Cruise Denemarken

Kopenhagen is de toegangspoort tot de Oostzee

Er zijn 1.331 boekbare reizen die Denemarken aandoen, langs 10 havens. Kopenhagen draagt er 1.275 van, en daarna volgt een grote sprong naar Aarhus met 343, Skagen met 338 en Rønne op Bornholm met 217.

Wat die verhouding vertelt is dat Denemarken in dit aanbod vooral een beginpunt is. Kopenhagen staat met 409 vertrekken bovenaan de vertrekhavens, en dat is de belangrijkste thuishaven van de hele Oostzee: van hier vertrekken de reizen naar Stockholm, Helsinki, Tallinn en de Noorse fjorden.

De rest van het land is aanloop onderweg. Skagen ligt op de noordpunt van Jutland en is de laatste of eerste Deense stop voor schepen die van of naar Noorwegen varen. Aarhus ligt halverwege de oostkust en Rønne ver in de Oostzee, dichter bij Zweden en Polen dan bij Kopenhagen.

Voor Nederlandse reizigers zijn twee andere getallen interessant. Kiel staat met 250 vertrekken op de tweede plaats en Warnemünde met 132 op de vierde, allebei in Duitsland en per auto of trein te bereiken. Wie de Oostzee wil zien zonder te vliegen, zoekt daarop.

Waar het schip ligt maakt in Kopenhagen alles uit

De stad heeft twee cruisegebieden en die liggen ver uit elkaar, dus dit is het eerste wat je bij het boeken moet nakijken.

Oceankaj in Nordhavn is de grote terminal en ligt vijf kilometer van het centrum. Daar liggen de schepen die vertrekken, en er rijdt een bus of shuttle naar de stad. Reken op een half uur heen en terug.

Langelinie ligt juist middenin: de kade loopt langs het park waar het beeldje van de Kleine Zeemeermin staat, en je loopt in twintig minuten naar Nyhavn. Die plek is voor de kleinere schepen en voor aanlopen onderweg.

Over dat beeldje meteen de eerlijke waarschuwing die in geen enkele folder staat: het is honderdvijfentwintig centimeter hoog, zit op een steen vlak bij de kant en er staan op een drukke dag honderden mensen omheen. Vrijwel iedereen die het ziet vindt het kleiner dan verwacht.

Wat de stad wél de moeite waard maakt ligt verderop. Nyhavn met de gekleurde gevels, Tivoli uit 1843 als op een na oudste pretpark ter wereld, en het feit dat je overal komt met de fiets of de metro, die volledig zonder bestuurder rijdt.

Skagen: waar twee zeeën op elkaar botsen

Skagen, met 338 aanlopen, is een stadje van achtduizend inwoners op de uiterste noordpunt van Jutland, en het heeft iets wat je nergens anders zo ziet.

Bij Grenen, een zandtong van een paar kilometer, komen de Noordzee en de Oostzee samen. Omdat de stromingen uit twee richtingen komen en het zoutgehalte verschilt, mengt het water niet meteen: je ziet de golven van twee kanten op elkaar slaan in een lijn die met het weer meebeweegt. Je kunt er met een voet in elke zee staan.

Zwemmen is er verboden, en met reden: de onderstroom op die punt is levensgevaarlijk.

De stad zelf is bekend van de schilders die er vanaf de jaren zeventig van de negentiende eeuw naartoe trokken, om dezelfde reden waarom fotografen er nu komen: het licht wordt van twee kanten door water weerkaatst en is daardoor ongewoon helder en lang. De huizen zijn er geel geschilderd met witte randen en rode daken, en dat is bij verordening zo gebleven.

Even zuidelijker ligt een kerk waarvan alleen de toren nog boven het zand uitsteekt; de rest is in de achttiende eeuw onder een wandelend duin verdwenen.

Bornholm en Aarhus

Rønne, met 217 aanlopen, is de haven van Bornholm: een eiland van zesendertigduizend inwoners dat honderdvijftig kilometer ten oosten van Denemarken ligt, dichter bij Zweden en Polen.

Wat het eiland bijzonder maakt zijn de rondkerken: vier witte kerken uit de twaalfde eeuw met een ronde plattegrond en muren van twee meter dik, die tegelijk als vesting en als opslagplaats dienden in een tijd dat de Oostzee onveilig was.

Bornholm heeft bovendien een eigen keuken die om de gerookte haring draait, en er staan langs de kust nog rokerijen met witte schoorstenen in gebruik.

Aarhus, met 343 aanlopen, is de tweede stad van het land en heeft de kade op tien minuten lopen van het centrum. Het bekendste is het kunstmuseum ARoS, met op het dak een ronde glazen gang van honderdvijftig meter in alle kleuren van de regenboog; je loopt er doorheen en de hele stad verandert van kleur.

Vlakbij ligt Den Gamle By, een openluchtmuseum waarin zeventig historische huizen uit heel Denemarken zijn herbouwd tot een echte stad, inclusief een wijk die is ingericht zoals 1974 eruitzag.

De doorvaart die je onderweg meemaakt

Wie vanuit Kiel of Warnemünde vertrekt, maakt aan het begin of het einde van de reis iets mee dat op zichzelf de moeite waard is.

Het Kielerkanaal verbindt de Noordzee met de Oostzee over zesennegentig kilometer dwars door Sleeswijk-Holstein, en het is de drukst bevaren kunstmatige waterweg ter wereld. Het is in 1895 geopend en later verbreed; er passeren jaarlijks tienduizenden schepen.

Voor een cruiseschip scheelt dat de omweg om heel Denemarken heen, ruim tweehonderdvijftig zeemijl. De doorvaart duurt zeven tot acht uur en gaat door akkerland, met koeien in de wei op een paar tientallen meters van de reling en bruggen waar mensen staan te zwaaien. Dat is een ongewoon gezicht vanaf een zeeschip.

Schepen die de andere route nemen, varen door de Sont tussen Denemarken en Zweden. Daar passeer je onder de Öresundbrug door, die halverwege in een tunnel verdwijnt op een kunstmatig eiland, omdat een doorgaande brug het luchtverkeer van Kopenhagen in de weg zou zitten.

Beide doorvaarten staan zelden in de brochure vermeld, en beide zijn een goede reden om die dag op dek te zijn in plaats van in de spa.

Een seizoen van vijf maanden

Augustus telt 241 reizen, juni 234, september 227 en juli 219. Februari komt uit op tien en januari op zeventien. Het Oostzeeseizoen loopt van mei tot en met september en daarbuiten gebeurt er vrijwel niets.

Dat heeft met licht en met ijs te maken. In juni is het in Kopenhagen om half elf 's avonds nog schemerig en om half vijf weer licht, en dat is precies wat een reis hier de moeite waard maakt: je hebt lange dagen aan wal. In december is het om vier uur donker.

De 34 reizen in december zijn de uitzondering: dat zijn korte afvaarten rond de kerstmarkten.

499 van de 1.331 reizen duren tien tot veertien dagen, meer dan de 410 van vijf tot zeven. Dat is de klassieke Oostzeeronde, die in twee weken Kopenhagen, Stockholm, Helsinki, Tallinn en Gdansk aandoet.

De goedkoopste reis begint bij €309 per persoon. De rederijen zijn MSC Cruises, AIDA, Princess Cruises en Holland America Line, met MSC op 295 reizen en AIDA op 210. Er varen 92 verschillende schepen, en 370 reizen vallen in de luxe klasse.

Waar je op moet letten

• Kijk of je in Oceankaj of Langelinie ligt. Dat scheelt vijf kilometer en een half uur per dag.
• De Kleine Zeemeermin is 1,25 meter hoog. Weet dat voordat je er staat.
• Vanuit Kiel of Warnemünde vertrekken Oostzeereizen zonder dat je hoeft te vliegen.
• Bij Grenen niet het water in. De onderstroom op die punt is dodelijk.
• Buiten mei tot september vaart er vrijwel niets, en dan is het bovendien om vier uur donker.
• Neem een jas mee, ook in juli: aan de kust is vijftien graden met wind normaal.