Cruises vanuit Agadir

Vijftien seconden in 1960

Er komen 388 reizen langs in Agadir en er vertrekken er 2. Wie hier aankomt ziet een moderne stad met brede lanen en witte gebouwen, en er is geen oude binnenstad. Daar is een reden voor.

Op 29 februari 1960, kort na tien uur 's avonds, trof een aardbeving de stad. Hij was naar kracht gemeten niet uitzonderlijk zwaar, maar het epicentrum lag ondiep en vrijwel precies onder de bebouwing.

Het duurde ongeveer vijftien seconden. Daarna was het grootste deel van de stad ingestort, en er kwamen naar schatting twaalf- tot vijftienduizend mensen om, ongeveer een derde van de bevolking.

De autoriteiten hebben daarna een besluit genomen dat je zelden ziet: het puin van de oude stad is niet weggehaald maar afgedekt met aarde, en op die plek mag niet meer worden gebouwd. Het is een heuvel geworden met een gedenkteken, en de doden liggen eronder.

De nieuwe stad is twee kilometer zuidelijker opgetrokken, met de bouwvoorschriften van die tijd en een plattegrond in rechte lijnen. Alles wat je hier ziet dateert dus van na 1960.

Wat de beving heeft doorstaan

Boven de stad, op een heuvel van tweehonderdveertig meter, staan de muren van de oude kasba uit 1572.

Die zijn zwaar beschadigd maar niet verdwenen, en ze zijn hersteld. Op de helling eronder staat in grote Arabische letters een leus die vrij vertaald God, vaderland en koning betekent; die is 's avonds verlicht en van ver te zien.

Vanaf de kasba kijk je over de baai, de haven en de tien kilometer strand die het huidige bestaan van de stad dragen. Er gaat sinds kort een kabelbaan naartoe, wat de steile rit met de auto overbodig maakt.

Verder is er de Souk El Had, een ommuurde markt met naar schatting zesduizend kramen die tot de grootste van Marokko hoort. Het is een gewone markt voor bewoners en geen toeristische, met groente, kruiden, huisraad en kleding.

De haven ligt ongeveer twee kilometer van het strand en het centrum, dus je neemt een taxi of de pendelbus.

De boom die vrijwel nergens anders groeit

Rond Agadir staat een bos van knoestige, doornige bomen die je verder alleen in dit deel van Marokko en een klein stuk Algerije aantreft.

De arganboom houdt het uit in een gebied dat te droog is voor vrijwel alles, met wortels die tot dertig meter diep gaan. Het gebied eromheen is in 1998 tot biosfeerreservaat verklaard, omdat het de woestijn tegenhoudt.

Uit de pit van de vrucht wordt olie geperst, en dat werk wordt vrijwel volledig door vrouwen gedaan, met de hand, in coöperaties. Er gaan enkele tientallen kilo's vruchten in één liter olie, wat de prijs verklaart.

Er is een culinaire olie, die eerst geroosterd wordt en naar noten smaakt, en een ongeroosterde voor de huid. Wie iets koopt, kan het beste bij een coöperatie langsgaan; op straat wordt veel bijgemengd verkocht.

Onderweg zie je geiten in de bomen staan om bij de vruchten te komen. Dat is echt gedrag, maar langs de toeristische routes worden er ook dieren in bomen gezet om ervoor te laten betalen; dat laatste is geen natuurverschijnsel.

Zon als bedrijfsmodel

Agadir is de badplaats van Marokko en dat is een bewuste keuze na de wederopbouw geweest.

De baai is naar het zuidwesten gericht en beschut, met een strand van tien kilometer in een boog. Er is bijna het hele jaar zon en de temperatuur schommelt tussen de twintig graden in de winter en de zesentwintig in de zomer, wat voor Marokko opvallend gelijkmatig is.

Dat komt door de koude zeestroom langs deze kust, die de hitte tempert. In het binnenland, een uur rijden, loopt het in de zomer tegen de veertig.

Wie iets anders wil dan strand: Paradise Valley is een kloof met poelen op ongeveer een uur, en Taghazout aan de kust is een dorp waar wordt gesurft. Het nationaal park Souss-Massa, met flamingo's en de zeldzame heremietibis, ligt zuidelijker.

Marrakech ligt op tweehonderdvijftig kilometer en dat is drie uur per kant; dat past niet in een aanlegdag. Wij hebben de afstanden, reistijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Een winterhaven op de Canarische route

Januari telt 63 reizen, december 59 en november 57. In juli komt hier niets langs, in juni 2 en in mei 5.

Dat patroon volgt de Canarische Eilanden. 327 van de 388 reizen doen ook Santa Cruz de Tenerife aan en 272 Las Palmas; Agadir ligt op ongeveer een nacht varen van die eilanden en wordt eraan vastgeplakt.

Die schepen varen in de zomer in Noord-Europa of de Middellandse Zee, en dan is het hier stil. Het weer is dan juist prima.

164 van de reizen duren tien tot veertien dagen en 117 zes tot negen. Ze vertrekken uit Las Palmas (119) en Santa Cruz de Tenerife (96).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Madeira, Puerto Del Rosario, Casablanca, Marokko en Lissabon, met Casablanca op 146. De rederijen zijn P&O Cruises, TUI Cruises Mein Schiff, AIDA en Holland America Line en de goedkoopste reis begint bij €779 per persoon.

Waar je op moet letten

• De stad is volledig van na 1960; er is geen oude medina.
• Marrakech ligt te ver voor een aanlegdag.
• Koop arganolie bij een coöperatie, niet langs de weg.
• De haven ligt twee kilometer van strand en centrum.
• Oktober tot april is hier het seizoen.