Cruises naar Porta Praia

De coordinaten wijzen naar de Griekse eilanden

Er komen 70 reizen langs in Porta Praia en er vertrekt er geen enkele. De plaatsbepaling die aan dit record hangt, ligt in een andere oceaan.

Er staat zesendertig komma negen graden noorderbreedte en vijfentwintig komma zes graden oosterlengte. Dat is de Egeische Zee, midden tussen de Cycladen.

Deze stad is de hoofdstad van Kaapverdie en ligt op vijftien graden noorderbreedte en drieentwintig graden westerlengte, in de Atlantische Oceaan voor de kust van Senegal. In een rechte lijn is dat vijfduizend vierhonderddertien kilometer.

Wij hebben gekeken wat er wel op dat Griekse punt ligt. Amorgos staat op zevenentwintig kilometer, Naxos op achtentwintig, Delos op negenenvijftig en Santorini op zestig.

Het land in het record klopt wel, en de buurhavens ook: Mindelo op het buureiland, Walvisbaai, Kaapstad, Agadir en Lissabon. Dat is de Atlantische route langs West-Afrika en dat past precies bij waar deze stad werkelijk ligt.

Het is dus geen verwisseling met een gelijknamige plaats, zoals bij La Paz of Eden, maar een coordinaat die los van alle andere gegevens fout staat. Wij zetten dat niet zelf recht, want dan zouden wij gegevens wijzigen die de leverancier heeft aangeleverd.

De naam klopt ook niet helemaal

Er staat Porta Praia, en zo heet deze stad niet.

Zij heet Praia, wat in het Portugees strand betekent. In oude scheepsjournalen en op zeekaarten uit de tijd van de zeilvaart heet zij Porto da Praia, de haven van het strand, en daar is deze schrijfwijze kennelijk een verhaspeling van.

Dat is meer dan een schoonheidsfoutje. Wie de gewone naam in een zoekveld typt, vindt dit record niet, want de letters komen niet overeen.

Zoek hier dus op deze schrijfwijze, of ga af op de vertrekhaven. Veertien reizen beginnen op Gran Canaria, zeven in Southampton, zeven in Kaapstad en vier op Mallorca.

Er staan verder acht vaargebieden bij dit record. Afrika bij alle zevenenzestig is juist, en de Canarische Eilanden bij vierenveertig ook: dat zijn de reizen die vanaf die eilanden naar het zuiden gaan.

De prijzen lopen van negenhonderdnegenenzeventig euro tot drieenveertigduizend driehonderdnegenendertig, en bij negen van de zevenenzestig reizen ontbreekt het bedrag.

Een tussenstop op de weg naar het zuiden

Wat deze plaats in dit bestand is, valt uit de reizen goed af te lezen: zij is vooral een tussenstop.

De reizen zijn lang. Acht duren veertien nachten, zeven duren zeven nachten, en er staan er ook van negentien, eenentwintig, vierentwintig en vijfentwintig nachten bij; er zitten veertien verschillende lengtes in.

De vertrekhavens vertellen de rest. Gran Canaria, Southampton en Mallorca liggen ten noorden, Kaapstad, Rio de Janeiro en Ushuaia ten zuiden, en deze eilandengroep ligt daar precies tussenin.

Dit is dus een aanloophaven op de oversteek tussen Europa en zuidelijk Afrika of Zuid-Amerika, en op de weg naar Antarctica. Dat verklaart ook waarom er acht vaargebieden bij staan.

Er leggen acht rederijen aan en de grootste staat op zestien aanlopen. Er wordt 10 maanden per jaar aangelegd, met maart als drukste maand.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Porto Grande (Mindelo), Kaapverdië, Walvisbaai, Namibië, Kaapstad, Zuid-Afrika en Port Louis, Mauritius.

Een land dat leeg was tot 1462

Deze eilandengroep lag tot in de vijftiende eeuw onbewoond in de oceaan, en dat verklaart alles wat er daarna is gebeurd.

Portugese schepen kwamen er rond 1460 en er woonde niemand. Zij hebben er een nederzetting gesticht, en de reden dat die belangrijk werd was de ligging: dit is het punt waar de wind en de stroming je vanaf Europa naar Zuid-Amerika brengen.

Wat daarop volgde was drie eeuwen slavenhandel. Deze eilanden werden het overslagpunt tussen het Afrikaanse vasteland en Amerika, en de eerste stad die de Portugezen er bouwden was daar het middelpunt van.

Die stad ligt op vijftien kilometer van de huidige hoofdstad en zij is nu een ruine met een fort, een kerk uit 1495 en een pilaar op het plein waar mensen werden verhandeld. Zij staat op de werelderfgoedlijst.

Dat is dan ook de gebruikelijke excursie hiervandaan, en het is een zwaar bezoek. Er staat een klein museum bij dat het verhaal zonder omhaal vertelt.

De bevolking van vandaag is uit die geschiedenis ontstaan: Afrikaans en Portugees dooreen, met een eigen creooltaal die naast het Portugees wordt gesproken.

Meer inwoners buiten het land dan erin

Dit land heeft ongeveer een half miljoen inwoners, en er wonen er meer buiten dan binnen.

De reden is droogte. Op deze eilanden regent het weinig en soms jaren vrijwel niet, en in de negentiende en twintigste eeuw zijn er hongersnoden geweest waarbij tienduizenden mensen zijn omgekomen.

Wie kon, vertrok. Er zijn grote gemeenschappen in Portugal, Nederland, de Verenigde Staten en Frankrijk ontstaan, en het geld dat die terugsturen is tot vandaag een aanzienlijk deel van de economie.

Voor Nederlandse bezoekers is dat dichterbij dan het lijkt. Rotterdam heeft een van de grootste Kaapverdiaanse gemeenschappen van Europa, ontstaan doordat mannen van deze eilanden in de jaren zestig op de Nederlandse koopvaardij voeren en in de havenstad bleven.

De muziek die dit land wereldwijd bekend heeft gemaakt gaat daar ook over. Het is een langzame liedvorm over gemis en over de zee, en de zangeres die haar buiten deze eilanden bekend maakte trad op zonder schoenen, als verwijzing naar de armoede waar zij vandaan kwam.

Wat er op dit eiland te doen is

De hoofdstad ligt op een plateau boven de zee, en dat oude bovenstuk is het deel dat de moeite waard is.

Daar staan de koloniale gebouwen om een plein met bomen, en eromheen loopt de rand van het plateau met uitzicht op de baai. Beneden ligt de moderne stad met de markt, en die is druk en levendig.

Op de markt worden groente, vis en kleding verkocht en er wordt stevig onderhandeld. Er is een aparte hal voor vis en die is het aankijken waard om wat er ligt.

Het eiland zelf is droog en bergachtig. Er zijn stranden ten westen van de stad en er is een binnenlandse vallei met suikerriet waar de plaatselijke rum van wordt gestookt.

De meest geboekte uitstap gaat naar die oude eerste stad, en de tweede naar het binnenland. Reken op warm en winderig weer; het waait hier vrijwel het hele jaar.

Wij hebben de afstanden, rijtijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• De coordinaten in het bestand kloppen niet; die wijzen naar de Griekse eilanden.
• De naam staat verkeerd gespeld. Zoeken op de gewone schrijfwijze levert niets op.
• Dit is een tussenstop op een lange reis. Er vertrekt hier niets.
• De werelderfgoedstad ligt vijftien kilometer verderop en is de gebruikelijke excursie.
• Het waait hier vrijwel altijd. Neem iets mee tegen de wind.
• Neem contant geld mee. Op de markt wordt niet overal gepind.