar staat sinds 2017 op de Werelderfgoedlijst en was het religieuze middelpunt van een netwerk dat tot Nieuw-Zeeland en Hawaï reikte; kolonisten die vertrokken namen er een steen van mee.

Navigeren zonder instrumenten

Dat netwerk vraagt om toelichting, want het is het meest opmerkelijke aan deze eilanden.

Polynesiërs hebben de Stille Oceaan bevaren en bevolkt met dubbelrompkano's, zonder kompas, sextant of kaart. Ze vonden eilanden over afstanden van duizenden kilometers met behulp van sterrenopkomsten, de richting van deining, wolkvorming boven land en het gedrag van vogels.

Lange tijd werd in Europa aangenomen dat dat toeval moest zijn geweest, of drift. Dat beeld is gekanteld toen er vanaf de jaren zeventig weer met traditionele navigatie werd gevaren: een reconstructie van een dubbelrompkano zeilde in 1976 van Hawaï naar Tahiti zonder instrumenten, geleid door een navigator uit Micronesië die de kennis nog bezat.

Sindsdien is die kennis actief hersteld en doorgegeven. Er varen inmiddels meerdere van zulke kano's, en een ervan heeft tussen 2014 en 2017 de wereld rondgezeild.

Op Raiatea en Tahiti staan musea die dit behandelen. Het is de moeite waard omdat het de eilanden een andere betekenis geeft dan de lagune alleen.

Het seizoen, en de vlucht

Januari telt 115 reizen, oktober 77 en september 74. Juli komt uit op 27 en mei op 32.

Dat is een vlak patroon en dat past bij het klimaat: hier is het het hele jaar zesentwintig tot dertig graden. Wat verschilt is de regen. Van november tot april is het natter en warmer, met kans op tropische stormen; van mei tot oktober is het droger en iets koeler, en dat is het aangenaamste seizoen.

De piek in januari komt niet van het weer maar van de wereldreizen die in die maanden door de Stille Oceaan trekken, en van de vaste rondjes die dan vol zitten.

Erheen komen is de grootste horde. Vanaf Amsterdam ben je met twee overstappen twintig tot vierentwintig uur onderweg naar Papeete, via Parijs en Los Angeles of via de Verenigde Staten. Het tijdverschil is elf of twaalf uur, in de andere richting dan je gewend bent.

Let op de route: wie via de Verenigde Staten vliegt heeft een ESTA nodig, ook als je alleen overstapt. Via Parijs met een rechtstreekse vlucht is dat niet zo, maar die vlucht is lang en niet dagelijks.

Reken op minstens een dag ervoor en een dag erna. Met deze reistijd is inschepen op de dag van aankomst geen goed idee.

Praktisch

Frans-Polynesië is een overzees gebied van Frankrijk met een eigen regering en een eigen munt: de CFP-frank, die vast aan de euro is gekoppeld. Euro's worden niet overal aangenomen, dus wisselen is nodig.

Het is geen deel van de Europese Unie, dus de Europese roamingregels gelden hier niet. Bellen en internetten via je eigen abonnement wordt duur; koop een lokale kaart of gebruik wifi.

Nederlanders hebben voor kort verblijf geen visum nodig. De taal is Frans en Tahitiaans; Engels wordt in de toeristische delen gesproken.

Prijzen zijn hoog. Vrijwel alles wordt ingevoerd, en een eenvoudige maaltijd of een fles water kost meer dan je verwacht. Dat is een van de redenen dat het aanbod hier uit de duurdere klasse bestaat.

Voor de lagunes: neem schoenen mee die het water in kunnen, want koraal snijdt. En gebruik zonnebrand die riffen niet aantast; op sommige eilanden is de gewone soort niet toegestaan.

Waar je op moet letten

• Bijna twee op de drie reizen begint in Papeete.
• Hier varen vooral kleine schepen; bij Bora Bora en Moorea wordt getenderd.
• Van mei tot oktober is het droger, al is het aanbod het hele jaar redelijk vlak.
• Reken op twintig tot vierentwintig uur reizen en kom een dag eerder.
• Via de Verenigde Staten heb je een ESTA nodig, ook bij een overstap.
• Neem contant geld mee; niet elke aanbieder op de eilanden neemt kaarten aan.