Cruises vanuit Dakar

Naast deze haven staat een record dat Dag 4 heet

Er komen 61 reizen langs in Dakar en er vertrekken er zestien. Op veertienhonderd meter van dit punt staat een tweede record in het bestand, en de naam daarvan is Tag 4.

Dat is Duits voor dag vier. Het is geen plaats, het is een dagnummer uit een reisbeschrijving dat als havennaam in het bestand terecht is gekomen.

Wij hebben gekeken of het er meer zijn en dat zijn er negenenzeventig. Er staan records in dit bestand die Tag 7, Tag 61 en Tag 99 heten, allemaal actief.

Ze dragen alle nul reizen, dus je komt ze in de praktijk niet tegen. Wat wel opvalt zijn de coordinaten die eraan zijn gehangen: zevenendertig van die negenenzeventig staan in Jerevan in Armenie, vijfendertig in Cairo, en er staat er een in Sint-Petersburg.

Dat is wat er gebeurt als een woord dat geen plaatsnaam is toch door een plaatszoeker wordt gehaald: er komt altijd iets uit. Dat het driekwart van deze spookhavens naar twee steden heeft gestuurd die niets met elkaar te maken hebben, laat zien hoe willekeurig dat is.

Voor jou verandert dat niets, want er hangt geen aanbod aan. Wij noemen het omdat het uitlegt hoe de coordinaatfouten ontstaan die wij op deze pagina's telkens aanwijzen.

Twintig reizen dragen de westelijke Middellandse Zee, en ze komen er alle twintig

Bij twintig van de negenenvijftig reizen hier staat de westelijke Middellandse Zee als vaargebied. Dit is West-Afrika.

Dat is een etiket met een slechte naam op deze pagina's. Wij hebben het op negen plaatsen aangewezen waar het niet hoorde, met Portland in Dorset en Bremerhaven als scherpste gevallen: daar bereikte geen enkele getagde reis de Middellandse Zee.

Hier is het anders. Wij hebben per reis gekeken en alle twintig doen werkelijk een Italiaanse, Spaanse, Franse of Marokkaanse haven aan.

Dat is te verklaren als je kijkt waar deze reizen heen gaan. Elf beginnen in Kaapstad, zes in Lissabon en drie op Gran Canaria, en dat zijn de lange lijnen tussen Europa en zuidelijk Afrika die hier halverwege aanleggen.

De overige tags kloppen ook: Afrika bij alle negenenvijftig, de Canarische Eilanden bij drieentwintig en het Verenigd Koninkrijk bij achttien. Ook dat past bij die route.

Er wordt 5 maanden per jaar vertrokken, met november op zes als drukste. Van mei tot en met oktober vertrekt hier niets: dat is het regenseizoen en de tijd dat het stof van de Sahara over deze kust hangt.

Het eiland waarover historici het oneens zijn

Drie kilometer voor deze kust ligt een eilandje van achttien hectare dat sinds 1978 op de werelderfgoedlijst staat.

Er staat een huis uit 1776 dat als slavenhuis bekendstaat, met cellen op de begane grond en een deuropening in de achtergevel die uitkijkt op zee. Die opening wordt de deur zonder terugkeer genoemd, en er zijn presidenten, pausen en staatshoofden geweest die daar hebben gestaan.

Hier hoort iets bij dat vaak wordt weggelaten, en wij vinden dat het erbij hoort. Over de aantallen die via dit eiland zijn weggevoerd, zijn historici het al decennia oneens.

De cijfers die ter plaatse worden genoemd lopen in de miljoenen. Het merendeel van de vakhistorici komt op een veel lager getal uit, in de orde van enkele honderden tot enkele duizenden per jaar, en betwijfelt of die achterdeur ooit voor inscheping is gebruikt; het eiland was vooral een handelspost en een bestuurszetel.

Wat niet wordt betwist is dat de trans-Atlantische slavenhandel langs deze kust op grote schaal is gedreven en dat er twaalf miljoen mensen zijn weggevoerd. De discussie gaat over dit ene gebouw, niet over de geschiedenis.

Dat maakt het bezoek niet minder waard. Het is een plaats van herdenking geworden en zij werkt als zodanig; wie de cijfers op de bordjes leest, weet nu dat daarover wordt gestreden.

Een beeld van negenenveertig meter en een roze meer

Boven de stad staat op een heuvel een bronzen beeldengroep van negenenveertig meter hoog, die in 2010 is onthuld.

Het stelt een man, een vrouw en een kind voor die uit een vulkaan oprijzen en naar de oceaan wijzen. Het is hoger dan het Vrijheidsbeeld en het is gebouwd door een Noord-Koreaans staatsbedrijf dat op zulke monumenten is gespecialiseerd.

Het heeft naar schatting zevenentwintig miljoen dollar gekost in een land waar dat geld ook anders had gekund, en het is hier omstreden. Je kunt met een lift naar het hoofd van de man, waar een uitkijkpunt zit.

Buiten de stad ligt een meer dat door zoutminnende algen roze kleurt, het felst in het droge seizoen als de zon er recht op staat. Er wordt zout gewonnen door mannen die tot hun middel in het water staan en de bodem opharken.

Dat meer was tot 2007 de eindstreep van de woestijnrally die naar deze stad is genoemd. Die rally wordt sinds 2008 niet meer hier verreden, eerst in Zuid-Amerika en daarna in Saoedi-Arabie, en de naam is meegegaan.

Ten westen van de stad ligt de punt die het meest westelijke punt van het Afrikaanse vasteland is. Daar staat een vuurtoren en er ligt een klein eiland voor waar met een pirogue naartoe wordt gevaren.

Wat je merkt als je aan land gaat

De kade ligt in de stad zelf en er is een terminal die in 2020 is geopend.

Deze stad heeft ongeveer een miljoen inwoners in de kern en drie miljoen in het geheel, en zij is druk, luid en warm. Er wordt Frans gesproken en daarnaast Wolof, en met Frans kom je overal.

Wat bezoekers het meest bijblijft is de omgang. Er bestaat hier een begrip voor gastvrijheid dat als nationale eigenschap wordt gezien en dat verder gaat dan beleefdheid: een onbekende die je de weg wijst, loopt geregeld een stuk mee.

Daar staat tegenover dat je op straat veelvuldig wordt aangesproken door verkopers en gidsen. Dat is vasthoudend maar niet dreigend, en een vriendelijk en duidelijk nee werkt.

Er is een museum over West-Afrikaanse cultuur dat tot de beste van het werelddeel wordt gerekend, met maskers en beeldhouwwerk uit de hele regio. Er is ook een groot museum over de zwarte beschavingen, uit 2018.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Bijagos Archipelago, Guinee-Bissau, Orango Island, Guinea-Bissau, Lissabon en Porta Praia, Kaapverdië. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• De vaargebieden kloppen hier. Ook de twintig onder de Middellandse Zee.
• Van mei tot en met oktober vertrekt hier niets.
• Over de cijfers op het eiland wordt gestreden. De geschiedenis zelf staat vast.
• Neem contant geld mee en spreek Frans als je het kunt.
• Reken op vasthoudende verkopers. Een duidelijk nee volstaat.
• De kade ligt in de stad; je hebt geen bus nodig om te beginnen.