Cruise Turks- en Caicoseilanden

Eén eiland, en het is niet het eiland waar mensen wonen

Er zijn 764 boekbare reizen die de Turks- en Caicoseilanden aandoen, en ze komen allemaal in Grand Turk. Er is geen tweede haven.

Dat is opvallend, want Grand Turk is niet het eiland waar het land draait. Providenciales, honderdvijftig kilometer westelijker, heeft de luchthaven, de hotels en het strand waar de reisgidsen over schrijven; daar wonen ruim drie keer zoveel mensen. Grand Turk telt er ongeveer drieduizend.

De reden dat de schepen hier komen en niet daar is een keuze van één rederij. In 2006 is aan de zuidpunt van Grand Turk een cruiseterminal gebouwd met een eigen strand, winkels en een zwembad, op een eiland waar verder weinig gebeurde. Alles wat je bij aankomst ziet is in dat kader neergezet.

358 van de 764 reizen duren vijf tot zeven dagen en 276 tien tot veertien. De goedkoopste begint bij €319 per persoon.

Wat er binnen en buiten het hek ligt

De terminal is comfortabel en het strand ernaast is goed: wit zand, rustig water en het rif op zwemafstand. Voor veel bezoekers is dat de hele dag, en dat is een verdedigbare keuze.

Buiten de poort ligt Cockburn Town, het hoofdplaatsje, op drie kilometer. Dat is een straat langs het water met houten huizen uit de negentiende eeuw, balkons van gietijzer, een paar kerken en ezels die los rondlopen. Er is weinig te doen en dat is precies de aantrekkingskracht; wie een half uur wil wandelen in een plaats waar niets op bezoekers is ingericht, moet daarheen.

Er staat een klein nationaal museum in een gebouw uit de jaren zeventienhonderd, met de resten van een scheepswrak uit de zestiende eeuw dat voor de kust is gevonden. Het is een van de oudste Europese wrakken van het westelijk halfrond.

De ezels zijn geen decor. Ze zijn ingevoerd om karren te trekken in de zoutwinning en zijn na het einde daarvan blijven lopen; ze staan op straat, in tuinen en soms op het strand.

Vervoer regel je bij de poort. Taxi's rijden vaste tarieven en er worden scooters en golfkarretjes verhuurd; het eiland is elf kilometer lang, dus je bent er zo overheen.

Aan de noordkant staat de vuurtoren van 1852, van gietijzer, in Engeland gemaakt en in delen hierheen verscheept. Hij is er neergezet nadat er in korte tijd een reeks schepen op het rif was gelopen. Vanaf het punt eronder kijk je over de kliffen en zie je bij helder water de rifrand liggen.

De rifwand ligt op driehonderd meter

Waar dit eiland duikers voor trekt, ligt vlak voor de kust.

De westkant van Grand Turk loopt af tot ongeveer tien meter en valt dan in één keer weg tot meer dan tweeduizend meter. Die wand ligt op driehonderd meter uit de kust, dus je bent er met een boot in tien minuten en met een lange zwemtocht zelfs zonder.

Dat maakt het een van de weinige plekken waar je binnen een havendag een echte muurduik kunt maken zonder een uur te varen. Er zijn duikscholen bij de terminal die met dat programma werken.

Snorkelen kan bij het strand zelf; het rif begint daar op vijftig meter en het water is helder omdat er geen rivieren zijn die slib aanvoeren.

Van januari tot april trekken bultruggen langs deze eilanden op weg naar de Silver Bank, een ondiepte ten noorden van de Dominicaanse Republiek waar ze jongen krijgen. Vanaf het strand zie je er soms een blazen, en er zijn boottochten die erop varen.

Zout, en waarom er een raket in het verhaal zit

De naam van deze eilanden komt van een cactus die op een fez lijkt, maar de geschiedenis draait om iets anders: zout.

De vlakke eilanden met hun zoutmoerassen en hun droge klimaat waren geschikt om zeewater te laten verdampen, en vanaf de zeventiende eeuw kwamen er kolonisten uit Bermuda die daar bassins voor aanlegden. Dat zout ging naar de visserij van Noord-Amerika, en het is drie eeuwen lang het enige geweest wat deze eilanden opleverden.

Je ziet de bassins nog liggen als je het eiland op gaat: rechthoekige velden met lage muurtjes, tussen de huizen door tot aan de kust. De handel is in de jaren zestig ingestort toen goedkoper zout beschikbaar kwam, en daarna gebeurde er lange tijd niets.

Behalve één ding. In februari 1962 landde John Glenn na de eerste Amerikaanse ruimtevlucht in een baan om de aarde in zee bij Grand Turk, en hij is de dagen erna op het eiland onderzocht; er stond destijds een Amerikaanse marinebasis. Bij de terminal staat een replica van zijn capsule.

De eilanden zijn een Brits overzees gebied, dus geen Amerikaans grondgebied en geen ESTA. Betalen gaat wel met Amerikaanse dollars, want dat is er de officiële munt.

Een winterbestemming zonder scherpe grens

Januari telt 139 reizen, december 128 en februari 105. Juli komt uit op 22 en mei op 23.

Dat is een verschil van zes keer en daarmee milder dan bij de eilanden verder zuidelijk, waar het aanbod in de zomer bijna helemaal wegvalt. De reden is de ligging: Grand Turk staat op routes vanuit Florida die het hele jaar door varen, en die blijven ook in de zomer een deel van hun programma houden.

Het orkaanseizoen loopt van juni tot en met november en deze eilanden liggen er middenin. In september 2017 gingen Irma en Maria er allebei overheen; op Grand Turk raakte een groot deel van de gebouwen beschadigd en de terminal was maanden dicht.

De rederijen zijn Princess Cruises, MSC Cruises, Carnival Cruise Line en Holland America Line, met Princess op 182 reizen, MSC op 131 en Carnival op 117. Er varen eenenzeventig verschillende schepen.

De vertrekhavens zijn Fort Lauderdale, Miami en Port Canaveral. Fort Lauderdale staat op 241, Miami op 227 en Port Canaveral op 169. Vanuit die drie is het één zeedag, en dat verklaart waarom dit eiland zo vaak als eerste of laatste stop op een korte reis staat.

Wat dit eiland is en wat niet

Het is nuttig om vooraf te weten wat je hier krijgt, want de naam van het land roept iets anders op dan de haven levert.

De beelden van turkooizen ondiepten met witte zandbanken die je bij deze eilanden ziet, komen meestal van Providenciales en de eilandjes eromheen. Die liggen honderdvijftig kilometer verderop en zijn vanaf Grand Turk niet in een dag te doen; er is een binnenlandse vlucht van een halfuur en verder niets.

Wat Grand Turk wel biedt: een strand op loopafstand van het schip, een rifwand voor duikers, een dorp dat er ongeschminkt bij ligt en een geschiedenis van zout. Dat is genoeg voor een goede dag, mits je niet iets anders verwacht.

Er is geen groen van betekenis. Het eiland is vlak, droog en begroeid met struiken en cactussen; regen valt er weinig, en dat is precies waarom de zoutwinning hier werkte.

Wie ligstoelen wil, kan die bij de terminal huren, en wie dat niet wil kan het strand ook zonder gebruiken. Buiten het hek zijn er geen voorzieningen.

Waar je op moet letten

• Je komt op Grand Turk, niet op Providenciales; die twee zijn niet in een dag te combineren.
• Het strand ligt naast de terminal en het rif begint op vijftig meter.
• De rifwand valt op driehonderd meter uit de kust weg tot ruim tweeduizend meter.
• Cockburn Town ligt op drie kilometer en is een half uur lopen door een dorp zonder toerisme.
• Brits gebied, dus geen ESTA, maar je betaalt met Amerikaanse dollars.
• Van januari tot april trekken er bultruggen langs.