Cruises naar Mousa

Een onbewoond eiland met een toren van tweeduizend jaar

Mousa is een onbewoond eilandje van anderhalve vierkante kilometer voor de oostkust van Shetland, zeventien kilometer ten zuiden van Lerwick. Er woont niemand en er is geen haven; er is een steiger en verder heide, gras en kust.

Toch staat het op eenentwintig vaarplannen, en dat komt door een gebouw. Op de westkant van het eiland staat een ronde stenen toren van dertien meter hoog die tussen tweeduizend en tweeduizend driehonderd jaar oud is, en die is de best bewaarde van zijn soort ter wereld.

De coordinaten van dit record hebben wij nagerekend, zoals wij bij elke haven doen. Zij staan precies bij die toren, en er is aan dat punt niets mis. Dat vermelden wij omdat het in dit bestand allerminst vanzelfsprekend is.

Er komen 21 reizen langs en er vertrekt er geen enkele. Daarom staat er geen vanafprijs op deze pagina. Zes reizen beginnen in Belfast, vier in Ushuaia, vier in Lissabon, vier in Edinburgh, twee in Londen en een in Glasgow.

De buurhavens zijn Kirkwall, Calf of Man, Grundarfjordur en Fair Isle, en verderop staan Isle of Noss, Thorshaven, Klaksvik en Siglufjordur. Dat zijn Shetland, de Faeroer en IJsland, en verscheidene daarvan zijn net als dit eiland geen kade maar een landingsplaats.

Twee rederijen, twee schepen, en alle prijzen bekend

De aanlopen komen van Seabourn en Ponant. Twintig komen van de eerste en een van de tweede, en achter die twee rederijen zitten twee schepen.

Beide zijn expeditieschepen met een versterkte romp, een paar honderd passagiers en rubberboten aan dek. Dat is hier geen keuze maar de enige mogelijkheid: er is geen kade, dus je gaat voor anker en komt met een boot aan land.

Of dat lukt, hangt van het weer af. Dit is de open Noordzee ten oosten van Shetland en er staat vaak deining; een landing kan eenvoudigweg niet doorgaan. Reken erop dat dit een kans is en geen zekerheid.

Bij alle eenentwintig reizen staat een prijs. Er ontbreekt er niet een, en dat komt in dit bestand zelden voor: op de meeste havenpagina’s ontbreekt bij een kwart tot driekwart van de reizen het bedrag. Het past wel bij de grootste aanbieder hier, die feedbreed bij slechts vijf procent van haar reizen geen prijs meelevert.

Van dertien nachten tot zesennegentig

De reizen lopen enorm uiteen. De kortste duurt dertien nachten en de langste zesennegentig, en daartussen staan lengtes van veertien, vijfentwintig, zesentwintig, achtentwintig, negenentwintig, zevenendertig, veertig, vijfenveertig, tweeenvijftig, zesenvijftig, negenenvijftig, achtenzestig, zeventig, eenenzeventig, eenentachtig, tweeentachtig en zesentachtig nachten.

De vier vertrekken uit Ushuaia verklaren de bovenkant van die reeks. Dat zijn schepen die na het Antarctische seizoen naar het noorden terugvaren en onderweg de hele Atlantische Oceaan afwerken; zo een reis duurt maanden en dit eiland is er een halve dag van.

De prijzen lopen mee, van negenduizend zeshonderdvijfenvijftig euro voor dertien nachten tot vierenzeventigduizend achtennegentig voor tweeentachtig. Per nacht komt dat neer op ruim zevenhonderd tot ruim negenhonderd euro, en dat is over de hele lijst opvallend consequent.

Wil je hier zinnig vergelijken, kijk dan naar de drie reizen tot twee weken. De rest is een ander product met een andere koper.

De vaargebieden kloppen allemaal

Alle eenentwintig reizen dragen Europa, Scandinavie en het Verenigd Koninkrijk, en bij twintig staat ook IJsland. Daarnaast duiken er etiketten op die bij een Shetlands eilandje vreemd staan: het Poolgebied bij dertien reizen, Noord-Amerika bij elf, de Noorse Fjorden bij elf en Zuid-Amerika bij vier.

Wij hebben ze nagelopen, want wij hebben in dit bestand tientallen vaargebieden gevonden die nergens op sloegen. Hier is er niets aan de hand.

Noord-Amerika komt van Groenland: alle elf reizen met dat etiket doen werkelijk een Groenlandse haven aan. Zuid-Amerika zit op precies de vier reizen die in Ushuaia beginnen. Het Poolgebied en de Noorse Fjorden zitten op de lange trajecten die verder naar het noorden en oosten doorlopen.

Filteren op vaargebied levert hier dus gewoon op wat je verwacht, en dat is in dit bestand niet vanzelfsprekend.

Maart tot juni, met mei als piek

Er wordt 4 maanden per jaar aangelegd. mei telt negen aanlopen, en maart, april en juni elk vier. Van juli tot en met februari komt hier niets.

Dat het zwaartepunt in het late voorjaar ligt, volgt uit het soort schip: dit zijn de maanden waarin expeditieschepen naar het noorden trekken, op weg naar IJsland, Groenland en Spitsbergen.

Voor dit eiland komt dat goed uit. In mei en juni zitten de zeevogels op de kliffen en zijn de dagen op deze breedte al bijna eindeloos; midden juni wordt het hier nauwelijks donker.

Dat laatste heeft wel een keerzijde, en die is de moeite van het noemen waard. De vogel waar dit eiland om bekendstaat komt alleen na zonsondergang naar het nest, en in de zomer is dat hier zo laat dat de tochten daarvoor rond middernacht vertrekken. Vanaf een cruiseschip dat overdag aanlegt, ga je die dus niet zien.

Vijf aanlopen vallen in 2027 en zestien in 2028; er staat niets in 2026.

De toren waar de sagen over gaan

De toren op dit eiland is een broch: een rond, dubbelwandig bouwwerk van gestapelde steen zonder mortel, met een trap tussen de twee muren die naar boven loopt. Er zijn er honderden geweest in Schotland, maar deze is als enige vrijwel op volle hoogte overeind gebleven.

Je kunt er via die trap in het muurwerk naar de top klimmen. Waarvoor zulke torens dienden, weten archeologen nog altijd niet zeker; het is een verdedigingswerk, een statussymbool of een boerderij geweest, en waarschijnlijk alle drie tegelijk.

Dit exemplaar komt twee keer in de Noorse sagen voor. In de twaalfde eeuw zou een weggelopen stel er zich hebben verschanst terwijl de vader van de bruid het eiland belegerde, en in een oudere sage overwintert er een gestrand paar. Voor een gebouw van deze leeftijd is dat een ongewoon goed gedocumenteerd verleden.

Wat er verder is: zeehonden op de stenen stranden, en in de muren van de broch en in de stapelmuurtjes langs de kust broedt een van de grootste kolonies stormvogeltjes van Groot-Brittannie, met ruim tienduizend paren. Die vogels zijn niet veel groter dan een merel en brengen hun hele leven op zee door, behalve om te broeden.

Het eiland is in de negentiende eeuw ontvolkt en sindsdien beheerd als natuurreservaat. Er lopen schapen en verder niets, en er is geen enkele voorziening. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Je komt met een rubberboot aan land. Er is geen kade, en bij deining gaat het niet door.
• Er is hier niets geregeld. Geen winkel, geen horeca, geen schuilplaats.
• Alle eenentwintig reizen hebben een prijs. Dat is hier de uitzondering in positieve zin.
• Vergelijk de drie reizen tot twee weken. De rest loopt tot zesennegentig nachten.
• De vaargebieden kloppen allemaal, ook Noord-Amerika; dat komt van Groenland.
• Het seizoen is maart tot en met juni. Daarbuiten komt hier niets.
• De stormvogeltjes zie je overdag niet. Die komen pas na donker naar het nest.