Cruise Noordkaap

De Noordkaap: een klif op 71 graden noorderbreedte

Er staan 1.504 boekbare reizen in dit vaargebied, langs 186 havens, met 45 schepen, vanaf €1.493 per persoon.

De Noordkaap is een rotswand van 307 meter op het eiland Magerøya, en geldt als het noordelijkste punt van Europa dat over de weg bereikbaar is. Strikt genomen klopt dat niet: het landtongetje Knivskjellodden ernaast steekt anderhalve kilometer verder noordwaarts, en dat is alleen te voet te bereiken over een pad van negen kilometer. Wat er op de klif staat, is een bezoekerscentrum en een stalen wereldbol.

De havens die het vaakst worden aangedaan zijn Honningsvåg, Tromsø, Ålesund en Bergen. Honningsvåg is de haven van de kaap zelf; van daar is het drie kwartier rijden over een kale hoogvlakte waar in de zomer rendieren lopen.

De landen zijn Noorwegen, Duitsland, Finland en Verenigd Koninkrijk. Dat Noorwegen op vrijwel elke reis staat spreekt vanzelf; Finland komt erbij op de reizen die vanuit Kirkenes doorsteken.

De rederijen zijn Hurtigruten, Holland America Line, Seabourn en TUI Cruises Mein Schiff, en dat rijtje wordt gedomineerd door één naam: Hurtigruten vaart de lijndienst langs de Noorse kust en komt daarmee elke dag van het jaar langs dit punt.

Wat een cruise naar de Noordkaap onderscheidt van een fjordenreis

Een reis naar de Noordkaap en een reis door de fjorden overlappen in de eerste havens en lopen daarna uiteen.

De fjorden liggen tussen Stavanger en Ålesund, in het zuidelijke deel van het land. De Noordkaap ligt vijftienhonderd kilometer noordelijker, en dat is vanaf Bergen drie tot vier dagen varen langs een kust die van bebost naar boomloos verandert.

Dat verschil is zichtbaar. Voorbij de boomgrens houdt de begroeiing op bij mos, gras en dwergberken van vijftien centimeter hoog. Het landschap wordt breder en leger, de dorpen kleiner, en op sommige trajecten zie je urenlang geen huis.

De meest voorkomende reisduur is 10 tot 14 dagen, en dat is een gevolg van die afstand: een weekreis haalt dit punt niet als je vanuit Duitsland of Engeland vertrekt.

De vertrekhavens zijn Bergen, Hamburg en Oslo. Bergen is verreweg de grootste; vanuit Nederland vlieg je daar in ruim twee uur naartoe.

De vanafprijs in dit gebied ligt aanzienlijk hoger dan in de rest van Noorwegen. Dat komt doordat het aanbod voor het overgrote deel uit de kustroute bestaat, en dat is een klein schip met een hoge prijs per dag waarbij dranken en excursies er los bij komen.

De middernachtzon en de poolnacht

Boven de poolcirkel houdt de gewone dagindeling op, en dat is de eigenlijke reden om hierheen te varen.

Op de Noordkaap komt de zon van half mei tot eind juli niet onder. Dat is geen schemer maar echt daglicht: om twee uur 's nachts staat de zon laag boven de horizon en kun je buiten een krant lezen. Schepen leggen hun aankomst daarop aan en liggen er 's avonds laat, zodat je om middernacht op de klif staat.

Van eind november tot half januari komt de zon niet boven de horizon uit. Dat betekent niet volledig donker: rond het middaguur is er een paar uur blauwe schemering waarin je zonder lamp buiten kunt lopen. Wat het wel betekent is dat de sneeuw en het weinige licht samen een kleur geven die op geen enkel ander moment terugkomt.

Het noorderlicht hoort bij die donkere maanden. Het ontstaat wanneer geladen deeltjes van de zon in de atmosfeer botsen, en het is het sterkst in een band die precies over deze breedte loopt. Van september tot maart is de kans reëel; helderheid van de hemel is de bepalende factor en die kun je niet boeken.

Sommige aanbieders geven een noorderlichtgarantie: zie je in een reis van bepaalde lengte niets, dan krijg je een volgende reis aangeboden. Lees die voorwaarde na, want wat als gezien telt verschilt per rederij.

De temperatuur is minder extreem dan de breedtegraad doet denken. De Golfstroom houdt de kust ijsvrij, en in januari is het aan zee min vijf tot plus twee graden; in juli twaalf tot achttien. Het is de wind die het koud maakt.

Wat er onderweg ligt

De havens tussen Bergen en de kaap zijn geen tussenstops maar de reis zelf.

Tromsø heeft zeventigduizend inwoners en is de grootste stad boven de poolcirkel. Er staat een kathedraal van glas en beton die de IJszeekathedraal wordt genoemd, er is een universiteit, en er vertrekken hondensleeën en walvisboten. In de winter is het de plek waar het noorderlichttoerisme vandaan komt.

De Lofoten en Vesterålen liggen op het traject en bestaan uit scherpe bergtoppen die recht uit zee komen, met vissersdorpen ertussen. De stokvisrekken langs het water zijn geen decor: gedroogde kabeljauw gaat van hier naar Italië en Nigeria.

Trondheim heeft de noordelijkste gotische kathedraal van Europa en was tot 1217 de hoofdstad van Noorwegen.

Kirkenes ligt aan het einde van de route, tien kilometer van de Russische grens. Daar wordt in de winter een hotel van sneeuw en ijs opgebouwd dat elk voorjaar smelt, en er varen boten uit die koningskrabben vangen; die krab is in de jaren zestig aan de Russische kant uitgezet en heeft zich sindsdien over de hele kust verspreid.

Op het traject wonen Samen, het inheemse volk van Noord-Scandinavië, met een eigen taal en een rendierhouderij die tot vandaag het landschap gebruikt. Bezoeken aan een rendierkamp staan op veel programma's.

De beste tijd voor een Noordkaapreis

Er zijn 12 maanden met vertrek, en dat is bijzonder: de lijndienst vaart het hele jaar door. Het drukst is november, het rustigst september.

Juni en juli zijn de maanden van de middernachtzon. De rendieren zijn dan op Magerøya, het is twaalf tot achttien graden, en het is het drukst op de klif.

Augustus en september zijn milder van drukte, met de eerste noorderlichtkansen aan het einde. De toendra kleurt rood en geel.

Oktober tot maart is het donkere seizoen. Het aanbod bestaat dan vrijwel volledig uit de kustroute, de excursies gaan over sneeuw, en het noorderlicht is het programma.

April en mei zijn de rustigste maanden: de sneeuw ligt er nog, het licht komt terug, en de prijzen zijn het laagst van het jaar.

Wat het hele jaar geldt: de weg van Honningsvåg naar de klif kan bij sneeuwstorm dicht zijn, en dan gaat het bezoek in konvooi achter een sneeuwploeg aan of het gaat helemaal niet door. Dat is bij deze bestemming een reëel voorbehoud en geen kleine lettertjes.

Wat je meeneemt

Kleding is hier geen bijzaak. Op de klif staat vrijwel altijd wind, en die komt van de Barentszzee zonder iets ertussen.

Neem een winddichte jas met capuchon, een muts en handschoenen, ook in juli. Twaalf graden met windkracht zes op een onbeschutte hoogvlakte voelt als vriezen.

Neem schoenen waarop je kunt lopen. Het pad rond het bezoekerscentrum is verhard, de rest niet.

Neem contant geld noch zorgen daarover: pinnen kan overal in Noorwegen, ook in de kleinste dorpen, en contant geld wordt op sommige plaatsen zelfs geweigerd.

Reken erop dat aan wal alles duur is. Een lunch in Honningsvåg of Tromsø kost een veelvoud van dezelfde lunch in Zuid-Europa, en alcohol is in Noorwegen alleen in staatswinkels te koop met beperkte openingstijden.

En reken op korte aanlopen. Op de kustroute ligt het schip in de meeste havens vijftien minuten tot een uur; alleen bij de grotere plaatsen is er tijd om de stad in te gaan. Wie wil wandelen, moet de excursies of de langere aanlopen vooraf naast het vaarschema leggen.