Eenendertig havens, en de mooiste heeft geen kade

Er zijn 305 boekbare reizen die Nieuw-Zeeland aandoen, langs 31 havens. Auckland draagt er 319, Tauranga 234, Dunedin 187, Lyttelton 172 en Wellington 164.

Milford Sound staat met 83 in die lijst en dat is geen haven. Het is een fjord van vijftien kilometer waar het schip in de vroege ochtend binnenvaart, een rondje draait en weer uitvaart; je komt er niet van boord. Voor veel passagiers is dat de reden dat ze deze reis hebben geboekt.

Wat verder opvalt is waar de reizen beginnen. Sydney staat met 122 vertrekken bovenaan en Auckland met 86; dit land wordt dus vaak gecombineerd met Australië in één reis. 204 van de 305 reizen duren vijftien dagen of langer.

De goedkoopste begint bij €448 per persoon. Er varen veertig verschillende schepen.

Wat er in Fiordland gebeurt

Aan de zuidwestkant van het Zuidereiland liggen veertien fjorden in een gebied dat sinds 1990 werelderfgoed is en waar geen wegen komen behalve één.

Milford Sound is de bekendste. De wanden lopen recht uit het water omhoog tot twaalfhonderd meter en er vallen watervallen van honderden meters overheen; twee daarvan staan het hele jaar en de rest verschijnt bij regen.

Dat is geen bijzin. Hier valt zes tot negen meter neerslag per jaar, op ruim tweehonderd dagen, en dat maakt het een van de natste bewoonde plekken ter wereld. Regen is hier dus niet een tegenvaller maar het weer waarvoor je komt: bij regen ontstaan er honderden tijdelijke watervallen tegelijk langs de wanden.

Er drijft door al dat zoete water een laag van enkele meters op het zoute zeewater. Die laag is bruin van het tannine uit het bos en houdt licht tegen, waardoor diepzeedieren hier op twintig meter voorkomen in plaats van op honderden.

Doubtful Sound en Dusky Sound staan ook op sommige schema's en zijn groter en stiller. Doubtful is drie keer zo lang als Milford en er komt geen weg.

Ga vroeg aan dek en kleed je warm aan. De doorvaart begint meestal rond zonsopgang en het is er in de fjord een stuk kouder dan op zee.

Twee eilanden die niet op elkaar lijken

Het Noordereiland is warmer, dichter bevolkt en vulkanisch actief. Het Zuidereiland is kouder, leger en heeft een bergketen van driehonderd kilometer met toppen boven de drieduizend meter.

Op het Noordereiland ligt Tauranga, met 234 aanlopen de tweede haven. Daarvandaan is Rotorua een uur rijden: een gebied met geisers, borrelende modderpoelen en een zwavellucht die je niet meer kwijtraakt. Het ligt op een vulkanisch veld waar de aardkorst dun is, en de Māori gebruiken de warmte er al eeuwen om te koken en te baden.

Verder zuidelijk ligt Napier, met 130 aanlopen. Dat stadje is in 1931 door een aardbeving volledig verwoest en in de jaren erna in één keer herbouwd, precies in de tijd dat art deco de mode was. Wat er staat is daardoor een aaneengesloten binnenstad in die stijl, en dat is zeldzaam.

Op het Zuidereiland is Dunedin de haven voor het schiereiland Otago, waar koningsalbatrossen broeden op het vasteland, wat vrijwel nergens anders gebeurt, en waar gele-oogpinguïns aan land komen. De stad zelf is door Schotten gesticht en heet naar Edinburgh; er staat een straat die als de steilste ter wereld te boek staat.

Lyttelton is de haven van Christchurch, dertien kilometer verderop door een tunnel. Die stad is in 2010 en 2011 door twee zware aardbevingen getroffen, waarbij honderdvijfentachtig mensen omkwamen en het centrum grotendeels is gesloopt. Wat er nu staat is nieuw, en dat is een bezoek op zichzelf waard: er is met opzet anders herbouwd.

De Māori, en wat je daarvan ziet

Nieuw-Zeeland is het laatste grote landmassief op aarde dat door mensen is bereikt. De Polynesische voorouders van de Māori kwamen er rond 1300 aan, met dubbelrompkano's vanuit Oost-Polynesië.

Dat is nog geen achthonderd jaar geleden. Ter vergelijking: op dat moment stond de Dom van Utrecht er al twee eeuwen.

Het Verdrag van Waitangi uit 1840, tussen de Britse Kroon en een groot aantal Māori-leiders, is de grondslag van de staat. Er bestaan een Engelse en een Māori-versie die op wezenlijke punten van elkaar verschillen, onder meer over wat er precies is overgedragen, en dat verschil is tot op vandaag onderwerp van rechtszaken en schikkingen.

Wat je er als bezoeker van merkt: Te Reo Māori is sinds 1987 een officiële taal en staat op alle borden en in aankondigingen. Plaatsnamen zijn er grotendeels in, en het land wordt in officiële stukken ook Aotearoa genoemd.

Bij Rotorua en in de Bay of Islands worden bezoeken aan een marae aangeboden, het bijeenkomstterrein van een gemeenschap. Dat begint met een welkomstceremonie waarbij je wordt uitgedaagd en waarbij je moet blijven staan; het is geen voorstelling maar een protocol met regels, en die worden vooraf uitgelegd.

De haka die je van rugby kent is er één van vele, elk met een eigen tekst en aanleiding.

Een seizoen van vier maanden

Januari telt 127 reizen, februari 65 en maart 40. Mei komt uit op 2 en augustus ook.

Dit is het zuidelijk halfrond, dus december tot maart is hoogzomer. De schepen die hier varen komen in november aan vanuit Azië of Noord-Amerika en vertrekken in maart weer.

Het weer is er ook in de zomer wisselvallig. Het land ligt in de veertigerbreedten waar de wind onafgebroken uit het westen komt, over duizenden kilometers open oceaan; zeelieden noemen die de brullende veertigers. Vier seizoenen op een dag is hier een gangbare uitdrukking.

Neem lagen mee en een waterdichte jas, ook in januari. Het verschil tussen de noordkant van het Noordereiland en de zuidkant van het Zuidereiland is bovendien groot: subtropisch tegenover koel gematigd.

De rederijen zijn Princess Cruises, Azamara Cruises, Celebrity Cruises en Holland America Line, met Princess op 80 reizen, Celebrity op 35 en Holland America op 29.

De 14 reizen in juni zijn de uitzondering: dat zijn wereldreizen en lange trajecten die buiten het seizoen langskomen.

Praktisch

Nederlanders hebben voor kort verblijf geen visum nodig, maar wel een elektronische reisautorisatie die je vooraf online aanvraagt, plus een toeristenbelasting die daarbij wordt geïnd. Regel dat ruim voor vertrek; zonder komt je niet aan boord van de vlucht.

Vanaf Amsterdam ben je met twee overstappen vierentwintig tot dertig uur onderweg. Het tijdverschil is tien tot twaalf uur, en het land loopt vóór, niet achter.

De invoerregels voor voedsel, hout, zaden en alles wat uit de natuur komt zijn streng en er wordt gecontroleerd met honden. Wandelschoenen met aarde eraan worden gereinigd of ingenomen. Niet aangeven levert een boete op van honderden euro's; dat is geen dreigement maar praktijk.

De munt is de Nieuw-Zeelandse dollar en pinnen kan overal. Fooien zijn niet gebruikelijk.

Wie een dag in Auckland heeft: de veerboot naar Devonport of Waiheke vertrekt naast de cruisekade, en Waiheke is een wijneiland op veertig minuten varen. Dat is de beste besteding van een havendag in die stad.

Waar je op moet letten

• Milford Sound is een doorvaart in de vroege ochtend; je komt er niet van boord.
• Regen in Fiordland is geen tegenvaller maar levert honderden watervallen op.
• Van april tot en met oktober vaart er vrijwel niets.
• Regel de reisautorisatie vooraf, anders kom je het vliegtuig niet in.
• Geef alles aan bij de douane; de controle op natuurproducten is streng.
• Neem lagen en een waterdichte jas mee, ook in januari.