Cruise Groenland

Vijfenveertig aanloopplaatsen en drie maanden

Er zijn 280 boekbare reizen die Groenland aandoen, langs 42 havens. Nuuk draagt er 143, Sisimiut 111, Kangerlussuaq 111, Qaqortoq 92 en Ilulissat 79.

Augustus telt 103 reizen, juli 73 en september 66. Van oktober tot en met februari staat elke maand op nul.

Dat is de kortste kalender op deze site. De reden is ijs: de zee rond Groenland vriest in de winter dicht en de fjorden zijn dan niet te bereiken, en daarbovenop is het er van november tot februari grotendeels donker.

203 van de 280 reizen duren vijftien dagen of langer. De goedkoopste begint bij €2.539 per persoon; er varen negenendertig schepen en 177 reizen staan geboekt als expeditiecruise.

Waarom hier expeditieschepen varen

De meeste plaatsen in de lijst zijn dorpen van een paar honderd tot een paar duizend inwoners, zonder kade waar een groot schip aan kan.

Er wordt daarom geankerd en met zodiacs aan land gegaan, en dat lukt alleen met schepen tot een paar honderd passagiers. Seabourn staat met 95 reizen bovenaan, Hurtigruten op 26 en Silversea op 25.

Er is nog een reden. Groenland heeft geen wegennet tussen de plaatsen; er is nergens een weg die twee dorpen verbindt. Alles gaat over water, met een helikopter of per vliegtuig, en dat maakt een schip hier geen luxe maar de logische manier om je te verplaatsen.

De ijskap beslaat ruim tachtig procent van het eiland en is op het dikste punt drie kilometer dik. Wat er bewoond is, is de smalle strook kust ertussen, en die is aan de westkant breder dan aan de oostkant.

Het eiland is met ruim twee miljoen vierkante kilometer het grootste ter wereld, vijftig keer Nederland, met ongeveer zesenvijftigduizend inwoners. Dat is de laagste bevolkingsdichtheid die er is.

Ilulissat, en waar het ijs vandaan komt

Ilulissat betekent ijsbergen, en dat is een beschrijving.

De plaats ligt aan de monding van de Sermeq Kujalleq, een gletsjer die twintig tot veertig meter per dag beweegt en die daarmee tot de snelste ter wereld hoort. Hij levert naar schatting tien procent van alle ijsbergen die van Groenland afkomen.

Waar hij in zee komt ligt een fjord die verstopt zit met ijs: blokken van honderden meters die op de drempel bij de monding vastlopen tot ze klein genoeg zijn om eroverheen te komen. Dat gebied staat sinds 2004 op de Werelderfgoedlijst.

Er loopt een houten vlonderpad van drie kilometer vanaf het dorp naar de rand van de fjord. Dat is een van de weinige plekken in dit land waar je zonder boot bij het ijs komt, en het is de moeite waard om vroeg te gaan.

Er is een aannemelijk vermoeden dat de ijsberg die de Titanic in 1912 heeft geraakt van deze gletsjer kwam; het is de belangrijkste bron voor ijsbergen die de Atlantische Oceaan in drijven.

Prins Christian Sund, met 48 vermeldingen, is een doorvaart in plaats van een haven: een kanaal van honderd kilometer tussen de zuidpunt en het vasteland, met wanden van twaalfhonderd meter en gletsjers die er in uitkomen. Het schip vaart erdoorheen en je komt er niet van boord.

Nuuk is een hoofdstad van twintigduizend mensen

Nuuk staat op 143 aanlopen en is met bijna twintigduizend inwoners de grootste plaats van het land; een derde van de bevolking woont er.

Het is een stad van betonnen flats uit de jaren zestig en zeventig naast gekleurde houten huizen, met een universiteit, een parlement en een winkelcentrum. Dat laatste klinkt banaal maar het is het punt: dit is een gewone stad en geen decor.

Het nationaal museum heeft de mummies van Qilakitsoq, acht mensen die rond 1475 zijn begraven en die door de kou en de droge lucht bewaard zijn gebleven, met kleding en al. Dat is de belangrijkste archeologische vondst van het land.

Achter de stad ligt de Nuup Kangerlua, een fjordenstelsel van honderdzestig kilometer met gletsjers aan het eind. Boottochten daarheen zijn de gangbare excursie.

Qaqortoq in het zuiden, met 92 aanlopen, is de best bewaarde koloniale kern: houten pakhuizen uit de achttiende eeuw rond de oudste fontein van het land. In de rotsen rond het stadje zijn tussen 1993 en 1994 door beeldhouwers uit de Noordse landen figuren uitgehakt; er zijn er tientallen verspreid over de stad.

Kangerlussuaq, met 111, is een luchthavendorp: een voormalige Amerikaanse basis met de enige landingsbaan van het land die grote toestellen aankan, en het beginpunt van veel reizen. Vanaf daar is de ijskap met een terreinauto in een uur te bereiken; dat is een van de weinige plekken waar je erop kunt staan.

Een land dat zichzelf bestuurt

Groenland hoort bij het Koninkrijk Denemarken maar heeft sinds 2009 vergaand zelfbestuur, met een eigen parlement en een eigen regering.

Denemarken doet nog de buitenlandse zaken, de defensie en het monetaire beleid, en betaalt een jaarlijkse bijdrage die ongeveer de helft van de overheidsbegroting dekt. Het land heeft het recht om zich onafhankelijk te verklaren en dat is een levend politiek onderwerp.

Er is nog iets bijzonders: Groenland is in 1985 uit de Europese Gemeenschap gestapt, na een referendum dat vooral over visserijrechten ging. Het is daarmee het enige gebied dat de EU heeft verlaten voordat het Verenigd Koninkrijk dat deed.

De landstaal is Groenlands, een Inuit-taal waarin woorden worden gevormd door achtervoegsels aan elkaar te plakken; één woord kan een hele zin zijn. Deens is de tweede taal en Engels wordt in de toeristische delen gesproken.

De geschiedenis van het Deense bestuur is niet onomstreden. In de jaren vijftig en zestig zijn dorpen gesloten en bewoners naar flats in grotere plaatsen verhuisd, zijn er kinderen naar Denemarken gestuurd om Deens op te voeden, en is er tussen 1966 en 1975 bij duizenden vrouwen en meisjes een spiraaltje geplaatst zonder dat zij of hun ouders daarin gekend werden. Over dat laatste loopt sinds 2022 een onderzoek en er zijn rechtszaken aangespannen.

Wat je meeneemt en wat je ziet

Het weer is in juli en augustus aan de westkust vijf tot twaalf graden, met uitschieters naar twintig in de fjorden. Op het water is het kouder en in de zodiac zit je stil.

Neem lagen mee, een waterdichte jas en broek, handschoenen en een muts. Laarzen worden aan boord meestal verstrekt.

Wat je aan dieren tegenkomt: bultruggen en vinvissen in de fjorden, zeehonden, en met geluk een narwal of een witte dolfijn. Op het land rendieren, poolvossen en muskusossen bij Kangerlussuaq.

IJsberen leven vooral aan de oost- en noordkust en op het pakijs; op de gewone routes langs de westkust zie je ze zelden.

Het noorderlicht is vanaf eind augustus zichtbaar, wanneer de nachten weer donker worden. In juli is het dat niet, want dan is het boven de poolcirkel de hele nacht licht.

De vertrekhavens zijn Reykjavík, Kangerlussuaq en Nuuk Godthaab, met Reykjavík op 113 en Kangerlussuaq op 58. De rederijen zijn Seabourn, Hurtigruten Expeditions, Silversea Cruises en Scenic Ocean Cruises.

Waar je op moet letten

• Alleen juli, augustus en september; daarbuiten vaart er niets.
• Er zijn geen wegen tussen de plaatsen; alles gaat over water.
• Bijna overal wordt met zodiacs geland, dus alleen kleine schepen komen er.
• Het vlonderpad bij Ilulissat is drie kilometer en de moeite waard.
• Prins Christian Sund is een doorvaart, geen haven.
• Neem lagen mee; vijf tot twaalf graden en op het water kouder.