Cruises naar Baranagar, Kolkata

De stadsnaam achter deze plaats klopt waarschijnlijk niet

Er komen 57 reizen langs in Baranagar, Kolkata en er vertrekt er geen enkele. Achter de naam van dit dorp staat de naam van een miljoenenstad, en daar is iets mee.

Wij zijn dit op deze route al drie keer tegengekomen. Murshidabad draagt diezelfde stadsnaam terwijl het honderdtachtig kilometer stroomopwaarts ligt, en Khushbagh ook, terwijl daar helemaal geen coordinaten aan hangen.

Bij dit record zijn wij voorzichtiger, en dat willen wij uitleggen. Er bestaat werkelijk een voorstad van die miljoenenstad met deze naam, negen kilometer van het centrum, en de coordinaten van dit record staan daar precies op.

Maar de plaats die op deze reis wordt aangedaan is vrijwel zeker een dorp met dezelfde naam in het district Murshidabad, honderdtweeenzestig kilometer noordelijker, waar een groep terracottatempels staat. Dat is wat er op zulke reizen wordt bezocht.

Wij kunnen dat uit het bestand niet hard maken. Er staan twee plaatsen met dezelfde naam aan dezelfde rivier, de coordinaat wijst naar de ene en het programma vermoedelijk naar de andere.

Wat je ermee moet: ga af op het dagprogramma van de reis en niet op de kaart. Dat geldt op deze hele route.

Hiermee is deze rivier compleet

Dit is het laatste record van de Gangesroute waar wij een pagina over maken, en het is een goed moment om de balans op te maken.

Er staan elf havens op deze reizen. Drie daarvan hebben wij overgeslagen omdat het landprogramma's zijn en geen aanlegplaatsen: Delhi, Agra en Jaipur liggen honderden kilometers van het water en er komt geen schip.

Zes hebben een eigen pagina gekregen: de vertrekstad aan de riviermond, dit dorp, en verder Kalna, Matiari, Mayapur en Murshidabad. Het elfde is de graftuin, die zonder coordinaten in het bestand staat.

Van die elf hebben er vier een plaatsbepaling die niet klopt. Murshidabad staat honderddrieentachtig kilometer naast zichzelf, Matiari tweehonderdtwaalf, de graftuin heeft geen coordinaten en dit record is dubbelzinnig.

Kalna en Mayapur staan wel goed, en dat hebben wij op die pagina's ook vermeld. Het is dus niet zo dat de hele route scheef staat.

Wat op alle zes hetzelfde is: een rederij, een schip, geen enkele prijs. Alle zesenvijftig reizen hier duren twaalf nachten en beginnen in Delhi.

De vrouw die deze tempels heeft laten bouwen

Als het inderdaad om het noordelijke dorp gaat, staan daar tempels die door een van de opmerkelijkste figuren uit de Bengaalse geschiedenis zijn neergezet.

Zij was in de achttiende eeuw de weduwe van een grootgrondbezitter en nam na zijn dood het bestuur over een landgoed over dat ongeveer de helft van Bengalen besloeg. Dat was voor een vrouw in die tijd en die streek uitzonderlijk, en zij heeft het decennialang gedaan.

Zij is bekend gebleven om twee dingen. Het eerste is dat zij tijdens de hongersnood van 1770, waarbij naar schatting een derde van de bevolking van Bengalen is omgekomen, haar schuren heeft opengesteld en gaarkeukens heeft laten inrichten.

Het tweede is dat zij honderden tempels, wegen, vijvers en pelgrimshuizen heeft laten bouwen. De groep in dit dorp is daarvan het bekendst: vier kleine tempels op een rij, elk bedekt met panelen van gebakken klei.

Op die panelen staan taferelen uit de heldendichten, maar ook jachtpartijen, muzikanten, dieren en Europese soldaten met geweren, want die waren er in haar tijd bij gekomen. Elk vakje is een handbreed groot en er zitten er duizenden op.

Wij hebben op de pagina van Kalna al uitgelegd waarom er in deze streek in gebakken klei wordt gebouwd en niet in steen: er is in de delta van de Ganges geen steen te vinden.

Wat er van die tijd is overgebleven

Het gebied waar deze tempels staan, was tot 1757 het bestuurlijke en economische hart van Bengalen.

Wat daarvan over is, is verspreid over een landelijk gebied van enkele tientallen kilometers: een paleis, een moskee, een aantal tempelgroepen, een graftuin en een slagveld. Er is geen stad omheen gegroeid, want de macht is naar de riviermond vertrokken.

Dat maakt een bezoek anders dan aan een historisch centrum. Je gaat van plek naar plek over landwegen, tussen mangobomen en rijstvelden, en op elke plek staat een gebouw dat ooit het middelpunt van iets was.

De zijdeteelt van deze streek bestaat nog. Er zijn dorpen waar met de hand wordt geweven aan een soort sari waarop hele taferelen in de rand zijn verwerkt, en dat weefwerk kost maanden per stuk.

Er is geen kade. Het schip meert aan de oever en je loopt over een plank aan land, en van daaruit gaat het te voet of met een riksja.

Er wordt 7 maanden per jaar gevaren, met november op twaalf als drukste. Van april tot en met augustus vaart hier niets, want dan valt de moesson.

Waar je op moet letten

• De stadsnaam achter deze plaats is misleidend. Ga af op het dagprogramma.
• Geen enkele reis heeft een prijs. Dat ligt aan de rederij, niet aan de bestemming.
• Er is een schip en een reisduur. Alle reizen duren twaalf nachten vanuit Delhi.
• Van april tot en met augustus vaart hier niets.
• Kijk van dichtbij naar de panelen. Van een afstand lijkt het patroon.
• Er is geen kade. Je loopt over een plank de oever op.