Cruises vanuit Ponta Delgada

Middenin de oceaan, op de naad van drie platen

Er komen 249 reizen langs in Ponta Delgada en er vertrekken er 1. De Azoren liggen ruim vijftienhonderd kilometer van Portugal en ruim drieduizend van Noord-Amerika, en dat verklaart bijna alles aan deze haven.

De eilanden zijn vulkanisch en liggen op de plek waar drie aardplaten samenkomen: de Euraziatische, de Afrikaanse en de Noord-Amerikaanse. De middelste groep ligt precies op die naad.

Ze zijn ontstaan uit de Mid-Atlantische Rug, de onderzeese bergketen waar de platen uit elkaar schuiven en waar nieuw gesteente omhoogkomt. Wat je ziet zijn de toppen die boven water uitkomen.

Dat betekent ook dat het gebied actief is. De laatste uitbarsting op land was in 1957 bij Faial, waar een nieuw stuk eiland ontstond en een vuurtoren tot de lantaarn onder de as verdween; die staat er nog.

São Miguel, het eiland waar deze haven ligt, is het grootste met ongeveer honderdveertigduizend inwoners. De stad zelf telt er ruim zestigduizend.

Twee meren in een krater, met twee kleuren

Aan de westkant van het eiland ligt een krater van vijf kilometer breed met twee meren erin die naast elkaar liggen en verschillend van kleur zijn.

Het ene is groen, het andere blauw. Ze staan met een smal kanaaltje in verbinding en er loopt een brug tussen.

De verklaring is niet romantisch maar optisch. Het ene meer is dieper en helderder en weerkaatst de lucht; het andere is ondieper, bevat meer algen en gesuspendeerd materiaal en kaatst het groen van de omringende begroeiing terug. Bij bewolking is het verschil veel kleiner.

Het volksverhaal erbij gaat over een herder en een prinses die niet bij elkaar mochten en wier tranen de twee meren vormden, blauw van zijn ogen en groen van de hare. Dat is een negentiende-eeuws verhaal, geen oude overlevering.

De rit erheen duurt ongeveer drie kwartier. Reken erop dat de krater in de wolken kan hangen; dan zie je niets.

Eten dat in de grond wordt gaar gemaakt

In het dorp Furnas, midden op het eiland, wordt een stoofpot bereid door hem in de bodem te begraven.

Daar liggen fumarolen: gaten waar stoom en heet water uit de grond komen, met een temperatuur van rond het kookpunt. De koks graven kuilen, laten er een pot met vlees, worst, kool, aardappelen en wortel in zakken en dekken die af met aarde.

Na zes of zeven uur wordt hij weer opgegraven. Het gerecht gaart dus zonder vuur, op de warmte van de vulkaan, en het smaakt anders dan hetzelfde gerecht op een fornuis: milder en zonder korst.

Restaurants in het dorp hebben hun eigen genummerde kuilen in het veld. Je kunt er 's ochtends naar kijken als de potten erin gaan.

In dezelfde streek liggen warmwaterbaden in een botanische tuin, met ijzerhoudend water van ongeveer veertig graden dat je badkleding oranje kleurt. Wij hebben de tarieven, openingstijden en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Thee, ananas en walvissen

São Miguel heeft drie landbouwtakken die je op deze breedte niet verwacht.

Er staat een theeplantage die sinds 1883 in bedrijf is, de enige van Europa die op commerciële schaal thee produceert. Dat kan door het milde, vochtige klimaat en de zure vulkanische grond.

Daarnaast worden er ananassen gekweekt in kassen, met een teeltmethode die achttien maanden tot twee jaar duurt in plaats van de gebruikelijke twaalf maanden. Ze worden met rook tot bloei gedwongen.

De derde tak is verdwenen: tot 1984 werd er vanaf deze eilanden op potvissen gejaagd, vanuit open sloepen met handharpoenen, precies zoals de Amerikaanse walvisvaarders het hier hadden geleerd.

Diezelfde uitkijkposten op de kliffen worden nu gebruikt om walvissen te spotten voor de boten die er toeristen naartoe brengen. De Azoren zijn een van de betrouwbaarste plekken ter wereld om potvissen te zien; er leeft een vaste populatie.

Een haven voor de oversteek

167 van de 249 reizen duren vijftien dagen of langer, en dat zegt wat deze haven is.

Ponta Delgada ligt halverwege de oversteek tussen Europa en Amerika. Schepen die in het voorjaar naar het westen verhuizen en in het najaar terug, leggen hier aan om te bunkeren en om de passagiers een dag land te geven na vier of vijf dagen zee.

Dat is in de maanden terug te zien: april telt 54 reizen, maart 42, oktober 41 en november 39. Juli en augustus tellen er 5 en 4.

Dat is het omgekeerde van een gewone zomerhaven. Wie hier in de hoogzomer wil zijn, vindt nauwelijks aanbod, terwijl het weer dan juist het best is: rond de vierentwintig graden.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Barcelona, Lissabon, Miami en Southampton, met Lissabon op 103 en Barcelona op 86.

Waar je op moet letten

• De kade ligt aan de stad; het centrum is te lopen.
• De krater kan in de wolken hangen; vraag het weer na voor je boekt.
• Neem een jas mee; het weer wisselt hier per uur.
• De stoofpot uit de grond moet je vooraf reserveren.
• Maart, april, oktober en november zijn de drukste maanden.