Cruise Peru

Twaalf havens, en twee ervan liggen niet aan zee

Er zijn 352 boekbare reizen die Peru aandoen, langs 12 havens. Lima draagt er 191, Callao 87, de vermelding Cusco/Lima 87, Salaverry 59 en Machu Picchu 49.

Die laatste twee zijn geen havens. Cusco ligt op drieduizend vierhonderd meter in de Andes en Machu Picchu nog verder; ze staan in de lijst omdat ze het landdeel zijn van reizen waarvan de vaart ergens anders plaatsvindt.

Dat is de eerste vraag bij dit land: welk product boek je. Er zijn zeecruises langs de Pacifische kust, waarbij Callao de haven van Lima is. En er zijn riviercruises op de Amazone vanuit Iquitos, die als expeditiereis met een landdeel in de Andes worden verkocht.

200 van de 352 reizen duren vijftien dagen of langer. De goedkoopste begint bij €1.173 per persoon; er varen zesendertig schepen en Hurtigruten staat met 87 reizen bovenaan, gevolgd door Uniworld met 56.

De Amazone begint hier

Iquitos in het noordoosten is de grootste stad ter wereld die niet over de weg bereikbaar is. Er wonen bijna vijfhonderdduizend mensen en je komt er alleen per vliegtuig of per boot.

Het is het beginpunt van de riviercruises. De schepen zijn klein, twintig tot veertig hutten, en varen de Marañón en de Ucayali op, de twee rivieren die bij samenvloeiing de Amazone vormen.

Wat je onderweg doet is met open bootjes de zijarmen in gaan, in de vroege ochtend en de late middag. Wat je ziet: roze rivierdolfijnen, luiaards, brulapen, kaaimannen, en vogels in aantallen die alleen met een gids te onderscheiden zijn.

Het reservaat Pacaya-Samiria, waar die tochten heen gaan, is twintigduizend vierkante kilometer groot, half Nederland, en bestaat in de natte tijd grotendeels uit overstroomd bos waar je met een boot tussen de boomtoppen door vaart.

Iquitos zelf is een merkwaardige stad. Ze is rijk geworden van rubber tussen 1880 en 1912, en uit die tijd staan er herenhuizen met Portugese tegels en een gebouw van gietijzer dat aan Gustave Eiffel wordt toegeschreven. Toen de rubberboom instortte, verarmde de stad in één keer.

Vervoer gaat er met motortaxi's, duizenden tegelijk, en dat is het eerste wat je hoort als je aankomt.

Machu Picchu, en wat de reis erheen inhoudt

Voor de reizen met een landdeel in de Andes is dit het onderdeel waar alles om draait, en het is nuttig te weten wat het vraagt.

Cusco ligt op drieduizend vierhonderd meter en dat merk je. Hoogteziekte begint boven de tweeënhalfduizend meter en uit zich in hoofdpijn, kortademigheid en slapeloosheid; het treft mensen ongeacht conditie of leeftijd. De eerste dag rustig aan doen is geen advies maar noodzaak, en veel programma's bouwen er een acclimatisatiedag in.

Machu Picchu zelf ligt lager, op tweeduizend vierhonderd meter, in een subtropisch dal. Erheen gaat een trein van anderhalf tot drie uur door de vallei van de Urubamba, en daarna een bus met bochten omhoog.

Wat er ligt is een stad die rond 1450 is gebouwd, waarschijnlijk als landgoed voor een Inca-heerser, en die honderd jaar later is verlaten. De Spanjaarden hebben hem nooit gevonden, en dat is de reden dat hij compleet is: er is niets gesloopt en er is geen kerk overheen gebouwd.

De steenbouw is het bijzonderst. Blokken van tonnen zijn zo gehouwen dat ze zonder mortel op elkaar passen, met voegen waar geen mesblad tussen gaat, en met muren die iets naar binnen hellen zodat ze aardbevingen doorstaan.

Sinds 1983 staat het op de Werelderfgoedlijst. Er gelden toegangstijden, vaste routes en een maximum aantal bezoekers per dagdeel; kaartjes zijn maanden vooraf uitverkocht en worden bij pakketreizen door de aanbieder geregeld.

Wat er aan de kust ligt

De Pacifische kust van Peru is woestijn. Er valt in Lima minder dan tien millimeter regen per jaar, en de begroeiing bestaat uit wat er in de riviervalleien groeit.

Dat komt door de Humboldtstroom, die koud water langs de kust voert; de lucht erboven koelt af, er ontstaat geen opstijging en dus geen regen. Wat er wel is, is een grijs wolkendek dat van juni tot november over de stad hangt en dat garúa heet.

Diezelfde stroom maakt het water uitzonderlijk visrijk. Peru is decennialang een van de grootste visserijnaties ter wereld geweest, en bij Paracas en de Ballestas-eilanden zitten kolonies zeeleeuwen, pelikanen en pinguïns die daarop leven.

Bij Pisco, met 45 aanlopen, ligt de Candelabro: een figuur van tweehonderd meter die in de helling van een duin is uitgegraven en die vanaf zee zichtbaar is. Hoe oud hij is en waar hij voor diende weet niemand.

Verder landinwaarts liggen de Nazca-lijnen, honderden figuren en rechte lijnen die in de woestijnbodem zijn gekrast en die alleen vanuit de lucht te zien zijn. Er worden vluchten met kleine toestellen aangeboden; die duren een halfuur en het gaat er hobbelig aan toe.

Salaverry, met 59 aanlopen, is de haven voor Trujillo in het noorden. Daar ligt Chan Chan, de grootste stad van leem ter wereld, gebouwd door de Chimú tussen 900 en 1470 en met twintig vierkante kilometer aan muren met reliëfs van vissen en vogels.

Lima is meer dan een doorgangshaven

Callao is de zeehaven en Lima ligt vijftien kilometer verderop; samen vormen ze een agglomeratie van elf miljoen mensen.

De historische kern staat sinds 1988 op de Werelderfgoedlijst: pleinen met koloniale gebouwen, houten balkons met gesloten luiken die uit de Moorse bouwtraditie komen, en het klooster van San Francisco met catacomben waarin de beenderen van tienduizenden mensen liggen.

Wat de stad in de laatste twintig jaar naam heeft gegeven is de keuken. Peru heeft een keukentraditie waarin Andes-ingrediënten, Spaanse techniek, Japanse invloed van de immigratie rond 1900 en Chinese invloed uit dezelfde periode samenkomen.

Ceviche is het bekendste: rauwe vis die in limoensap gaart, met rode ui, chili en zoete aardappel. Het wordt hier 's middags gegeten en niet 's avonds, want de vis moet van die ochtend zijn.

Er groeien in dit land ruim drieduizend soorten aardappel, en die worden in de markthallen per soort verkocht met een eigen naam en een eigen toepassing. Dat is de reden dat de aardappel die in Europa staat oorspronkelijk hiervandaan komt.

Miraflores en Barranco zijn de wijken aan de kliffen boven zee, met parken langs de rand en restaurants. Vanaf Callao is dat een halfuur rijden.

Seizoen en praktische zaken

Januari telt 93 reizen, oktober 30 en november 30. Juli komt uit op 5 en mei op 8.

Die piek in januari komt van de reizen om Zuid-Amerika heen die dan varen. Voor het land zelf ligt het anders: aan de kust is het van december tot april warm en helder, en van juni tot november grijs en koel. In de Andes is het juist van mei tot september droog en van december tot maart nat, met kans op aardverschuivingen op de weg naar Machu Picchu.

Wie het landdeel doet, kiest dus liever mei tot september; wie de kust doet liever december tot april. Die twee bijten elkaar en er is geen maand die voor allebei ideaal is.

Nederlanders hebben voor kort verblijf geen visum nodig. De vlucht duurt met een overstap veertien tot achttien uur en het tijdverschil is zes of zeven uur.

De munt is de sol; pinnen kan in de steden. Voor de hoogte: neem het advies over medicatie serieus en overleg vooraf met een arts als je hartklachten of longproblemen hebt.

Drink geen kraanwater en wees voorzichtig met ijs en rauwe groente buiten de betere zaken. Ceviche uit een goed restaurant is geen probleem; van een straatkraam wel.

Waar je op moet letten

• Kijk of je een zeecruise of een Amazonereis boekt; Cusco en Machu Picchu zijn landdelen.
• Cusco ligt op drieduizend vierhonderd meter; reken op een acclimatisatiedag.
• Kaartjes voor Machu Picchu zijn maanden vooraf weg.
• De kust en de Andes hebben een tegengesteld seizoen.
• Iquitos is alleen per vliegtuig of boot bereikbaar.
• Eet ceviche tussen de middag en bij een zaak met omloop.