Cruise Bulgarije

Twee havens aan de Donau, en geen enkele aan zee

Er zijn 411 boekbare reizen die Bulgarije aandoen, langs 9 havens. Ruse draagt er 355 en Vidin 298.

Dat is opmerkelijk, want dit land heeft ruim driehonderd kilometer kust aan de Zwarte Zee met Varna en Boergas als havens. Die staan in dit aanbod niet: alle reizen hier zijn riviercruises op de Donau, die vierhonderdzeventig kilometer de noordgrens van het land vormt.

De reden is dat de zeecruises op de Zwarte Zee zo goed als zijn verdwenen. Dat vaargebied draaide op routes langs Turkije, Oekraïne en Rusland, en sinds 2022 varen die niet meer; wat overblijft is te weinig voor een eigen programma.

177 van de 411 reizen duren tien tot veertien dagen en 130 vijf tot zeven. De goedkoopste begint bij €2.099 per persoon, en dat is hoog om dezelfde reden als bij de buurlanden: dit is de benedenloop, die alleen op lange reizen wordt gevaren.

Ruse is met Weens geld gebouwd

Ruse telt honderdveertigduizend inwoners en heeft een binnenstad die er niet Bulgaars uitziet.

Dat komt door de tweede helft van de negentiende eeuw. De stad was toen de belangrijkste Donauhaven van het Ottomaanse Rijk en groeide uit tot het venster naar Europa: er kwamen consulaten, banken en handelshuizen, en die lieten bouwen in de stijl die in Wenen en Boedapest gangbaar was.

Wat er staat is neobarok en eclectisch, rond een groot plein met een theater en een operagebouw. Het wordt lokaal het kleine Wenen genoemd en dat is voor één keer geen overdrijving.

De stad heeft ook de eerste spoorlijn van het land gehad, in 1866 aangelegd naar Varna aan de Zwarte Zee, en het eerste moderne bankgebouw en de eerste krant.

Elias Canetti, de schrijver die in 1981 de Nobelprijs voor literatuur kreeg, is hier in 1905 geboren; zijn geboortehuis staat er nog.

Over de rivier ligt de Vriendschapsbrug naar Roemenië, in 1954 gebouwd en tot 2013 de enige brug over de Donau tussen de twee landen. Bij Vidin ligt sindsdien de tweede.

Veliko Tarnovo, de hoofdstad die er ooit was

Veliko Tarnovo staat met 36 in de lijst en ligt tachtig kilometer zuidelijk van Ruse, in de heuvels.

Dat stadje was van 1185 tot 1393 de hoofdstad van het Tweede Bulgaarse Rijk, dat zich op zijn hoogtepunt van de Zwarte Zee tot de Adriatische Zee uitstrekte. Het gold toen als een van de grote steden van Zuidoost-Europa.

Wat je ziet is de ligging. De stad hangt in lagen aan de wanden van een lus van de rivier Jantra, met huizen die op elkaars daken lijken te staan, en op een schiereiland in die lus ligt de vesting Tsarevets met de resten van het paleis en de patriarchale kerk.

Er is een geluid- en lichtvoorstelling op de vesting die de geschiedenis vertelt; die gaat alleen door bij voldoende bezoekers.

Arbanasi, met 30 aanlopen, ligt vier kilometer verderop op een hoogvlakte. Dat dorp was in de zeventiende eeuw welvarend door handel met Constantinopel, en de huizen zijn ernaar gebouwd: stenen woningen met muren als een fort en houten binnenplaatsen. De Geboortekerk daar ziet er van buiten uit als een schuur, omdat christelijke gebedshuizen onder Ottomaans bestuur niet mochten opvallen, en is vanbinnen van vloer tot plafond beschilderd met ruim tweeduizend afbeeldingen.

Vidin en de rotsen van Belogradchik

Vidin staat op 298 aanlopen en ligt aan de andere kant van het land, bij de Servische en Roemeense grens.

Aan de rivier staat Baba Vida, de best bewaarde middeleeuwse vesting van het land, gebouwd op de fundamenten van een Romeins fort en nooit ingenomen door belegering; de Ottomanen kregen hem alleen door onderhandeling.

Wat vanaf Vidin de gebruikelijke excursie is, ligt vijftig kilometer landinwaarts. Bij Belogradchik staan rotsformaties van rood zandsteen die door erosie tot pilaren en figuren zijn uitgesleten, tot tweehonderd meter hoog, over een gebied van dertig kilometer.

Tussen die rotsen is een vesting gebouwd waarbij de natuurlijke wanden als muren dienen; er zijn maar aan twee kanten stenen muren nodig geweest. De Romeinen begonnen ermee en de Ottomanen hebben hem in de negentiende eeuw uitgebreid.

Reken op anderhalf uur rijden per richting. Dat is een halve dag en het is de aardigste excursie van dit stuk Donau.

In de buurt ligt ook de Magura-grot, met tekeningen die met vleermuizenguano zijn aangebracht en die vier- tot achtduizend jaar oud zijn.

Wat je over dit land moet weten

Bulgarije is een van de oudste staten van Europa: het is in 681 gesticht en heeft zijn naam sindsdien niet gewijzigd, wat in deze regio uitzonderlijk is.

Het schrift dat in Rusland, Servië, Oekraïne en een reeks andere landen wordt gebruikt is hier ontstaan. De leerlingen van Cyrillus en Methodius ontwikkelden het in de negende eeuw aan het Bulgaarse hof, en het is naar Cyrillus vernoemd. Op 24 mei is dat een nationale feestdag.

Van 1396 tot 1878 stond het land onder Ottomaans bestuur, vijf eeuwen, en dat heeft het bouwkundig erfgoed grotendeels bepaald: wat er uit de middeleeuwen over is staat er alleen omdat het buiten het zicht lag.

Praktisch: knikken betekent hier nee en het hoofd schudden ja. Dat klinkt als een anekdote maar het is echt zo, en het levert misverstanden op bij bestellen en bij het vragen van de weg. Bulgaren die met bezoekers werken schakelen meestal over.

Yoghurt komt hiervandaan. De bacterie die het maakt is in 1905 in Bulgaarse melk gevonden door een student in Genève en heet daarom naar dit land.

Rozen zijn het tweede product. In de Rozenvallei bij Kazanlak wordt sinds de zeventiende eeuw damascener roos geteeld voor rozenolie, en dit land levert samen met Turkije het overgrote deel van de wereldproductie. Er zijn drieduizend bloemblaadjes nodig voor een gram olie, geplukt tussen vier en negen uur 's ochtends voordat de zon de geur verdrijft. De oogst is in mei en juni.

Seizoen en praktische zaken

April telt 65 reizen, september 60 en oktober 60. Januari komt uit op nul en februari op 1.

Dat is de riviercruisekalender met een zomerdip: juli komt op 22. In deze vlakte loopt het in juli en augustus op naar vijfendertig graden en meer, en de waterstand kan in droge jaren zo ver zakken dat schepen bepaalde stukken niet passeren.

April, mei, september en oktober zijn de aangenaamste maanden, met vijftien tot vijfentwintig graden.

De rederijen zijn AmaWaterways, Emerald Cruises, Scenic River Cruises en Nicko Cruises, met AmaWaterways op 157 reizen en Uniworld op 68. Er varen negenentwintig verschillende schepen.

De vertrekhavens zijn Budapest, Giurgiu en Boekarest. Boedapest staat op 107, Giurgiu op 80 en Boekarest op 68.

Bulgarije zit in de Europese Unie en sinds januari 2025 in de eurozone; kijk voor je gaat na of er nog met lev wordt betaald, want zulke overgangen kennen een periode waarin beide munten circuleren. Roaming werkt onder de Europese regels en prijzen liggen fors onder het Nederlandse niveau.

Waar je op moet letten

• De Zwarte Zeekust staat niet in dit aanbod; alles vaart op de Donau.
• Ruse is met Weens geld gebouwd en oogt daar ook naar.
• Belogradchik is de aardigste excursie en kost een halve dag.
• Knikken betekent hier nee.
• Juli en augustus zijn heet en het aanbod is dan juist lager.
• Kijk na met welke munt je betaalt; het land is net op de euro overgegaan.