Cruises naar St Peter Port

Het enige stuk Britse grond dat bezet is geweest

Er komen 57 reizen langs in St Peter Port en er vertrekt er geen enkele. Dit eiland heeft iets meegemaakt wat geen enkele andere plek onder de Britse kroon heeft meegemaakt.

In juni 1940, toen Frankrijk viel, lagen deze eilanden onverdedigbaar voor de Franse kust. De Britse regering heeft ze gedemilitariseerd en de bevolking voor de keus gesteld te blijven of te vertrekken.

Ruim de helft van de kinderen is toen met de schoolklas naar Engeland geevacueerd, in een paar dagen, en veel ouders zijn achtergebleven. Sommige gezinnen hebben elkaar vijf jaar niet gezien.

De Duitse bezetting duurde van 1940 tot 9 mei 1945, en dat is hier tot vandaag een vrije dag. In die vijf jaar zijn de eilanden zwaar versterkt: er staan honderden bunkers en uitkijktorens langs de kust, omdat Hitler ze koste wat kost wilde houden.

Onder de grond ligt een ziekenhuiscomplex van tunnels dat door dwangarbeiders is uitgehakt, voor een groot deel Russische en Spaanse gevangenen, van wie er velen zijn omgekomen. Dat is te bezoeken en het is klam en stil.

In de laatste winter is hier honger geleden, omdat de aanvoer na de landing in Normandie was afgesneden. Een Rode Kruisschip met voedsel in december 1944 wordt op dit eiland nog steeds bij naam genoemd.

Waar Les Miserables is geschreven

Boven de haven staat een huis waar een van de bekendste romans van de negentiende eeuw is voltooid.

De schrijver ervan was in 1851 uit Frankrijk gevlucht na de staatsgreep van Napoleon III, tegen wie hij fel had geschreven. Hij kwam via Brussel en Jersey hier terecht en heeft er vijftien jaar gewoond.

Hij heeft dat huis zelf ingericht, van onder tot boven, met houtsnijwerk, tapijten en spiegels die hij uit alles bij elkaar liet maken. Bovenin bouwde hij een glazen werkkamer met uitzicht op zee, waar hij staand schreef, met zicht op de Franse kust die hij niet mocht betreden.

Daar is Les Miserables afgemaakt en in 1862 uitgegeven. Toen hij na de val van het keizerrijk kon terugkeren, heeft hij het huis gehouden en is hij blijven komen.

Het huis is later aan de stad Parijs nagelaten en is als museum ingericht, precies zoals hij het achterliet. Het staat op een steile klim vanaf de kade en er wordt met kleine groepen rondgeleid.

Voor Nederlandse bezoekers is dat een aardige omweg: een Frans monument, op Brits grondgebied, in het bezit van een Franse gemeente.

Eenenveertig reizen dragen de westelijke Middellandse Zee, en dat klopt

Bij eenenveertig van de negenenvijftig reizen hier staat de westelijke Middellandse Zee als vaargebied. Dit eiland ligt in het Kanaal.

Wij dachten hier een oude bekende te vinden. Wij hebben dat etiket op negen pagina's aangewezen waar het niet hoorde, telkens doordat een Iberische haven het meebracht: Getxo draagt het bij driehonderdnegentien van zijn driehonderdnegentien reizen en Coruna bij vierhonderdtweeenveertig van zijn vierhonderddrieenveertig, allebei aan de Atlantische kust.

Die twee staan hier ook op de routes, op eenendertig en vijfentwintig van de eenenveertig. Toch is de uitkomst deze keer anders.

Wij hebben per reis nagegaan of er een Italiaanse, Spaanse, Griekse, Maltese of Turkse haven op staat, en dat is bij alle eenenveertig het geval. Alle, zonder uitzondering.

Deze reizen varen dus werkelijk het Kanaal uit, langs Portugal en Spanje, en de Middellandse Zee in. Negen beginnen in Lissabon, drie in Barcelona en twee in Venetie, en dat past.

Wij melden dat omdat wij het tegenovergestelde verwachtten. Een patroon dat op negen plaatsen opgaat, gaat op de tiende niet automatisch ook op, en dat hoort erbij te staan.

Een eiland dat bij niets hoort

Dit is geen deel van het Verenigd Koninkrijk en het is nooit lid van de Europese Unie geweest.

Het is een bezitting van de kroon met een eigen parlement, eigen wetten en een eigen belastingstelsel, en het staatsrechtelijk overblijfsel van het hertogdom Normandie. Dat is ouder dan Engeland als koninkrijk: deze eilanden horen sinds 1066 bij de Engelse kroon omdat de hertog van Normandie toen koning van Engeland werd, en toen Normandie in 1204 aan Frankrijk verloren ging bleven zij achter.

Er wordt met een eigen munt betaald die gelijk staat aan het pond, en Britse biljetten worden ook aangenomen; andersom kun je met de plaatselijke munt in Engeland niets. Geef bij het wisselen dus aan wat je terugkrijgt.

Op het platteland wordt door ouderen nog een Normandisch dialect gesproken dat dichter bij het oude Frans staat dan bij het Frans van nu. De straatnamen zijn een mengeling van Engels en Frans.

De koe die naar dit eiland is genoemd geeft romige gele melk en staat overal in de weiden, en het gebreide truitype dat de naam draagt komt van de vissers hier. Beide zijn nog gewoon te koop.

De hoofdstad is een havenstadje van ongeveer zestienduizend inwoners met steile straten, geplaveide trappen en een kasteel op een eiland voor de kade dat sinds de dertiende eeuw de haven bewaakt. Elke dag om twaalf uur wordt daar een kanon afgeschoten.

Praktisch: tenderen bij een getij van tien meter

Er is hier geen cruisekade. De schepen liggen voor de ankers in de rede en je gaat met een tender aan land.

Dat is hier meer dan een detail, want het getijverschil bij deze eilanden loopt op tot ongeveer tien meter en hoort tot de grootste ter wereld. De stroming tussen de eilanden is navenant sterk.

Bij ruwe zee of harde wind uit het oosten wordt het tenderen afgelast, en dat gebeurt hier vaker dan gemiddeld. Reken erop dat een aanloop kan vervallen.

Er wordt 7 maanden per jaar aangelegd, met april als drukste. Tien reizen duren twaalf nachten en zeven tien nachten; er zitten veertien verschillende lengtes in.

De prijzen lopen van zevenhonderdnegenennegentig euro tot honderdeenendertigduizend negen, en bij zestien van de negenenvijftig reizen ontbreekt het bedrag. Dat hoogste bedrag hoort bij een wereldreis die hier onderweg langskomt en zegt over deze bestemming niets.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Southampton, Lissabon, La Coruna en Saint Malo. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Je komt met een tender aan land, en dat vervalt hier vaker dan gemiddeld.
• Het vaargebied klopt hier wel. Alle eenenveertig reizen bereiken de Middellandse Zee.
• Dit is geen deel van het Verenigd Koninkrijk en geen EU. Let op bij het wisselen.
• Het huis van Victor Hugo is met een rondleiding en op een klim vanaf de kade.
• Het stadje is te voet te doen. Het is klein en steil.
• Van november tot en met maart komt hier niets.