Cruises vanuit Leith

Drie records voor dezelfde havenmond, en de rederij verklaart het deze keer niet

Er komen 37 reizen langs in Leith en er vertrekken er 8. Daarnaast staan er nog twee records in het bestand die naar dezelfde plek wijzen.

Op vierentwintighonderd meter hiervandaan ligt een record dat Edinburgh heet, met eenentachtig reizen, en op zeventienhonderd meter een dat Newhaven heet, met vijfennegentig. Dat is dezelfde havenmond aan dezelfde kust, binnen een strook van nog geen drie kilometer.

De overlap tussen die drie is nul. Geen enkele reis staat onder twee van deze namen, en er is er dus ook geen die alle drie draagt.

Bij eerdere splitsingen op deze site was de rederij steeds de verklaring: de ene aanbieder schreef consequent de ene naam en de andere de andere. Hier gaat dat niet op.

Silversea staat met tien reizen onder deze naam en met vijftien onder Edinburgh. Regent staat met acht hier en met twaalf onder Newhaven, Oceania met twee hier en zesentwintig onder Newhaven, Azamara met dertien hier en vier onder Edinburgh. Dezelfde rederij gebruikt dus per reis een andere naam, en daar is geen regel in te ontdekken. Zoek dus op alle drie: samen gaat het om tweehonderdtwaalf reizen.

Een havenstad die tegen haar zin bij de stad is gevoegd

Deze plaats is niet altijd een wijk geweest. Zij was tot 1920 een zelfstandige gemeente met een eigen bestuur, een eigen wapen en een eigen krant.

Toen de samenvoeging met de stad erachter ter sprake kwam, is er in 1920 een volksraadpleging gehouden. De uitslag was zesentwintigduizend achthonderdtien tegen en vierduizend driehonderdveertig voor.

De samenvoeging ging niettemin door, want het parlement had het laatste woord. Dat wordt hier ruim een eeuw later nog steeds opgehaald, en er zijn inwoners die zich eerder van deze plaats dan van de stad noemen.

De havenfunctie is veel ouder. Vanaf de veertiende eeuw was dit de haven van de Schotse hoofdstad, en hier is in 1561 de koningin aan land gegaan die later in Engeland is onthoofd.

Het is lang een arme en verwaarloosde hoek geweest. In de jaren negentig is dat gekeerd met de bouw van overheidskantoren, een winkelcentrum en woningen in de oude pakhuizen, en het is nu de wijk met de meeste restaurants van de stad.

Het koninklijk jacht ligt hier permanent

Aan de kade waar de cruiseschepen liggen, ligt sinds 1998 een schip dat er niet meer weggaat.

Het is het jacht dat vierenveertig jaar lang door het Britse koningshuis is gebruikt, van 1954 tot 1997, en dat in die tijd bijna duizend officiele reizen heeft gemaakt. Het is in 1997 uit dienst genomen en niet vervangen.

Het is nu museum en je loopt er zelf doorheen: de staatsievertrekken, de eetzaal waar staatshoofden zijn ontvangen, de slaapkamers met eenpersoonsbedden, de machinekamer en het dek waar de bemanning sliep. Het is opvallend sober voor wat het was.

Het ligt vast aan een winkelcentrum en is daardoor het gemakkelijkste bezoek dat je hier kunt doen; reken op twee uur met de audiotour.

Voor wie op een aanloopdag weinig tijd heeft, is dat een reele afweging: dit ligt naast de kade, en de stad ligt er drie kilometer vandaan.

Wat je in de stad haalt met een aanloopdag

De hoofdstad zelf begint op ongeveer drie kilometer, en sinds juni 2023 rijdt er een tram vanaf de haven naar het centrum en door naar de luchthaven.

Dat maakt een verschil met oudere reisbeschrijvingen, waarin je op een bus of een taxi was aangewezen. De tram doet er een minuut of twintig over naar de winkelstraat.

Wat je daar vindt is een oude stad op een rug van vulkanisch gesteente, met een burcht op de rots aan het ene eind en een paleis aan het andere, en daartussen een straat van ruim een mijl. Aan de noordkant ligt een achttiende-eeuwse uitbreiding met rechte straten en pleinen; beide delen staan sinds 1995 op de werelderfgoedlijst.

Aan de rand van het centrum ligt een uitgedoofde vulkaan van tweehonderdeenenvijftig meter waar je in een uur op staat. Dat is de beste plek om te begrijpen hoe deze stad in elkaar zit.

Reken voor de burcht op twee uur inclusief wachten, en boek vooraf. In augustus is de stad bovendien uitzonderlijk druk door het theaterfestival dat dan de hele maand duurt.

Een kort seizoen en een hoge ondergrens

Er wordt 4 maanden per jaar vertrokken en juni is met drie afvaarten de drukste maand.

Bij de aanlopen ligt het zwaartepunt in mei tot en met juli. Dat is de tijd dat de rondreizen om de Britse eilanden en naar Noorwegen worden gevaren, en dat is ook de periode met de langste dagen.

De prijzen beginnen bij €6.999 en lopen op tot ruim tweeenzeventigduizend euro. Die ondergrens is voor een Britse haven hoog, en dat komt doordat hier vrijwel alleen kleinere schepen van de duurdere rederijen komen.

Bij zeven van de zesendertig reizen ontbreekt de prijs. De duur loopt van negen tot zevenentwintig nachten, met zeven reizen van twaalf nachten als grootste groep.

Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Zoek ook onder Edinburgh en Newhaven; samen gaat het om tweehonderdtwaalf reizen.
• De rederij verklaart die splitsing hier niet; dezelfde aanbieders gebruiken beide namen.
• Het koninklijk jacht ligt naast de kade en kost twee uur.
• Sinds juni 2023 rijdt er een tram van de haven naar het centrum.
• Boek de burcht vooraf; in augustus is de stad extra druk.
• Bij zeven reizen ontbreekt de prijs. Vraag die op.