Cruises naar Ilulissat

De prijzen beginnen hier op achtduizend zeshonderd euro

Er komen 82 reizen langs in Ilulissat en er vertrekt er geen enkele. De goedkoopste reis die hier langskomt kost achtduizend zeshonderddertig euro.

Dat is na Zuid-Georgia de hoogste ondergrens die wij op een havenpagina zijn tegengekomen. De bovenkant ligt op honderdzesduizend honderdzevenennegentig euro en bij vijftien van de vierenzeventig reizen ontbreekt het bedrag.

De reden staat in de rederijenlijst. Er komen hier uitsluitend expeditie- en luxeschepen: zes partijen die samen alles varen, met schepen voor honderd tot vijfhonderd passagiers en met versterkte rompen.

Dat is geen keuze van die rederijen maar een gevolg van de plek. Hier ligt geen kade voor grote schepen, er is geen brandstof of proviand te krijgen, en het water voor de kust ligt vol drijvend ijs waar een gewoon schip niet tussendoor kan.

Negenendertig reizen beginnen in Reykjavik, vijftien in Kangerlussuaq en tien in Nuuk. Tien duren twaalf nachten, zeven veertien en vijf zestien.

Er wordt 4 maanden per jaar aangelegd. juli telt vijfendertig aanlopen, augustus drieentwintig en september negen; daarbuiten komt hier niets, want dan zit de baai dicht.

De gletsjer die tien procent van alle Groenlandse ijsbergen levert

Naast dit stadje mondt een gletsjer uit die tot de snelst bewegende ter wereld hoort.

Hij schuift ongeveer veertig meter per dag naar voren, en dat is zo snel dat het front zichtbaar verandert terwijl je kijkt. Aan het eind breekt hij af in een fjord van vijfenvijftig kilometer lang.

Wat daar per jaar in valt is ongeveer vijfendertig kubieke kilometer ijs. Dat is ruwweg een tiende van alles wat de Groenlandse ijskap aan ijsbergen afgeeft, uit deze ene gletsjer.

Die ijsbergen kunnen honderd meter boven water uitsteken en negenhonderd eronder. Bij de monding van de fjord ligt een drempel waar de grootste op vastlopen; daar blijven zij soms maanden staan tot ze breken of smelten en over de drempel schuiven.

Dat is de reden dat de baai voor dit stadje vol ijs ligt en dat het beeld elke dag anders is. Er wordt algemeen aangenomen dat de ijsberg waarop de Titanic in 1912 is gelopen uit deze fjord kwam.

De fjord staat sinds 2004 op de werelderfgoedlijst. Er lopen vanaf het stadje houten vlonderpaden naartoe, van anderhalf tot drie kilometer, en die zijn zonder gids te doen.

Een nederzetting van vierduizend jaar oud

Halverwege dat vlonderpad ligt een grasvlakte aan het water waar tot 1850 mensen hebben gewoond.

Op die plek zijn sporen gevonden van bewoning die vierduizend jaar teruggaat, over drie opeenvolgende culturen heen. Zij kwamen hier af op wat er nog altijd is: de stroming bij de fjordmond brengt voedsel naar boven, en daar komt vis en zeehond op af.

Wat je ziet zijn ondiepe kuilen in het gras, de resten van huizen van zoden en steen, en verder niets. Er is met opzet niets herbouwd.

Vanaf die vlakte kijk je over de fjordmond uit op het ijs. Dat is de plek waar de meeste bezoekers gaan zitten, en er is een reden dat de mensen daar vierduizend jaar hebben gewoond en niet ergens anders.

Neem stevige schoenen mee; het pad is aangelegd maar de zijpaden over de rotsen niet. Er staan borden dat je niet dicht bij de rand moet komen, en dat is geen formaliteit: een omslaande ijsberg maakt golven die het strand op slaan.

Meer honden dan mensen

Dit stadje telt ongeveer vijfenveertighonderd inwoners, en er waren tot voor kort meer sledehonden dan mensen.

Die honden zijn geen huisdieren. Zij liggen in de zomer in groepen aan een ketting aan de rand van het stadje te wachten tot het ijs weer draagt, en dan wordt er mee gejaagd en gereisd.

Ten noorden van de poolcirkel geldt een regel die dat in stand houdt: er mag geen andere hondensoort worden binnengebracht, om het ras zuiver te houden. Een hond die het gebied verlaat, mag niet meer terug.

Blijf op afstand. Het zijn werkdieren die niet gewend zijn aan aaien, en de pups die los rondlopen horen bij een groep die je beter niet benadert.

Het aantal loopt terug omdat het ijs later komt en eerder gaat en er met sneeuwscooters wordt gereden. Dat is hier een zichtbaar gevolg van iets waar verder vooral over wordt gepraat.

De man die met een slee naar Alaska reed

In dit stadje is in 1879 een van de belangrijkste poolonderzoekers geboren, en zijn geboortehuis is het museum.

Hij was half Deens en half Groenlands, sprak van huis uit Groenlands en kon met een hondenslee overweg voordat hij naar school ging. Dat maakte hem tot iemand die kon doen wat geen enkele Europese expeditie lukte: reizen zoals de mensen daar zelf reisden.

Tussen 1921 en 1924 heeft hij met een slee de hele Noord-Amerikaanse poolkust afgelegd, van Groenland tot Alaska, ongeveer achttienduizend kilometer. Onderweg heeft hij bij elke gemeenschap verhalen, liederen en gebruiken opgetekend.

Dat materiaal is de belangrijkste bron over de Inuitcultuur van voor de grote veranderingen, en hij verzamelde het in de taal zelf. Hij toonde daarmee ook aan dat de Inuit van Groenland tot Alaska een verwante taal en verwante verhalen deelden.

Het museum is klein en het staat aan de haven, op loopafstand van waar je aan land komt. Naast het stadje staat een houten kerk uit 1779, die bij de bouw het grootste gebouw van Groenland was.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Nuuk Godthaab, Kangerlussuaq, Sisimiut, Greenland en Evighedsfjord. Wij hebben de afstanden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• De prijzen beginnen hier op ruim achtduizend euro. Er komen alleen expeditieschepen.
• Het seizoen is juni tot en met september. Juli alleen telt de helft van alle aanlopen.
• Het vlonderpad naar de fjord is zonder gids te doen. Neem stevige schoenen mee.
• Blijf weg bij de waterlijn. Een omslaande ijsberg maakt golven.
• Raak de sledehonden niet aan. Dat zijn werkdieren, geen huisdieren.
• Er vertrekt hier niets. Ruim de helft van de reizen begint in Reykjavik.