779 boekbare reizen langs 16 havens, vanaf €549 per persoon.
Er zijn 779 boekbare reizen die Zweden aandoen, langs 16 havens. Stockholm draagt er 616, Visby 312, Göteborg 104 en Lysekil 81.
Bij Stockholm hoort iets wat op geen enkel reisschema staat en wat de dag bepaalt: de aanvaart. De stad ligt achter een scherenkust van bijna dertigduizend eilanden, en een schip vaart daar twee tot vier uur doorheen voordat het afmeert. Rotsen, dennen, houten huisjes met een vlaggenmast, en zo dicht langs dat je de tuinen ziet.
Wie in Stockholm aankomt doet er dus goed aan om vroeg op te staan en aan dek te gaan in plaats van pas van boord te komen als het schip ligt. Dat stuk is bij veel reizigers het beste deel van de dag.
334 van de 779 reizen duren tien tot veertien dagen en 208 vijftien dagen of langer. De goedkoopste begint bij €549 per persoon.
Er zijn drie plekken waar cruiseschepen in Stockholm terechtkunnen en het verschil is groot.
Stadsgården ligt aan de Södermalm-kant, vlak bij de oude stad; je loopt in een kwartier naar Gamla Stan. Frihamnen ligt vier kilometer noordoostelijk en daar heb je een bus of taxi nodig. Nynäshamn, dat met 38 apart in de havenlijst staat, ligt zestig kilometer zuidelijker en is een uur met de trein; dat is de haven voor schepen die de scherenkust niet in kunnen of willen.
Kijk dus welke naam op je bescheiden staat. Tussen Stadsgården en Nynäshamn zit twee uur reistijd verschil op een dag.
In de stad zelf ligt alles dicht bij elkaar. Gamla Stan is de middeleeuwse kern op een eiland, met het paleis, de smalle steegjes en de wisseling van de wacht. Het Vasamuseum op Djurgården heeft een oorlogsschip dat in 1628 op zijn eerste tocht na een paar honderd meter kapseisde en zonk, in 1961 is geborgen en voor vijfennegentig procent uit origineel hout bestaat. Dat is het meest bezochte museum van Scandinavië en met reden.
Daarnaast staat op hetzelfde eiland het openluchtmuseum Skansen, en aan de andere kant van het water het stadhuis waar de Nobelprijzen worden uitgereikt.
Wat je in Stockholm makkelijk over het hoofd ziet, is dat de stad op veertien eilanden ligt en dat de veerboten gewoon openbaar vervoer zijn. Voor de prijs van een metrokaartje vaar je van Slussen naar Djurgården, en dat is een aardiger manier om bij het Vasamuseum te komen dan met de tram.
Wie liever de scherenkust in gaat: vanaf Strandvägen vertrekken lijnboten naar eilanden als Vaxholm en Grinda, en een enkele reis duurt een uur. Kijk dan wel scherp naar de terugtijden, want de laatste boot vaart eerder dan je zou denken.
Visby staat met 312 aanlopen verrassend hoog voor een stadje van vierentwintigduizend inwoners op een eiland midden in de Oostzee.
De reden is dat het er nog staat. Visby was in de dertiende en veertiende eeuw een van de belangrijkste steden van de Hanze, met handel tussen Novgorod, de Duitse steden en Vlaanderen. Toen die handel wegtrok raakte de stad in verval en werd er eeuwenlang niets vernieuwd, en daardoor is de middeleeuwse plattegrond compleet gebleven.
Om de stad loopt een ringmuur van drieënhalve kilometer met vierendertig torens, gebouwd rond 1300. Binnen die muur staan pakhuizen van kalksteen, ruïnes van een stuk of tien kerken en rozen tegen elke gevel; sinds 1995 staat het geheel op de Werelderfgoedlijst.
Praktisch: er is een cruisekade sinds 2018, dus je loopt zo de stad in. Alles ligt binnen twintig minuten lopen en je hebt hier geen excursie nodig.
Gotland eromheen is een vlak kalkstenen eiland met stranden en de rauken, kalkpilaren die door de zee zijn uitgesleten en langs de kust staan. Die liggen wel een uur rijden weg.
Göteborg en Lysekil liggen aan de andere kant van Zweden, aan het Kattegat, en staan op andere routes: die tussen Denemarken, Noorwegen en de Britse eilanden.
Göteborg is de tweede stad van het land en heeft grachten die door Nederlandse ingenieurs zijn aangelegd; de stad is in 1621 gesticht met Nederlandse hulp en het stratenplan van het oude deel komt daarvandaan. Er rijdt een uitgebreid tramnet en de vismarkt in een gebouw dat op een kerk lijkt is een bekende stop.
Lysekil, met 81 aanlopen, is een badplaats aan de Bohuslän-kust: gladgeslepen granieten rotsen, houten huizen in wit en geel, en water dat zouter is dan verder in de Oostzee.
Karlskrona in het zuidoosten staat op 48 en is een marinestad uit 1680 die als geheel op de Werelderfgoedlijst staat, met een houten kerk en scheepswerven die nog in gebruik zijn.
De rest van de lijst is klein: Helsingborg, Ystad, Kalmar en een handvol plaatsen in het noorden waar een enkel expeditieschip komt.
Augustus telt 163 reizen, juni 157 en juli 136. Februari komt uit op 6 en november op 4.
Dat is een uitgesproken zomerpatroon en het gaat om licht en ijs. In juni gaat de zon in Stockholm rond half elf onder en om half vier weer op, en het wordt tussendoor niet echt donker; in december is het om drie uur 's middags schemerig.
De Oostzee vriest in strenge winters gedeeltelijk dicht, vooral in het noorden en in de Botnische Golf. Voor de scheepvaart betekent dat ijsbrekers en beperkingen, en cruiseschepen komen er dan niet.
De 22 reizen in december zijn een uitzondering met een eigen reden: dat zijn kerstmarktreizen naar Stockholm en de zuidelijke havens, die in een paar weken worden gevaren.
De rederijen zijn AIDA, MSC Cruises, Princess Cruises en Seabourn, met AIDA op 140 reizen, MSC op 122 en Princess op 86. Er varen vijfenzeventig verschillende schepen.
De vertrekhavens zijn Kopenhagen, Warnemünde en Southampton. Kopenhagen staat op 213, Warnemünde op 150 en Southampton op 80, met Stockholm zelf op 73. De klassieke Oostzeeroute begint in Kopenhagen of Duitsland en doet in tien dagen Stockholm, Helsinki, Tallinn en Gdansk.
Zweden zit in de Europese Unie maar niet in de eurozone. Je betaalt met kronen, en in de praktijk betaal je vrijwel nergens contant: dit is een van de landen waar kaartbetaling de norm is en waar winkels en musea contant geld soms weigeren. Neem dus een pinpas mee en maak je geen zorgen over wisselen.
Roaming werkt onder de Europese regels, dus bellen en internetten kost hetzelfde als thuis. Je hebt geen visum nodig en de Europese zorgpas geldt.
Prijzen liggen hoger dan in Nederland, vooral voor eten en drinken buitenshuis. Alcohol wordt buiten cafés en restaurants alleen verkocht in staatswinkels met beperkte openingstijden; op zondag zijn die dicht.
Neem ook in de zomer een jas mee. Aan de kust en op het water is het tien graden koeler dan in de stad, en in de scherenkust waait het.
Engels wordt vrijwel overal vloeiend gesproken, ook door ouderen, dus taal is hier geen probleem.
67 reizen naar Zweden
54 reizen naar Zweden
47 reizen naar Zweden
45 reizen naar Zweden
41 reizen naar Zweden
36 reizen naar Zweden
35 reizen naar Zweden
32 reizen naar Zweden
31 reizen naar Zweden
25 reizen naar Zweden
23 reizen naar Zweden
20 reizen naar Zweden