Cruise Guernsey

Vijf vermeldingen voor een eilandgroep die geen land is

Er zijn 72 boekbare reizen die Guernsey aandoen, langs 5 havens. St Peter Port draagt er 63, een losse vermelding Guernsey 7, en Herm, Alderney en Sark elk een handvol; die kleine eilanden horen bij hetzelfde bestuur en worden door een enkel expeditieschip apart aangedaan.

Wat je hier bezoekt is staatkundig een eigenaardigheid. Guernsey is geen deel van het Verenigd Koninkrijk en is nooit lid van de Europese Unie geweest. Het is een bezitting van de Britse kroon met een eigen parlement, eigen belastingen en eigen wetten, en de band met Londen loopt via de koning en niet via het Britse parlement.

De reden daarvoor gaat terug tot 1204. Toen de Engelse koning Normandië aan Frankrijk verloor, kozen deze eilanden voor de kroon en behielden in ruil daarvoor hun eigen rechtsgebruiken. Die afspraak is er nog.

31 van de 72 reizen duren tien tot veertien dagen en 31 vijftien dagen of langer. De goedkoopste begint bij €609 per persoon; er varen eenendertig schepen en Oceania staat op 14 reizen.

Aanlanden hangt hier van het weer af

Er is een praktisch punt dat bij deze bestemming zwaarder weegt dan bij vrijwel elke andere in Europa: er is geen kade voor zeeschepen.

St Peter Port heeft een haven voor veerboten en jachten, en cruiseschepen liggen op de rede. Alle passagiers gaan met tenders aan wal, en dat gaat bij wind uit het oosten of stevige deining niet door.

Daar komt bij dat het getij hier tot de grootste ter wereld hoort. Het verschil tussen hoog en laag water loopt op tot ongeveer tien meter, waardoor stromingen sterk zijn en de aanlegsteiger bij laagwater een heel andere hoogte heeft dan bij hoogwater.

Wat je daarvan merkt: het uitstappen kan langer duren dan gepland, en een aanloop die vervalt is hier geen zeldzaamheid. Bij de eilandjes Herm en Sark geldt dat nog sterker, want daar wordt op kleine steigers aangelegd.

Het eiland ligt bovendien vlak voor de Franse kust; Normandië is dertig kilometer, Engeland ruim honderd. Dat verklaart de Franse plaatsnamen en de vroegere landstaal, het Guernésiais, dat aan het Normandisch verwant is en nog door een paar honderd mensen wordt gesproken.

Vijf jaar Duitse bezetting

Dit is de enige Britse grond geweest die in de Tweede Wereldoorlog door Duitsland is bezet, en dat is op het eiland overal terug te zien.

In juni 1940 besloot Londen de eilanden niet te verdedigen omdat ze militair niet te houden waren. Een deel van de bevolking is naar Engeland geëvacueerd, waaronder vrijwel alle kinderen van sommige scholen, en wie bleef kreeg vijf jaar Duits bestuur.

Hitler liet de eilanden veranderen in een vesting, als onderdeel van de Atlantikwall, en er is een onevenredig deel van het beton van die hele linie hier gestort. Er staan uitkijktorens langs de kust die er nog altijd zijn, en een deel van de tunnels is museum.

Na de invasie in Normandië in 1944 werd de aanvoer afgesneden en raakten zowel de bezetters als de bevolking zonder voedsel. De winter van 1944 op 1945 is hier de hongerwinter geweest; pas toen het Rode Kruisschip Vega in december 1944 met pakketten aankwam, kwam er verlichting. De bevrijding volgde op 9 mei 1945, een dag na de rest van Europa, en die datum is nog altijd de nationale feestdag.

Op Alderney is het zwaarder geweest. Daar is vrijwel de hele bevolking geëvacueerd en zijn kampen ingericht waar dwangarbeiders uit heel Europa aan de bunkers werkten; velen hebben dat niet overleefd. Het onderzoek naar het aantal slachtoffers loopt tot op de dag van vandaag.

Het huis waar Les Misérables is geschreven

Boven de haven van St Peter Port staat Hauteville House, en dat is de belangrijkste bezienswaardigheid van het eiland.

Victor Hugo woonde er van 1856 tot 1870. Hij was uit Frankrijk verbannen omdat hij Napoleon III een verrader had genoemd, kwam via Brussel en Jersey hier terecht, en kocht met de opbrengst van een dichtbundel dit huis.

Wat hij ermee deed is het bezoeken waard, ook als je niets met zijn boeken hebt. Hij heeft het van onder tot boven zelf ingericht, met wandtapijten, houtsnijwerk uit gesloopte meubels en spiegels op plekken waar ze het licht doorgeven, en het wordt donkerder naarmate je hoger komt tot je boven in een glazen werkkamer staat met uitzicht over zee, richting Frankrijk.

Daar heeft hij staand geschreven. Les Misérables is in dit huis afgemaakt en verschenen in 1862.

Het huis is eigendom van de stad Parijs, is tussen 2018 en 2019 gerestaureerd en is met een tijdslot te bezoeken. Boek vooraf, want er kunnen weinig mensen tegelijk naar binnen en een cruiseschip vult dat zo.

Verder in het stadje: kasseienstraatjes die steil oplopen, Castle Cornet op een eiland in de haven waar sinds 1200 een fort staat en waar elke dag om twaalf uur een kanon afgaat, en winkels waar geen btw op zit omdat het eiland die niet heft.

De buureilanden waar de tijd anders loopt

Bij dit bestuur horen nog drie bewoonde eilanden, en die zijn stuk voor stuk eigenaardiger dan het hoofdeiland.

Sark is tot 2008 op feodale voet bestuurd, met een heer die het eiland van de Engelse kroon in leen hield en een parlement waarin grondbezitters zaten. Onder Europese druk is dat vervangen door verkiezingen. Auto's zijn er nog altijd verboden: er wordt gelopen, gefietst en met paard en wagen gereden, en trekkers zijn de uitzondering.

Sark is bovendien in 2011 als eerste plek ter wereld aangewezen als donkere-hemeleiland, omdat er geen straatverlichting is en de sterrenhemel er onaangetast is. Voor een cruisepassagier die overdag komt is dat vooral een weetje, want je bent voor het donker weer aan boord.

Herm is anderhalve kilometer lang, heeft geen auto's en geen fietsen, en bestaat uit een hotel, een paar huizen en een strand van gebroken schelpen. Alderney ligt het dichtst bij Frankrijk, heeft een eigen spoorlijntje en een luchthaven, en is het stilst.

Wat op alle eilanden geldt: het is klein, de bewegwijzering is minimaal en het is heuvelachtig. Neem schoenen mee waarop je kunt lopen.

Wat het eiland verdient en waarmee je betaalt

Guernsey leefde tot in de jaren zeventig van glastuinbouw en van tomaten die naar Engeland werden verscheept.

Toen de energieprijzen stegen en Nederlandse en Spaanse telers goedkoper werden, is die bedrijfstak grotendeels verdwenen. Wat je nu op het eiland ziet zijn vervallen kassen tussen de velden en een enkele teler die is overgestapt op sierteelt.

Wat ervoor in de plaats kwam is de financiële sector. Het eiland heft geen btw, geen vermogenswinstbelasting en geen erfbelasting, en dat heeft banken, verzekeraars en fondsbeheerders getrokken; die zorgen nu voor het grootste deel van de economie.

Er is nog een tak die is gebleven: het Guernsey-rund, een melkras met een gele, caroteenrijke melk dat op het eiland zuiver wordt gehouden. De invoer van ander rundvee is verboden om het ras te beschermen.

Praktisch is er één ding om te weten over geld. Het eiland heeft een eigen pond dat één op één aan het Britse is gekoppeld en dat overal wordt aangenomen, maar dat je in Engeland niet kwijtraakt. Geef het uit voordat je aan boord gaat of wissel het bij de bank; Britse ponden werken hier gewoon.

Seizoen en praktische zaken

April telt 15 reizen, augustus 15 en juli 13. Van november tot en met februari komt de teller op nul.

Dat is het seizoen voor de Britse Eilanden en de rondjes rond West-Europa. De vertrekhavens zijn Southampton, Lissabon en London, met Southampton op 19, Londen op 9 en Lissabon op 9; dat laatste zijn de trajecten die vanuit het zuiden naar de Noordzee opklimmen.

Het weer is gematigd en het eiland telt meer zonuren dan het Britse vasteland, maar het waait er hard. In de zomer is het achttien tot tweeëntwintig graden, in het voorjaar koeler en vaak nat.

Neem een windjack mee en houd rekening met de tender. Wie slecht ter been is, kan bij deining moeite hebben met het overstappen; de rederij zegt dat vooraf en dat is geen formaliteit.

De landstaal is Engels. Nederlanders hebben geen visum nodig, maar dit gebied hoort niet bij de Unie, dus je telefoon valt terug op buitenlandtarief en je bagagevrijstelling wordt op de terugweg gerekend als bij een land buiten de Unie.

De rederijen zijn Oceania Cruises, Regent Seven Seas Cruises, Silversea Cruises en Windstar Cruises. Het eiland ligt op ongeveer een uur varen van Jersey en die twee staan op sommige reizen samen op het programma.

Waar je op moet letten

• Er wordt getenderd; bij wind of deining vervalt de aanloop.
• Het getij loopt tot tien meter; in- en uitstappen kost tijd.
• Geen EU: roaming op buitenlandtarief, maar ook geen btw in de winkels.
• Boek Hauteville House vooraf; er kunnen weinig mensen tegelijk naar binnen.
• Geef Guernsey-ponden hier uit; in Engeland neemt niemand ze aan.
• Van november tot en met februari vaart er niets.