Cruise Scandinavië

Een cruise door Scandinavië: drie landen, en het aanbod ligt scheef

Er staan 5.080 boekbare reizen in dit vaargebied, langs 767 havens, met 123 schepen, vanaf €309 per persoon.

De havens die het vaakst worden aangedaan zijn Bergen, Tromsø, Ålesund en Trondheim, en die staan allemaal in Noorwegen. De landen zijn Noorwegen, Duitsland, Denemarken en Verenigd Koninkrijk.

Dat is de eerste bruikbare vaststelling over dit gebied: Scandinavië klinkt als een gelijke verdeling over Noorwegen, Zweden en Denemarken, en het aanbod is dat niet. Bijna vier op de vijf reizen doen Noorwegen aan, en dat komt door de kustroute langs de Noorse kust die het hele jaar door vaart en die per reis meer dan dertig havens aandoet.

Denemarken en Zweden komen vooral voor als vertrekpunt of als doorvaart. Kopenhagen is een van de grootste vertrekhavens van Noord-Europa, en Stockholm en Göteborg staan op de reizen die de Oostzee in gaan.

Wie specifiek de fjorden zoekt, komt uit bij het overzicht van de Noorse Fjorden; wie het noordelijkste punt wil, bij de Noordkaap. Deze pagina gaat over de drie landen samen en over wat er buiten die twee bekende producten ligt.

Denemarken

Denemarken bestaat uit een schiereiland en ruim vierhonderd eilanden, en er is nergens een plek verder dan tweeënvijftig kilometer van de zee. Dat verklaart waarom het land als vertrekpunt zo goed werkt.

Kopenhagen is de grootste haven. De cruisekade in Ocean Quay ligt drie kilometer van het centrum. Wat een dag hier oplevert: Nyhavn, het paleis Amalienborg met de wachtwisseling om twaalf uur, Tivoli, en het kanaal langs de opera. Fietsen is hier het snelste vervoermiddel en er zijn meer fietsen dan inwoners.

Aarhus is de tweede stad en heeft een openluchtmuseum met een compleet nagebouwde oude binnenstad, plus een museum met een rondlopende glazen ring in regenboogkleuren op het dak.

Skagen ligt op de noordpunt, waar de Noordzee en de Oostzee elkaar ontmoeten en de golven zichtbaar tegen elkaar in lopen. Het dorp is bekend geworden door een schildersgroep die er om het licht heen ging wonen.

Bornholm ligt honderdvijftig kilometer oostelijker, dichter bij Polen dan bij Denemarken, en heeft ronde kerken uit de twaalfde eeuw die tegelijk als vesting dienden.

De Faeröer horen bij Denemarken en liggen halverwege Noorwegen en IJsland: achttien eilanden met kliffen, schapen en meer regen dan zon. Tórshavn is een van de kleinste hoofdsteden ter wereld.

Zweden

Zweden komt in dit aanbod minder voor dan zijn omvang doet vermoeden, en dat komt doordat de meeste havens aan de Oostzeekant liggen.

Stockholm ligt op veertien eilanden en wordt bereikt door een scherenkust van meer dan twintigduizend rotseilandjes. Die aanvaart duurt drie tot vier uur en is het mooiste deel van de dag. Wat de stad zelf te bieden heeft, is Gamla Stan met straten uit de dertiende eeuw en het Vasamuseum, waar een oorlogsschip staat dat in 1628 op zijn eerste vaart zonk en in 1961 vrijwel intact is geborgen.

Göteborg ligt aan de westkust en is een havenstad met grachten die door Nederlanders zijn aangelegd. De scherenkust ervoor is ruiger dan die bij Stockholm.

Visby op Gotland is een ommuurde Hanzestad met een muur van drieënhalve kilometer en met kerkruïnes die na de reformatie zijn blijven staan. Sinds de routewijzigingen in de Oostzee staat deze haven vaker op het programma.

Wat in Zweden opvalt bij een havendag: alles is met kaart te betalen en veel zaken nemen geen contant geld meer aan.

Noorwegen buiten de fjorden

De vertrekhavens zijn Bergen, Kirkenes en Southampton. Bergen is met afstand de grootste, en dat is het beginpunt van de kustroute.

Behalve de fjorden en de Noordkaap zijn er drie delen die minder bekend zijn.

Oslo ligt aan een fjord van honderd kilometer en heeft musea die om schepen heen zijn gebouwd: de Fram waarmee Nansen en Amundsen naar de polen voeren, en de vikingschepen uit de negende eeuw.

De Lofoten en Vesterålen liggen boven de poolcirkel en bestaan uit scherpe bergtoppen die recht uit zee komen, met vissersdorpen op de smalle stroken ertussen. De stokvisrekken langs de weg zijn geen decor: gedroogde kabeljauw gaat van hier nog steeds naar Italië en Nigeria.

Spitsbergen ligt duizend kilometer noordelijker en zit alleen in de langere reizen en in het expeditieaanbod. Daar varen schepen met een ijsklasse en honderd passagiers, en gaat men met rubberboten aan land in plaats van in een haven.

De rederijen in dit hele vaargebied zijn Hurtigruten, AIDA, MSC Cruises en Holland America Line. Hurtigruten is de grootste, en dat is de lijndienst langs de Noorse kust.

De beste tijd voor een Scandinavië-cruise

Er zijn 12 maanden met vertrek. Het drukst is juli, het rustigst januari.

Dat het aanbod ook in de winter doorloopt, is bijzonder voor een noordelijk gebied en het komt door die kustroute. De rest van het aanbod, met name het Deense en Zweedse deel, ligt tussen mei en september.

Juni en juli zijn het lichtst. Boven de poolcirkel gaat de zon niet onder, en in Kopenhagen en Stockholm wordt het rond midzomer nauwelijks donker. Dat verlengt je dag aan wal aanzienlijk.

Augustus is de warmste maand met vijftien tot vierentwintig graden, en tegelijk de natste.

September is de drukste maand in het aanbod en de goedkoopste van het seizoen: acht tot zestien graden, de bergen kleuren, en de eerste kansen op noorderlicht komen terug.

Van november tot maart is het noorderlichtseizoen langs de Noorse kust. Het is dan min vijf tot plus vijf graden aan de kust en boven de poolcirkel wordt het overdag niet licht. Wat er vaart is vrijwel uitsluitend de kustroute.

De meest voorkomende reisduur is 10 tot 14 dagen, en dat komt door diezelfde route: die doet er elf tot twaalf dagen over om heen en terug te varen.

Een cruise naar Scandinavië vanuit Nederland: waar je opstapt

Dit is een van de weinige verre vaargebieden die je zonder vliegtuig bereikt, en dat scheelt meer dan alleen een ticket.

Amsterdam, Rotterdam en IJmuiden hebben reizen die hier vertrekken. Vanuit die havens is de eerste Noorse aanloop twee dagen varen; die dagen gaan van je bestemming af en leveren er wel iets voor terug, want een zeedag op de Noordzee hoort bij het product.

Kiel en Hamburg liggen op zes tot negen uur rijden en leveren het grootste deel van het Duitse aanbod, met parkeergelegenheid bij de terminal.

Kopenhagen is over land in ongeveer tien uur te doen en heeft daarnaast rechtstreekse vluchten van anderhalf uur.

Bergen is met ruim twee uur vliegen de snelste manier om midden in het gebied te beginnen, en het is de opstapplaats voor het grootste deel van de Noorse kustvaart.

Wat over land reizen oplevert: geen bagagelimiet, geen risico dat een vertraagde vlucht je het schip kost, en geen transferkosten aan beide kanten. Wat het kost, zijn vaardagen.

Wat het kost

Dit is een duur gebied, en de rekening zit niet in de reissom maar in wat je aan wal uitgeeft.

Noorwegen, Denemarken en Zweden staan in de bovenste rangen van de prijspeilvergelijkingen in Europa. Een biertje aan wal kost al gauw tien euro, een lunch vijfentwintig, en alcohol is in Noorwegen alleen in staatswinkels te koop met beperkte openingstijden.

De excursies zijn hier hoger geprijsd dan in Zuid-Europa en zijn lang niet altijd nodig. In Kopenhagen, Stockholm, Bergen, Trondheim en Oslo kom je met openbaar vervoer of te voet overal.

Waar een excursie wel geld waard is: bij de kleine havens waar niets rijdt, en bij de tochten met een kleine boot een zijfjord in.

Er wordt in alle drie de landen met verschillende kronen betaald, en pinnen kan overal. Contant geld heb je vrijwel niet nodig; in Zweden weigeren winkels het regelmatig.

En reken op kleding. Ook in juli sta je aan dek in de wind bij tien graden, en een regenjas met capuchon is hier het verschil tussen buiten staan en binnen zitten.