Cruise Noorwegen

Twee heel verschillende reizen onder één naam

Er zijn 4.307 boekbare reizen die een Noorse haven aandoen, verdeeld over 91 havens. Wie op cruise Noorwegen zoekt krijgt daarmee twee producten door elkaar, en dat verschil is het eerste wat je moet weten.

Van die 4.307 reizen zijn er 1.841 van Hurtigruten. Dat is bijna de helft, en dat is geen cruiseschip in de gewone zin: het is een lijndienst die sinds 1893 post, vracht en passagiers langs de kust brengt, elke dag het jaar rond, van Bergen naar Kirkenes en terug.

Zo'n schip vaart elf dagen, doet vierendertig havens aan en ligt er soms een kwartier. Er is geen theater, geen klimwand en geen gala-avond; er zijn wel dekken waar je de hele dag naar de kust kijkt.

De andere helft is wél de gewone cruise: een groot schip dat vanuit Duitsland of Engeland de fjorden in vaart, met vier of vijf havens in een week of tien dagen. AIDA heeft er 323, MSC 242, Holland America 216 en P&O 158.

Beide staan onder dezelfde zoekterm en ze kosten ongeveer hetzelfde. Wat ze niet zijn is hetzelfde soort vakantie.

Noorwegen heeft geen laagseizoen

Dit is het cijfer dat Noorwegen van vrijwel elke andere bestemming onderscheidt: er vertrekt hier in elke maand van het jaar iets.

September is de drukste maand met 445 reizen, januari de stilste met 220. Dat is een verschil van nog geen twee keer.

Ter vergelijking: bij een Caribische haven als Castries is de drukste maand honderd keer de stilste, en bij Saint Thomas ruim zeven keer. Daar ligt de vloot een half jaar ergens anders.

Dat Noorwegen die winterdip niet heeft, komt door diezelfde kustlijn. Die vaart door als het min tien is, en dat is precies wanneer het noorderlicht te zien is.

Voor jou betekent het: je hoeft niet op de zomer te wachten, maar je moet wel weten wat je in welke maand krijgt.

Noorderlicht of middernachtzon, nooit allebei

De twee dingen waar Noorwegen om bekendstaat sluiten elkaar uit, en dat wordt in reclame vaak in het midden gelaten.

Boven de poolcirkel gaat de zon in de zomer niet onder. In Tromsø duurt dat van eind mei tot eind juli: het is dan om twee uur 's nachts licht genoeg om te lezen. Noorderlicht is er in die periode ook, maar je ziet het niet, want er is geen donker.

Andersom is er van eind november tot half januari in Tromsø een poolnacht waarin de zon helemaal niet boven de horizon komt. Het is dan een paar uur per dag schemerig blauw.

Het noorderlicht zelf is het best te zien van september tot maart, op een heldere nacht, weg van stadslicht. Niemand kan het garanderen; het hangt van de zonneactiviteit én van de bewolking af, en aan die tweede heb je aan de Noorse kust een stevige tegenstander.

Wie er speciaal voor gaat, boekt beter een langere reis dan een korte: meer nachten is meer kansen. Alta en Tromsø liggen in de zone waar het het vaakst te zien is.

Welke fjorden er werkelijk toe doen

Noorwegen heeft er meer dan duizend, en op een cruise zie je er drie of vier. Deze komen het vaakst voor.

De Geirangerfjord is de bekendste: vijftien kilometer lang, wanden tot boven de duizend meter, met de Zeven Zusters halverwege. Hij staat sinds 2005 op de Werelderfgoedlijst, samen met de Nærøyfjord verderop, die op zijn smalste punt nog geen driehonderd meter breed is.

Schepen komen die fjord binnen via Hellesylt aan de ene kant of varen hem in en uit. De Sognefjord, de langste van het land met tweehonderd kilometer, wordt bevaren tot Flåm en Skjolden.

De Hardangerfjord is de vriendelijkste van de drie: minder steil, met boomgaarden langs het water. Eidfjord ligt aan het eind ervan.

Er verandert iets waar je bij het boeken op moet letten. Noorwegen gaat uitstootvrij varen eisen in de fjorden die op de Werelderfgoedlijst staan, vanaf 2026 voor kleinere schepen en enkele jaren later voor grote. Sommige rederijen bouwen om, andere schrappen de fjord uit hun route; kijk dus of het schip de fjord zelf in gaat of alleen aan de monding aanlegt.

Wanneer welke fjord bereikbaar is

Dat Noorwegen het hele jaar door aanbod heeft, betekent niet dat je het hele jaar hetzelfde ziet. Per haven loopt dat sterk uiteen, en dat is in de cijfers goed te volgen.

De Geirangerfjord telt 249 reizen, waarvan er 231 tussen mei en september vallen. In januari is dat er één. Olden, aan de Nordfjord, laat hetzelfde zien: 315 reizen, vrijwel alles tussen april en september.

Honningsvåg bij de Noordkaap doet precies het omgekeerde. Die haven telt 1.114 reizen die gelijkmatig over het jaar liggen: 107 in januari, 110 in november, 75 in juli. Dat komt doordat daar de kustroute langskomt, die elke dag vaart, ook in het donker.

Flåm zit daartussenin met 405 reizen, waarvan er ook in de winter een stuk of vijftien per maand zijn. De Sognefjord vriest niet dicht, want er stroomt te veel zoet water doorheen en de Golfstroom houdt de kust open.

De praktische regel: wil je de smalle fjorden met de watervallen, dan is dat mei tot september. Wil je de kust, de Noordkaap en het noorderlicht, dan is de winter juist het seizoen.

Spitsbergen is een eigen reis, en een korte

Boven Noorwegen ligt Spitsbergen, en dat wordt vaak in één adem met een Noorwegencruise genoemd terwijl het een heel ander soort reis is.

Longyearbyen telt 132 reizen, en die vallen allemaal tussen mei en september: 45 in juni, 41 in juli, geen enkele van oktober tot april. Daarbuiten zit het pakijs in de weg en is het maandenlang donker.

De plaats ligt op achtenzeventig graden noorderbreedte, ruim duizend kilometer voorbij het vasteland, en is daarmee de noordelijkste plaats ter wereld met een vaste bevolking. Er wonen ongeveer tweeduizend mensen. De middernachtzon staat er van eind april tot eind augustus onafgebroken boven de horizon; van eind oktober tot half februari komt hij helemaal niet op.

Spitsbergen is Noors gebied, maar door het verdrag van 1920 mogen inwoners van de ondertekenende landen er zonder visum wonen en werken. Nederland is een van die landen. In de berg bij het vliegveld ligt sinds 2008 de wereldzaadbank, waar zaden van gewassen uit de hele wereld op min achttien graden bewaard worden.

Wie hier aan land gaat merkt dat er andere regels gelden. Buiten de bebouwde kom is het gebied van de ijsbeer, en daar ga je niet zonder gewapende gids. Sinds 2025 mogen schepen in de beschermde natuurgebieden bovendien alleen nog op een beperkt aantal aangewezen plekken aan land, en geldt er een maximum van tweehonderd passagiers per schip in die gebieden. Grote schepen varen er dus wel langs, maar zetten je er niet af.

Wat een reis hier duurt en kost

1.664 van de 4.307 reizen duren tien tot veertien dagen en 1.446 vijf tot zeven. De goedkoopste begint bij €475 per persoon.

De havens die het vaakst worden aangedaan zijn Bergen, Tromsø, Ålesund en Trondheim. Bergen staat op 2.546 van de reizen en is daarmee de spil van het hele land.

Vertrekken doen ze uit Bergen, Kirkenes en Southampton: 1.223 uit Bergen, 408 uit Southampton, 375 uit Kirkenes en 312 uit Hamburg. Dat laatste is voor Nederlandse reizigers het handigst: Hamburg is met de auto of de trein te doen zonder te vliegen.

De rederijen zijn Hurtigruten, AIDA, Holland America Line en MSC Cruises.

Reken erop dat je aan wal duur uit bent. Noorwegen is een van de duurste landen van Europa: een koffie kost al gauw vijf euro, een biertje tien, en een excursie van een halve dag zit vaak boven de honderd. Alcohol is er zwaar belast en wordt buiten de supermarkt alleen in staatswinkels verkocht.

Wat je moet meenemen

• Kleed je in lagen; het weer aan deze kust draait binnen het uur.
• Neem regenkleding mee, ook in juli. Bergen heeft ruim tweehonderd regendagen per jaar.
• Voor noorderlicht: september tot maart, en hoe langer de reis hoe groter de kans.
• Voor middernachtzon: eind mei tot eind juli, en dan is er geen noorderlicht.
• Kijk of het schip de fjord in vaart of alleen aan de monding aanlegt.
• Neem contant geld niet mee; vrijwel alles gaat hier met kaart.