Over Midden Amerika.
Een cruise naar Midden-Amerika: de vasteland-kant van het Caribisch gebied
Er staan 1.961 boekbare reizen in dit vaargebied, langs 694 havens, met 137 schepen, vanaf €250 per persoon.
De havens die het vaakst worden aangedaan zijn Cozumel, Roatan, Costa Maya en Miami. De landen zijn Verenigde Staten, Mexico, Honduras en Belize.
Dit is in de praktijk de westelijke route van het Caribisch gebied, en het onderscheid is de moeite waard. Waar de oostelijke route eilanden en stranden doet, ligt hier het vasteland: Maya-steden, regenwoud, grotten en riffen die aan een kust vastzitten in plaats van aan een eiland.
De vertrekhavens zijn Miami, Galveston en Fort Lauderdale. Miami is de grootste, maar Galveston, Tampa en New Orleans staan er ook in, en die drie zijn typisch voor deze route: vanuit de Golf van Mexico is Cozumel dichterbij dan de Bovenwindse Eilanden.
De meest voorkomende reisduur is 5 tot 7 dagen. Dat is de weekreis vanuit Florida of Texas met drie of vier aanlopen en twee zeedagen.
De Maya-kust
Cozumel is de meest aangedane haven van dit gebied en is een eiland voor de kust van Yucatán, twintig kilometer breed. Er liggen drie cruisekades, en op een drukke dag komen er zes schepen tegelijk.
Wat je van hier bereikt: het rif voor de westkust, dat deel uitmaakt van het op een na grootste koraalrifstelsel ter wereld, en dat vanaf het strand in te snorkelen is. Aan de overkant, met de veerboot naar Playa del Carmen, liggen Tulum en Chichén Itzá.
Tulum is de enige Maya-stad aan zee, gebouwd op een klif boven het water, en het is het beeld dat op elke poster staat. Chichén Itzá ligt vijf uur heen en terug en is een zware dag; de piramide daar is zo gebouwd dat bij de equinox een schaduw in de vorm van een slang langs de trap zakt.
Costa Maya is geen stad maar een kade die voor de cruisevaart is aangelegd, bij het dorp Mahahual. Van daar zijn de kleinere Maya-plaatsen Chacchoben en Kohunlich bereikbaar, en die zijn stiller dan de bekende namen.
Progreso ligt aan de noordkust van Yucatán en heeft de langste pier ter wereld, zes kilometer, omdat het water er zo ondiep is. Hier ligt ook de rand van de inslagkrater van Chicxulub, de meteoriet die vijfenzestig miljoen jaar geleden het einde van de dinosauriërs inluidde; wat ervan te zien is, zijn de cenotes, ronde zinkgaten met zoet water waar je in kunt zwemmen.
Honduras, Belize en Guatemala
Roatán is het tweede eiland in dit gebied en hoort bij Honduras. Het ligt aan hetzelfde rifstelsel en is een duikbestemming; er zijn twee cruisekades en de rest van het eiland is heuvelachtig en groen.
Belize heeft een haven waar grote schepen niet kunnen aanleggen, dus daar gaat het met tenders en dat kost tijd. Wat het oplevert: het regenwoud met brulapen, grotten waar je met een band doorheen drijft, en de Maya-plaatsen Altun Ha en Xunantunich. Het land is het enige in Midden-Amerika waar Engels de voertaal is.
Voor de kust van Belize ligt het Great Blue Hole, een zinkgat van driehonderd meter doorsnee en honderdtwintig meter diep dat als een donkere cirkel in het rif ligt. Dat is per watervliegtuig of helikopter te zien.
Guatemala wordt aangedaan bij Santo Tomás de Castilla en Puerto Quetzal. Van de eerste is het Maya-terrein Quiriguá bereikbaar, met de hoogste stèles die de Maya's hebben opgericht; van de tweede zijn Antigua en de vulkanen te doen, en dat is een van de mooiste dagen die deze route te bieden heeft.
Costa Rica en Panama
Costa Rica staat op de langere reizen en op de doorvaarten door het Panamakanaal.
Puerto Limón ligt aan de Caribische kant en is de toegang tot de kanalen van Tortuguero, waar je met een boot tussen het regenwoud door vaart en luiaards, kaaimannen en toekans ziet. Aan de Stille Oceaankant liggen Puntarenas en Puerto Caldera, met de nevelwouden van Monteverde landinwaarts.
Costa Rica heeft een kwart van zijn grondgebied als beschermd natuurgebied aangewezen en heeft sinds 1949 geen leger. Dat merk je aan hoe het toerisme is ingericht: kleinschalig, met gidsen die de vogels bij naam kennen.
Panama is meer dan het kanaal. Colón ligt aan de Atlantische ingang, en van daar is het regenwoud van Gatún bereikbaar en zijn de forten van Portobelo te bezoeken, waar het Spaanse zilver op de vloot naar Sevilla wachtte.
Aan de andere kant ligt Panama-Stad, met een skyline die op Miami lijkt en met de wijk Casco Viejo daarnaast, gebouwd nadat de piraat Henry Morgan de oude stad in 1671 had verwoest.
De San Blas-eilanden voor de Panamese kust worden bestuurd door de Guna, die er hun eigen bestuur voeren en die de mola maken, een textielwerk van op elkaar genaaide lagen stof.
De beste tijd voor een cruise naar Midden-Amerika
Er zijn 12 maanden met vertrek. Het drukst is januari, het rustigst juni.
December tot april is het droge seizoen en het hoogseizoen. Het is dan zesentwintig tot tweeëndertig graden met een draaglijke luchtvochtigheid, en dat is de periode waarin de excursies in het binnenland het best te doen zijn.
Mei tot november is het natte seizoen. Dat betekent hier een dagelijkse bui van een uur, meestal in de middag, en niet een grijze week. Wat het wel betekent is modderige paden in het regenwoud en minder zicht onder water.
Het orkaanseizoen loopt van juni tot november, met de piek van half augustus tot half oktober. Deze westelijke route wordt daar minder door geraakt dan de oostelijke: als er een storm boven de eilanden hangt, wijken schepen juist naar deze kant uit. Andersom gebeurt het ook.
Wat dat voor jou betekent: in die maanden is de prijs het laagst, en is de kans het grootst dat de havenlijst onderweg verandert.
Wat er van de Maya's te zien is
Deze route wordt om de Maya-plaatsen geboekt, en het helpt te weten wat je bekijkt.
De Maya-beschaving besloeg het zuiden van Mexico, Guatemala, Belize en delen van Honduras en El Salvador, en bestond in verschillende vormen ruim twee millennia. De klassieke periode, waar de bekende steden uit stammen, loopt van ongeveer 250 tot 900 na Christus.
Wat de Maya's van andere culturen in dit werelddeel onderscheidt is het schrift. Zij hadden als enige een volledig schriftsysteem waarin gesproken taal kon worden vastgelegd, met ruim achthonderd tekens, en dat is pas in de tweede helft van de twintigste eeuw grotendeels ontcijferd. Daardoor kennen we namen en regeringsjaren van koningen.
Ze rekenden met een positiestelsel op basis van twintig en gebruikten een teken voor nul, eeuwen voordat dat in Europa gangbaar werd. Hun kalender combineerde drie tellingen, en het einde van een cyclus daarvan is in 2012 verkeerd uitgelegd als een voorspelling over het einde van de wereld.
Rond 900 zijn de steden in het zuidelijke laagland verlaten. De verklaring waar het onderzoek nu op uitkomt is een samenloop van langdurige droogte, uitputting van de grond en oorlog tussen stadstaten, en niet één gebeurtenis.
Wat vaak wordt vergeten: de Maya's zijn niet verdwenen. Er wonen vandaag miljoenen mensen in deze streek die een Mayataal spreken, en in de dorpen achter de kust is dat de eerste taal.
Waar je op let
Kijk naar de aanlegvorm. Cozumel, Roatán en Costa Maya hebben een kade; Belize en enkele kleinere plaatsen niet, en daar gaat het met tenders. Dat kost aan beide kanten een half uur tot een uur van je dag.
Kijk naar de reistijd van de excursie. Chichén Itzá vanaf Cozumel is een dag van tien uur waarvan zes in een bus en op een boot; Tulum is de helft. Wie het terrein wil zien zonder de rit, kiest de kleinere plaatsen.
Kijk naar de zon en het water. Het rif is hier de reden om te komen, en zonnebrand met oxybenzon is in delen van Mexico en Belize verboden omdat het het koraal aantast; koop een middel op minerale basis voor vertrek.
Reken op contant geld in kleine coupures voor de markten en de fooien. In Belize en Panama is de dollar overal geldig, in Mexico betaal je voordeliger in peso.
En reken op muggen bij elke excursie het binnenland in. Dat is geen ongemak maar een reden om iets mee te nemen, want dengue komt in deze streek voor.
