Cruises vanuit Madeira

De winterbestemming van Europa

Er komen 1.329 reizen langs in Madeira en er vertrekken er 44. Het seizoenspatroon is het omgekeerde van vrijwel elke andere haven in ons aanbod.

Madeira hoort bij Portugal en ligt bijna duizend kilometer ten zuidwesten van het vasteland, dichter bij Afrika dan bij Lissabon. Een cruise naar Madeira is daardoor bijna altijd onderdeel van een reis langs de Canarische Eilanden of van een oversteek, en zelden een losse bestemming.

Maart telt 217 reizen, december 193, november 197 en januari 191. Juli telt er 6, augustus 6 en juni 10. Waar de Middellandse Zee in de zomer vol ligt en in de winter leegloopt, gebeurt hier precies het tegenovergestelde.

De reden is het klimaat. Madeira ligt op ruim negenhonderd kilometer ten zuidwesten van Lissabon, dichter bij Afrika dan bij Europa, en het is er subtropisch: in januari rond de twintig graden overdag, met zeewater dat niet echt afkoelt.

Daarmee is dit voor een Europese reiziger de zon zonder de lange vlucht. Je blijft binnen de Europese Unie, je hebt geen visum nodig, en de vliegtijd vanuit Nederland is ongeveer vier uur. Voor Barbados of de Caraïben ben je een dag onderweg.

Geen enkele rederij overheerst

De rederijen die hier aanleggen zijn AIDA, MSC Cruises, P&O Cruises en TUI Cruises Mein Schiff, met schepen als Azura, Costa Smeralda, AIDAcosma en Mein Schiff Relax. AIDA heeft er 227, MSC 211, P&O 210, TUI 145 en Costa 108.

Dat is een opvallend gelijkmatige verdeling. De grootste haalt 17 procent, terwijl in Genua één rederij 82 procent van de aanlopen voor zijn rekening neemt en in Messina 47 procent.

Wat er wel opvalt is de herkomst. AIDA en TUI zijn Duits en samen goed voor ruim een kwart; P&O is Brits. Madeira is voor de Duitse en Britse markt een vaste winterbestemming, en dat merk je aan de voertaal aan boord van het schip waarop je zit.

De reizen komen vooral uit de Canarische Eilanden: 338 vertrekken uit Santa Cruz de Tenerife en 290 uit Las Palmas. Daarnaast komen er 141 uit Southampton en 97 uit Barcelona.

Madeira en de Azoren op één reis

Dat is een veelgestelde vraag, en het antwoord is: het kan, maar het is zeldzaam en het is een ander soort reis dan je waarschijnlijk voor ogen hebt.

Van de 1.329 reizen die Madeira aandoen, gaan er 66 ook naar Ponta Delgada op de Azoren. Daarvan duren er 60 langer dan veertien dagen, en ze vertrekken uit New York, Southampton, Miami of Lissabon.

Met andere woorden: de combinatie Madeira en Azoren is in de praktijk de oversteek van de Atlantische Oceaan. Beide eilandengroepen liggen op die route, en een schip dat van Europa naar Amerika vaart doet ze allebei aan.

Wie ze in een week wil zien, komt bedrogen uit. De Azoren liggen ongeveer negenhonderd kilometer ten noordwesten van Madeira, en dat zijn twee zeedagen enkele reis. Een rondreis langs beide bestaat in ons aanbod nauwelijks; wie beide wil, boekt de overtocht.

Oud en nieuw in de baai

Er is één datum waarop deze haven zich van alle andere onderscheidt, en dat is oudejaarsavond.

Funchal geeft dan een vuurwerkshow die over de hele baai wordt afgestoken, vanaf de heuvels rond de stad tegelijk, en die geldt als een van de grootste ter wereld. Schepen komen daarvoor speciaal naar Madeira en blijven 's avonds voor anker liggen in plaats van door te varen.

Dat verklaart mede het cijfer van 193 reizen in december. Wie dat wil meemaken, moet vroeg boeken en erop letten dat het schip er ook daadwerkelijk 's avonds ligt; sommige routes doen Madeira overdag aan en vertrekken voor het donker.

Dat staat op je reisbescheiden, en bij deze haven is het in die ene week het verschil tussen wel en niet meemaken waarvoor je komt.

Wandelen langs de waterloopjes

Madeira is een vulkanisch eiland dat steil uit zee omhoogkomt, en het regent er in het noorden aanzienlijk meer dan in het zuiden. Dat gegeven heeft het landschap gemaakt zoals het is.

Vanaf de vijftiende eeuw zijn er levadas aangelegd: smalle kanaaltjes die het water van de natte noordkant naar de droge zuidkant brengen, langs de bergflanken en door tunnels. Er ligt inmiddels ruim tweeduizend kilometer van dat stelsel.

Naast elke levada loopt een onderhoudspad, en die paden zijn de bekendste wandelroutes van het eiland. Ze lopen vrijwel vlak, want water stroomt nu eenmaal niet omhoog, en ze voeren door laurierbos dat op de Werelderfgoedlijst van Unesco staat.

Voor een aanlegdag is dat aantrekkelijk, met één kanttekening: sommige levadapaden hebben een steile afgrond aan één kant en geen reling. Wie daar niet tegen kan, kiest een route die daarvoor bekendstaat en niet zomaar de dichtstbijzijnde.

Wijn die beter werd van de zeereis

Funchal ligt als een schaal tegen de heuvels, en de cruisekade ligt aan de rand van het centrum. Je loopt zo de stad in.

De bekendste uitstapjes zijn de kabelbaan naar Monte, het dorp boven de stad, en de mandenslee terug: rieten sleden die door twee mannen in het wit over de asfaltweg naar beneden worden geduwd. Dat is geen recente vinding maar negentiende-eeuws vervoer dat is blijven bestaan.

Verder is er de madeirawijn, en de geschiedenis daarvan hoort bij een cruisehaven. Het eiland lag op de route naar Amerika en Indië, en de wijn die als ballast meeging bleek na maanden in een warm scheepsruim beter te smaken dan bij vertrek. Sindsdien wordt hij bewust verwarmd tijdens de rijping, en dat is waarom madeira anders smaakt dan andere versterkte wijn.

De wijnlodges in het centrum zijn te bezoeken. En de markt Mercado dos Lavradores is de plek om de vruchten te zien die hier groeien en verder nauwelijks ergens.

Welke ligplaats je krijgt staat op je reisbescheiden. Wij hebben de afstanden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Dit is een winterbestemming. 217 reizen in maart tegen 6 in juli; in de zomer is er nauwelijks aanbod.
• Zon zonder lange vlucht. Binnen de EU, ongeveer vier uur vliegen, in januari rond de twintig graden.
• Geen dominante rederij, maar wel veel Duits en Brits aan boord: AIDA, TUI en P&O zijn samen goed voor ruim veertig procent.
• Oudejaarsavond is bijzonder, maar controleer of je schip er 's avonds ligt.
• Levadapaden lopen vlak, alleen hebben sommige een afgrond zonder reling.