Cruises vanuit Newhaven

Er staat een tweede haven op zeventien honderd meter

Er komen 87 reizen langs in Newhaven en er vertrekt er een. Dit is de haven van Edinburgh, en zij staat twee keer in het bestand.

Op zeventienhonderd meter hiervandaan ligt een tweede record, onder de naam van de aangrenzende havenwijk, met zesendertig reizen. Onze controle op havens die verdacht dicht bij elkaar liggen, wees die twee aan.

Wij hebben de overlap nagegaan en die is nul. Geen enkele reis staat op beide, terwijl het om twee kades gaat die je vanaf elkaar kunt zien liggen.

De rederijen verschillen ook. Op deze pagina staan Oceania, Norwegian en Regent bovenaan; op de andere Azamara, Silversea en Regent. Die ene overlappende naam laat zien dat het niet alleen aan de leverancier ligt, want die gebruikt allebei de namen.

Bij het schrijven van deze pagina hielden wij het op die twee. Bij het nalopen van een andere haven bleek er meer aan de hand: er staat ook een record onder de naam van de stad zelf met negenenzeventig reizen, en een onder de naam van de aanlegplaats in de zeearm dertien kilometer westelijker met honderdeenenvijftig. Alle paren die wij hebben getoetst overlappen nul keer.

Deze stad staat dus vier keer in het bestand, samen goed voor driehonderdzestig reizen, verdeeld over vier pagina's die elkaar niet kennen. Wat je op deze pagina ziet is ruim een kwart daarvan. Zoek op alle vier.

Voor de rest is er op deze pagina weinig aan te merken. De coordinaten kloppen, en de zestien reizen die de westelijke Middellandse Zee dragen doen die zee werkelijk aan; dat zijn lange reizen die hier onderweg langskomen.

Augustus is de drukste maand, en dat is geen toeval

Er wordt 8 maanden per jaar aangelegd. augustus telt vijfentwintig aanlopen, juli zeventien, en juni en september elk zestien.

Dat augustus eruit springt heeft een reden die de stad zelf is. In die maand loopt hier het grootste kunstenfestival ter wereld, met duizenden voorstellingen in zalen, kerken, kelders en achterkamers, plus een aantal andere festivals daar bovenop.

De stad telt een half miljoen inwoners en er komen er in die weken ruwweg net zoveel bij. Dat betekent volle straten, uitverkochte restaurants en een aanzienlijk hoger prijspeil dan in mei.

Of dat aantrekkelijk is hangt van je af. Wil je de stad zien, kom dan in juni of september; wil je het festival, dan is augustus de enige maand.

Eenveertig van de vierennegentig reizen beginnen in Southampton, negen in Reykjavik en acht in Hamburg. Zeventien duren tien nachten, zestien elf en tien twaalf.

De prijzen lopen van zevenhonderdzeventig euro tot honderdeenendertigduizend negen, en bij slechts zeven reizen ontbreekt het bedrag. Die bovenkant is een wereldreis die hier een dag stopt; kijk naar de reizen van tien tot twaalf nachten voor een gewoon beeld.

De haven die tegen haar zin bij de stad werd gevoegd

Deze havenwijk is eeuwenlang een eigen plaats geweest, met een eigen bestuur, een eigen karakter en een uitgesproken hekel aan de stad erachter.

Edinburgh lag vier kilometer landinwaarts op een rots en had de haven nodig; de haven vond dat zij prima zonder kon. Die verhouding heeft vijf eeuwen geduurd.

In 1920 is er een volksstemming gehouden over samenvoeging. De uitslag was overweldigend tegen, met ongeveer vijf stemmen tegen op elke stem voor, en de samenvoeging is er in datzelfde jaar toch gekomen omdat het parlement anders besloot.

Dat wordt hier tot vandaag verteld en er is een eigen vlag, een eigen voetbalclub en een eigen manier van praten. Wie hier aan land stapt is dus strikt genomen niet in Edinburgh aangekomen, en dat zullen ze je vertellen.

De wijk zelf is de laatste vijfentwintig jaar sterk veranderd, van vervallen pakhuizen naar restaurants en woningen. Aan een van de kades ligt het voormalige koninklijke jacht dat van 1954 tot 1997 heeft gevaren en dat nu museum is.

Wat er te doen is en hoe je er komt

De kade ligt op ongeveer vier kilometer van het centrum van Edinburgh, en dat is te ver om te lopen maar dichtbij genoeg voor een korte rit.

Wat je in dat centrum vindt is een oude stad op een rug van vulkanisch gesteente, met een kasteel aan het ene eind en een paleis aan het andere, en een straat van ruim een mijl ertussen. Aan weerszijden daarvan lopen smalle stegen steil naar beneden.

Ten noorden daarvan ligt een tweede stad, in de achttiende eeuw in een keer op de tekentafel ontworpen, met rechte straten en pleinen. Die twee samen staan sinds 1995 op de werelderfgoedlijst, en de tegenstelling ertussen is het aardigste van een bezoek.

Aan de rand van het centrum ligt een uitgedoofde vulkaan van tweehonderdvijftig meter waar je in ongeveer drie kwartier op klimt. Van boven zie je de stad, de zeearm en aan de overkant de heuvels.

Voor wie liever de streek in gaat: aan de zeearm liggen visserplaatsen met kades en huizen die tot aan het water komen, en verderop de landgoederen en de whiskystokerijen. Wij hebben de afstanden, rijtijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Het schip waarvoor deze haven is aangelegd

Deze plek bestaat door een schip dat hier ruim vijfhonderd jaar geleden is gebouwd.

De Schotse koning wilde omstreeks 1505 een oorlogsvloot en had daarvoor een werf nodig met diep water. Die is hier aangelegd, en het schip dat er in 1511 van de helling liep was het grootste oorlogsschip van Europa.

Het was ruim zestig meter lang, had muren van bijna drie meter dik en voerde ruim driehonderd man plus kanonnen. Er wordt beweerd dat er zoveel eikenhout in ging dat het de bossen van de streek erachter heeft opgemaakt, en of dat helemaal waar is valt niet meer na te gaan.

Lang heeft het niet geduurd. Twee jaar na de tewaterlating sneuvelde de koning in een veldslag, en het schip is kort daarna aan Frankrijk verkocht en daar weggerot.

Wat er bleef was de haven en een vissersgemeenschap, met visvrouwen die de vangst in manden naar de stad droegen en die in de jaren veertig van de negentiende eeuw tot de eerste mensen behoorden die ooit voor een fototoestel poseerden. Die foto's hangen in de musea van de stad.

Waar je op moet letten

• Deze stad staat vier keer in het bestand; samen driehonderdzestig reizen.
• Augustus is het drukst en het duurst. Dat is de festivalmaand.
• Het centrum ligt op vier kilometer. Reken op vervoer.
• Er vertrekt hier vrijwel niets. Eenveertig reizen beginnen in Southampton.
• De oude stad is steil. De stegen gaan met trappen naar beneden.
• Bijna alle reizen hebben een prijs; dat maakt vergelijken hier zinvol.