Cruise Noorse Fjorden

Wat een cruise door de Noorse fjorden onderscheidt van de rest

Er staan 3.516 boekbare reizen in dit vaargebied, langs 437 havens, met 96 schepen, vanaf €597 per persoon.

Een fjord is geen baai. Het is een dal dat door een gletsjer is uitgeslepen en daarna door de zee is volgelopen, met wanden die recht uit het water oprijzen en met water dat tot honderden meters diep is tot vlak bij de oever. Dat verklaart waarom een schip van driehonderd meter hier tussen bergwanden door kan varen die een kilometer hoog zijn, en waarom de passagiers aan dek staan in plaats van in het theater.

Het vaargebied loopt van Stavanger in het zuiden tot voorbij de Noordkaap, en dat is ruim tweeduizend kilometer kustlijn. Wie fjorden zoekt bedoelt meestal het stuk tussen Bergen en Ålesund, met het Geirangerfjord en het Nærøyfjord, allebei op de werelderfgoedlijst.

De havens die het vaakst op het programma staan zijn Bergen, Ålesund, Tromsø en Trondheim. Dat rijtje verraadt de tweedeling in het aanbod: Bergen is de klassieke fjordenhaven, terwijl Tromsø en Kirkenes bij de kustroute naar het noorden horen.

De landen die op deze reizen worden aangedaan zijn Noorwegen, Duitsland, Verenigd Koninkrijk en Denemarken. Noorwegen is de kern; de andere namen zijn de heen- en terugweg over de Noordzee.

Twee soorten cruises naar Noorwegen: fjordenlus of kustroute

Wie het aanbod naast elkaar legt, ziet twee producten die nauwelijks op elkaar lijken.

De eerste is de gewone zeecruise: een schip van tweeduizend tot vierduizend passagiers dat vanuit Hamburg, Kiel, Southampton of Amsterdam vertrekt, in twee dagen de Noordzee oversteekt en dan drie tot vier fjordhavens doet. Comfortabel, met alle voorzieningen aan boord, en met de dagen op zee als onderdeel van de reis.

De tweede is de kustroute langs Noorwegen, die als lijndienst begon en post en vracht naar de dorpen bracht. Hurtigruten is met afstand de grootste aanbieder in dit gebied, en dat komt door die route. De schepen zijn klein, doen vaak meer dan dertig havens aan en varen ook 's nachts door, waarbij ze midden in de nacht aanleggen in plaatsen waar verder niets komt.

Die tweede vorm is geen cruise in de gebruikelijke zin. Er is geen zwembaddek en er zijn geen shows; wat je koopt is de vaart zelf en het aankomen op plekken die anders zes uur rijden zijn. Wie een animatieteam verwacht, komt bedrogen uit; wie de kust wil zien, zit goed.

De rederijen in dit gebied zijn Hurtigruten, Holland America Line, MSC Cruises en AIDA. Reken erop dat de prijs per dag bij de kustroute hoger ligt en dat er minder bij de prijs zit: dranken en excursies gaan daar los.

De reisduur volgt hetzelfde patroon. De meest voorkomende lengte is 10 tot 14 dagen, en dat zijn de rondreizen langs de kust; de weekreizen zijn meestal de fjordenlus vanuit Duitsland of Engeland.

Waar je opstapt

De vertrekhavens zijn Bergen, Kirkenes en Southampton.

Vanuit Nederland zijn er twee manieren. De ene is een reis die in Amsterdam of Rotterdam vertrekt; dat scheelt een vlucht en het scheelt bagagegedoe, maar het kost twee dagen varen heen en twee terug, en die dagen gaan van je fjordentijd af. De andere is vliegen naar Bergen, ruim twee uur, en daar aan boord gaan.

Bergen is de opstapplaats voor het grootste deel van het aanbod. De stad ligt tussen zeven bergen, heeft een oude Hanzekade met houten gevels die op de werelderfgoedlijst staat, en het regent er ruwweg tweehonderd dagen per jaar. Kom een dag eerder; de vismarkt en de kabelbaan naar de Fløyen zijn een middag waard, en het weer maakt die keuze toch voor je.

Kirkenes staat hoog in de lijst met vertrekhavens. Dat is het eindpunt van de kustroute, vlak bij de Russische grens, en wie daar opstapt vaart de route in zuidelijke richting. Dat is een bewuste keuze: je begint dan in het donkerste of juist het lichtste deel en eindigt in Bergen.

Southampton en Hamburg leveren de langere reizen. Vanuit Hamburg ben je in anderhalve dag bij de eerste Noorse haven, vanuit Southampton in twee.

De beste tijd voor een cruise naar Noorwegen: middernachtzon of noorderlicht

Dit vaargebied heeft 12 maanden met vertrek, en dat is uitzonderlijk: de meeste noordelijke gebieden liggen in de winter stil. Hier vaart de kustroute het hele jaar door, want het is een lijndienst.

Het drukst is juli, het rustigst oktober. Het verschil tussen de maanden is kleiner dan bij welk ander noordelijk gebied ook, en dat komt doordat er twee seizoenen zijn die elkaar aanvullen.

Juni tot augustus is het fjordenseizoen. Het is dan vijftien tot tweeëntwintig graden, de watervallen staan op hun sterkst door het smeltwater, en boven de poolcirkel gaat de zon niet onder. Dat laatste is geen bijzaak: om twee uur 's nachts aan dek staan bij daglicht is voor veel mensen het beeld dat blijft hangen.

September en oktober zijn goedkoper, de bergen kleuren, en de kans op noorderlicht begint. Het is dan acht tot veertien graden en het regent meer.

November tot maart is het noorderlichtseizoen. Boven de poolcirkel is het overdag schemerdonker of helemaal donker, het is min vijf tot plus vijf graden aan de kust, en het aanbod bestaat vrijwel volledig uit de kustroute. Sommige aanbieders geven een garantie: zie je in een reis van bepaalde lengte geen noorderlicht, dan krijg je een volgende reis aangeboden. Lees die voorwaarde na, want de definitie van gezien verschilt per rederij.

Voor het hele jaar geldt hetzelfde: het regent hier veel en het waait aan de kust. De Golfstroom houdt de zee ijsvrij tot voorbij de Noordkaap, en dat is de reden dat je in januari langs een kust vaart die op dezelfde breedte ligt als Noord-Groenland.

Wat het kost en waar het geld weglekt

De vanafprijzen in dit gebied liggen hoger dan in de Middellandse Zee, en de rekening aan boord loopt harder op.

Noorwegen is duur. Een biertje aan wal kost al gauw tien euro, een lunch vijfentwintig, en een taxi is bijna nooit de moeite waard. Wie op de prijs let, eet aan boord en drinkt aan wal alleen wat de moeite is.

De excursies zijn de grootste post. De rit met de Flåmsbanan, de spoorlijn die in een uur van het fjord naar bijna negenhonderd meter hoogte klimt, kost via het schip meer dan het dubbele van wat je aan het loket betaalt. Bij een kleine haven is een excursie soms de enige manier om weg te komen; bij Bergen, Ålesund en Trondheim loop je zo de stad in.

Wat het geld waard is: een tocht met een kleine boot een zijfjord in, omdat de plekken waar het smal en steil wordt voor een groot schip niet bereikbaar zijn.

Let bij het boeken op de doorvaarten. Twee schepen kunnen dezelfde havens aandoen terwijl het ene het Geirangerfjord overdag invaart en het andere in het donker. Dat verschil bepaalt of je het gebied ziet of alleen de kade.

Wat er nog meer op het programma kan staan

Naast de fjorden zelf hangt er een aantal onderwerpen aan dit vaargebied die de reisduur bepalen.

De Noordkaap is een klif van 307 meter op het eiland Magerøya, en geldt als het noordelijkste punt van Europa dat je met een bus kunt bereiken. Dat klopt niet helemaal: de landtong ernaast steekt anderhalve kilometer verder, maar daar loopt geen weg naartoe. Het schip legt aan in Honningsvåg, en van daar is het drie kwartier rijden over een kale hoogvlakte waar rendieren lopen.

Spitsbergen ligt nog eens duizend kilometer noordelijker en zit alleen in de langere reizen. Dat is een ander product: expeditieschepen met een ijsklasse, ongeveer honderd passagiers, en landingen met rubberboten in plaats van havens.

De Lofoten liggen halverwege en bestaan uit een keten van scherpe bergtoppen die recht uit zee omhoogkomen, met vissersdorpjes op de smalle stroken ertussen. Het stokvisrek langs de weg is er geen decor: gedroogde kabeljauw wordt van hier nog steeds naar Italië en Nigeria uitgevoerd.

Trondheim en Stavanger hebben allebei een stadskern die je in een halve dag doet, wat ze tot de aangenaamste havens van dit gebied maakt voor wie geen excursie wil boeken.

Kleding is de post die het vaakst wordt onderschat. Ook in juli sta je aan dek in de wind bij tien graden, en een regenjas met capuchon is hier geen luxe maar het verschil tussen buiten staan en binnen zitten.