Cruises vanuit Edinburgh

Deze stad staat vier keer in het bestand

Er komen 93 reizen langs in Edinburgh en er vertrekken er eenentwintig. Dat is niet het hele aanbod voor deze stad, en het scheelt aanzienlijk.

Er vaart geen veerboot vanuit Nederland naar Edinburgh. Wie met de boot wil, neemt de overtocht van IJmuiden naar Newcastle en rijdt vandaar in ongeveer twee uur naar het noorden; een directe veerdienst op Schotland is er al jaren niet meer. Een cruise die hier aanlegt is dus iets anders dan een boot naar Edinburgh, en dat verschil zoeken mensen vaak door elkaar.

Er staan namelijk vier records die alle vier op deze stad slaan. Dit, met de naam van de stad zelf en met coordinaten op het centrum, telt negenenzeventig reizen. Daarnaast staan Newhaven met vierennegentig, Leith met zesendertig en de aanlegplaats in de zeearm dertien kilometer westelijker met honderdeenenvijftig.

Wij hebben alle paren getoetst en de overlap is telkens nul. Geen enkele reis staat op twee van deze vier.

Samen gaat het om driehonderdzestig reizen. Wie op een van de vier zoekt, ziet tussen de tien en de tweeenveertig procent van wat er werkelijk vaart.

De rederijen verschillen strak per record. Hier staan Seabourn en Silversea bovenaan, op Newhaven Oceania en Norwegian, op Leith Azamara en Silversea, en op die vierde Princess en Holland America. Elke leverancier houdt vast aan een naam.

Dat die vierde plek een eigen record heeft is overigens terecht: dat is een ankerplaats in de zeearm waar de schepen met sloepen werken, en niet een kade in de stad. De andere drie liggen binnen drie kilometer van elkaar.

Hier staat de stad, niet de kade

De coordinaten van dit record wijzen naar het centrum van de stad, en daar ligt geen water waar een schip kan komen.

De haven ligt drie kilometer noordelijker, aan de zeearm. Dat is te ver om te lopen en dichtbij genoeg voor een korte rit, en er rijdt vervoer.

Dat verschil is klein vergeleken met wat wij elders tegenkomen, waar een stadsnaam soms tientallen kilometers van de kade blijkt te liggen. Het is wel de reden dat dit record naast de drie havenrecords bestaat.

Eenentwintig reizen vertrekken hier, negen in Dover, negen in Kopenhagen en acht in Southampton. Tien reizen duren twaalf nachten, negen tien nachten en acht veertien.

De prijzen lopen van tweeentachtighonderdtien euro tot vierenzeventigduizend achtennegentig, en bij eenentwintig reizen ontbreekt het bedrag. Die ondergrens ligt hoger dan op de andere Edinburgh-pagina's, en dat komt doordat hier de kleinere luxeschepen staan.

Er wordt zeven maanden per jaar gevaren, met juni op twintig, mei op zeventien en augustus op veertien. Van oktober tot en met februari komt hier niets.

Twee steden naast elkaar

Wat deze stad bijzonder maakt is dat er twee volledig verschillende steden tegen elkaar aan liggen, en dat je het verschil in tien minuten oversteekt.

De oude stad ligt op een rug van vulkanisch gesteente die door een gletsjer is uitgesleten, met aan het hoge eind een burcht op de rots en aan het lage eind een paleis. Daartussen loopt een straat van ruim anderhalve kilometer.

Aan weerszijden van die straat lopen steegjes steil naar beneden, met huizen die aan de ene kant vier verdiepingen hoog zijn en aan de andere kant elf. In de zeventiende eeuw woonden hier meer mensen per hectare dan waar ook in Europa, in gebouwen die daardoor de eerste hoogbouw van het werelddeel waren.

Ten noorden daarvan ligt een tweede stad die vanaf 1767 in een keer is ontworpen en uitgevoerd: rechte straten, ruime pleinen en gelijke gevels van zandsteen. Die is aangelegd omdat de oude stad onleefbaar was geworden.

Die twee samen staan sinds 1995 op de werelderfgoedlijst, en het is juist de tegenstelling die is aangewezen. Je loopt van middeleeuwse chaos naar verlichte orde in een paar minuten.

Tussen beide in ligt een dal dat vroeger een meer was en dat in de achttiende eeuw is drooggelegd. Daar loopt nu de spoorlijn doorheen, met een park erlangs.

De maand waarin de stad verdubbelt

In augustus is deze stad een andere plaats dan in de rest van het jaar, en dat moet je weten voordat je boekt.

Dan loopt hier het grootste kunstenfestival ter wereld, waarbij in drie weken tijd duizenden voorstellingen worden gegeven in zalen, kerken, kelders, achterkamers en op straat. Iedereen mag meedoen; er is geen selectie.

Daarnaast lopen in diezelfde weken een internationaal festival, een boekenfestival en een militair muziekfestival op het plein voor de burcht. De stad telt een half miljoen inwoners en er komen er in die weken ruwweg net zoveel bij.

Dat betekent volle straten, uitverkochte restaurants en aanzienlijk hogere prijzen. Op deze pagina staan er in augustus veertien aanlopen tegen twintig in juni.

Wil je de stad zien, kom dan in mei, juni of september. Wil je het festival, dan is augustus de enige maand en moet je alles vooraf regelen.

Wat er te doen is en waar het ligt

De burcht staat op een rots van honderddertig meter die de kern is van een uitgedoofde vulkaan. Er ligt sinds ongeveer 1100 een gebouw op en het is een van de meest belegerde plekken van Europa.

Aan het andere eind van de straat staat het paleis dat nog altijd als koninklijke residentie in gebruik is, met ernaast de ruine van een abdij uit 1128. Daarachter begint een park met een uitgedoofde vulkaan van tweehonderdvijftig meter waar je in drie kwartier op klimt.

Verspreid door de stad staan de gebouwen van een universiteit uit 1583 en een reeks musea die gratis toegankelijk zijn, waaronder het nationale museum met een verzameling die van dinosauriers tot popmuziek loopt.

Buiten de stad ligt op ongeveer een half uur een kapel uit 1446 met steenhouwwerk dat zo overdadig is dat er nauwelijks een vlak onbewerkt is gebleven, met honderden gebeeldhouwde figuren en planten.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Kirkwall, Olden, Kopenhagen en Fair Isle. Wij hebben de afstanden, rijtijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Deze stad staat vier keer in het bestand; samen driehonderdzestig reizen.
• Zoek ook op Newhaven, Leith en South Queensferry.
• De haven ligt drie kilometer van het centrum. Reken op vervoer.
• Augustus is de festivalmaand. Dan is alles vol en duur.
• De oude stad is steil. De stegen gaan met trappen naar beneden.
• Bij een kwart van de reizen ontbreekt de prijs.