Cruise Aruba

Eén haven, en die ligt midden in de stad

Er zijn 1.052 boekbare reizen die Aruba aandoen, en ze komen allemaal in Oranjestad. Er is geen tweede haven: het eiland is dertig kilometer lang en acht breed, en alles gaat via één kade.

Die kade ligt wel gunstig. Je stapt van boord en staat binnen vijf minuten in de hoofdstraat, met winkels, een markt en een gratis tram die de straat op en neer rijdt. Voor de stad zelf heb je geen vervoer nodig.

De stranden waar mensen voor komen liggen wel buiten de stad. Eagle Beach en Palm Beach liggen drie tot zes kilometer naar het noordwesten, en daar rijdt een lijnbus naartoe die vaak gaat en weinig kost.

356 van de 1.052 reizen duren tien tot veertien dagen en 301 acht of negen. Dat tweede getal is opvallend hoog: dit eiland ligt in het zuidelijke deel van de Caribische Zee, en vanuit Florida red je dat niet in een week.

Buiten de orkaangordel, en toch een leeg zomerseizoen

Januari telt 204 reizen, december 170 en februari 171. Juni komt uit op 12 en juli ook.

Dat lijkt het gewone Caribische patroon, maar hier klopt de gebruikelijke verklaring niet. Aruba ligt op twaalf graden noorderbreedte, dertig kilometer voor de kust van Venezuela, en daarmee onder de baan die tropische stormen volgen. Het eiland wordt zelden geraakt en dat is al decennia zijn belangrijkste verkoopargument.

Waarom valt het aanbod dan toch weg? Omdat de schepen vertrekken. De grote rederijen verplaatsen hun vloot in de zomer naar de Middellandse Zee, Alaska en Noord-Europa, en wat er in de Caribische Zee achterblijft is een fractie. Dat is een besluit over waar de klanten zitten, niet over waar het weer goed is.

Voor wie flexibel is, is dat nuttige informatie. In mei, juni en juli is het hier rond de dertig graden, droog en zonnig, met een constante passaat die het draaglijk houdt. Er varen alleen bijna geen schepen.

Regen valt hier weinig: ongeveer vijfhonderd millimeter per jaar, een derde van wat in Nederland valt, en het meeste daarvan tussen oktober en januari in korte buien.

Een woestijn in de Caribische Zee

Wie hier van boord komt en groen verwacht, komt bedrogen uit. Aruba is een droog eiland met cactussen, rotsen en struiken die tegen zout en wind kunnen.

Het bekendste beeld is de divi-divi, een boom die alleen aan de lijzijde takken houdt en daardoor scheef groeit, altijd in dezelfde richting. Dat komt door de passaat, die hier vrijwel het hele jaar uit het noordoosten staat, en het is de reden dat je op foto's altijd dezelfde vorm ziet.

Het nationaal park Arikok beslaat ongeveer een vijfde van het eiland en bestaat uit vulkanisch gesteente, kalksteenterrassen en grotten met tekeningen van de Caquetio, de Arowakse bewoners van voor de Europeanen. Aan de noordkust staat de branding van de open oceaan er hard op, in tegenstelling tot de beschutte zuidwestkant waar de stranden liggen.

De aloë is hier ooit een uitvoerproduct van betekenis geweest. De plant gedijt in dit klimaat en er staat sinds 1890 een bedrijf dat het gel nog steeds verwerkt; de rondleiding is een van de gangbare excursies.

De natuurlijke brug aan de noordkust, jarenlang het plaatje op de ansichtkaarten, is in september 2005 ingestort. Wat er nu staat is een kleinere brug ernaast. Wie een excursie boekt die de naam nog gebruikt, weet dat dan.

Nederlands is hier een landstaal

Aruba is sinds 1 januari 1986 een land binnen het Koninkrijk der Nederlanden, met een eigen regering en parlement. Het maakte zich in dat jaar los uit de Nederlandse Antillen, na een campagne die decennia had geduurd.

De officiële talen zijn Nederlands en Papiaments. Dat laatste is de taal die je op straat hoort: een creooltaal met Portugese en Spaanse wortels, waar Nederlands, Engels, Afrikaanse talen en woorden van de oorspronkelijke bewoners in zitten. Sinds 2003 is het ook een officiële taal, en het onderwijs is deels in beide.

Voor een Nederlandse reiziger heeft dat praktische gevolgen. Je hebt geen visum nodig, je paspoort volstaat, en op formulieren en bij de overheid kun je in het Nederlands terecht. In winkels en restaurants is Engels of Spaans meestal handiger, want die worden er evengoed gesproken.

Er is een rechtstreekse vlucht vanaf Schiphol van ongeveer tien uur. Dat maakt dit een van de weinige Caribische bestemmingen waar je zonder Amerikaanse tussenstop komt, en dus zonder ESTA.

De munt is de Arubaanse florin, vast gekoppeld aan de dollar. Met dollars betalen kan overal; euro's worden vrijwel nergens aangenomen.

Olie, oorlog en een wrak

Aan de oostkant van het eiland, bij San Nicolas, stond vanaf 1929 een olieraffinaderij die ruwe olie uit Venezuela verwerkte. Ze was decennialang de motor van de economie en trok arbeiders van het hele Caribisch gebied aan, wat San Nicolas een ander karakter heeft gegeven dan de rest van het eiland.

In de Tweede Wereldoorlog werd die raffinaderij een van de belangrijkste brandstofbronnen voor de geallieerden. Dat wist Duitsland ook. In de nacht van 16 februari 1942 torpedeerde een onderzeeboot tankers voor de kust en beschoot de installatie vanaf zee, een van de weinige Duitse aanvallen op het westelijk halfrond.

Voor de kust bij Malmok ligt nog een spoor uit diezelfde oorlog: de Antilla, een Duits vrachtschip dat de bemanning in mei 1940 zelf tot zinken bracht om te voorkomen dat het in Nederlandse handen viel. Het ligt op vijftien tot achttien meter en steekt gedeeltelijk boven water uit, en het is een van de grotere wrakken van de regio. Snorkelen kan erboven, duiken eromheen.

De raffinaderij zelf is meerdere keren gesloten en heropend en draait nu niet. Wat het eiland ervoor terugkreeg is toerisme, en dat is inmiddels goed voor het grootste deel van de economie.

Verder landinwaarts staan de resten van twee goudmolens, uit de negentiende eeuw, toen hier kortstondig goud werd gedolven. Ze staan er als ruïne aan de ruwe noordkust en zijn onderdeel van de gangbare jeeptochten.

Wie er vaart en wat het kost

De rederijen zijn Royal Caribbean International, AIDA, Celebrity Cruises en Carnival Cruise Line, met Royal Caribbean op 206 reizen, Celebrity op 106 en AIDA op 101.

Die derde naam is een Duitse maatschappij, en net als bij Barbados wijst dat op de Europese vliegcruisemarkt: mensen die naar de Caribische Zee vliegen en daar aan boord gaan. Voor Nederlandse reizigers is dat dezelfde route.

De vertrekhavens zijn Fort Lauderdale, Miami en La Romana. Fort Lauderdale staat op 257 en Miami op 251, met La Romana op 117 en Bridgetown op 95 daarachter. Colón en Cartagena staan er allebei met 51 in, en dat zijn de reizen die door het Panamakanaal gaan; Aruba ligt op die route.

Er varen honderdzestien verschillende schepen. De goedkoopste reis begint bij €402 per persoon.

Wie vanuit Florida vertrekt heeft twee zeedagen heen en twee terug. Wie vanuit Bridgetown of San Juan begint is er sneller en ziet in dezelfde tijd meer eilanden. Dat verschil is bij dit eiland groter dan bij de bestemmingen verder noordelijk.

Wat een dag oplevert

Eagle Beach is het brede, rustige strand met de scheve bomen erop en staat regelmatig hoog in internationale lijstjes. Palm Beach ernaast is de kant met de hotels, de watersport en de drukte.

Beide liggen aan de beschutte westkant, waar het water vlak is en langzaam dieper wordt. Aan de noord- en oostkant is zwemmen gevaarlijk door stroming en branding; daar ga je heen om te kijken, niet om het water in te gaan.

De gangbare excursies zijn een jeeptocht door Arikok naar de natuurlijke poel aan de noordkust, een catamaran naar het wrak van de Antilla, en de aloëfabriek. Er is ook een duikboot die naar een rif vlak voor de kust gaat.

In Oranjestad zelf: de gevels aan de Wilhelminastraat en Caya Betico Croes in felle kleuren, het fort met de toren uit 1868, en een archeologisch museum dat de tijd voor de Europeanen behandelt. De tram is gratis en rijdt van de kade naar het einde van de winkelstraat.

Wie meer wil zien van hoe het eiland werkt dan van hoe het wordt verkocht, gaat naar San Nicolas. Daar staan sinds een jaar of tien grote muurschilderingen door het hele stadje, en het is er stiller dan aan de hotelkant.

Waar je op moet letten

• De haven ligt in de stad, maar de stranden liggen er drie tot zes kilometer vandaan.
• Het eiland ligt buiten de orkaangordel; dat het aanbod in de zomer wegvalt komt doordat de vloot vertrekt.
• Verwacht geen regenwoud. Dit is een droog eiland met cactussen.
• Zwem alleen aan de westkant. De noord- en oostkust hebben sterke stroming.
• Geen ESTA nodig en er is een rechtstreekse vlucht vanaf Schiphol.
• Betaal met dollars; euro's worden vrijwel nergens aangenomen.