Cruises naar Ruse

Klein Wenen aan de Donau

Er komen 2 reizen langs in Ruse en er vertrekt er geen enkele. Alle 365 doen ook Belgrado en Boedapest aan; dit ligt op de lage Donau.

Wie hier van boord gaat, verwacht een Bulgaarse provinciestad en treft een centrum aan met neobarokke gevels, balkons met smeedwerk en een operagebouw. De bijnaam die de stad zichzelf geeft is klein Wenen.

Dat heeft een reden en een periode. Toen Bulgarije zich in 1878 van het Ottomaanse rijk losmaakte, was Ruse de rijkste en meest naar het westen gerichte stad van het land.

Hier reed in 1866 de eerste spoorlijn van Ottomaans Bulgarije, hier verscheen de eerste krant, kwam de eerste bank en de eerste verzekeringsmaatschappij. Architecten uit Wenen en Italië bouwden de stad in enkele decennia op.

Toen daarna Sofia hoofdstad werd en de handel over land ging in plaats van over de rivier, verschoof het zwaartepunt. Wat er staat is de bebouwing van die ene bloeiperiode.

Een schrijver die acht talen om zich heen hoorde

In 1905 werd in deze stad Elias Canetti geboren, die in 1981 de Nobelprijs voor literatuur kreeg.

Hij kwam uit een Sefardisch-Joodse familie die eeuwen eerder uit Spanje was gevlucht en thuis nog altijd een oude vorm van het Spaans sprak. Om hem heen klonken Bulgaars, Turks, Grieks, Roemeens, Duits, Russisch en Armeens.

In zijn herinneringen beschrijft hij dat als de gewoonste zaak van de wereld: een stad waar op één dag zeven of acht talen te horen waren, elk bij een andere gemeenschap en een ander beroep.

Dat is de Donau van voor de twintigste eeuw, een rivier waarlangs volken door elkaar woonden. Het huis waarin hij is geboren staat er nog en is te bekijken.

Canetti heeft zijn werk in het Duits geschreven, een taal die hij pas op zijn achtste leerde. Hij is als Brits staatsburger gestorven en ligt in Zwitserland begraven.

Kerken in de rotswand

Twintig kilometer stroomopwaarts, in een kloof van een zijrivier, zitten kapellen in de kliffen uitgehakt.

Bij Ivanovo hebben monniken vanaf de dertiende eeuw kamers, kerkjes en cellen in de kalksteen gegraven, op tientallen meters hoogte, bereikbaar via smalle richels en houten trappen. Er waren er ooit ongeveer veertig.

In een deel ervan zitten fresco's die tot de belangrijkste van de Balkan worden gerekend. Ze zijn geschilderd in een stijl die dichter bij de Italiaanse renaissance staat dan bij de strakke Byzantijnse traditie, met beweging in de figuren.

Dat komt doordat de Bulgaarse tsaar er zelf geld in stak en de beste schilders liet komen. Het complex staat sinds 1979 op de Werelderfgoedlijst.

Dichterbij ligt Basarbovo, een rotsklooster dat nog steeds bewoond is en waar je in de uitgehakte ruimtes kunt komen. Wij hebben de tarieven, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

De brug die veertig jaar de enige was

Bij de stad ligt een stalen brug over de Donau, en die was lang de enige verbinding tussen twee landen.

Hij is in 1954 gebouwd, in de tijd dat beide landen bij het Oostblok hoorden, en heette officieel de Vriendschapsbrug. Over een rivierstuk van bijna vijfhonderd kilometer waar Bulgarije en Roemenië elkaar raken, was dit tot 2013 de enige oeververbinding.

Dat is voor twee buurlanden ongewoon en het zegt iets over hoe weinig verkeer er tussen beide was. Wie honderd kilometer verderop woonde, moest hier omrijden of de veerboot nemen.

Aan de overkant ligt Giurgiu in Roemenië, en van daaruit is het vijfenzeventig kilometer naar Boekarest, ongeveer anderhalf uur. Dat is vanaf hier de meest geboekte excursie.

De andere kant op ligt Veliko Tarnovo, de middeleeuwse hoofdstad van Bulgarije, op ruim honderd kilometer, met een vesting op een heuvel boven een rivierbocht.

Voorjaar en najaar

April telt 62 reizen, oktober 61 en september 59. In januari komt hier niets langs, in februari 1 en in december 5.

Die twee pieken zijn de gebruikelijke Donaukalender, en de dip in juli met 21 reizen komt door de hitte: in dit deel van de vallei loopt het in hoogzomer op naar vijfendertig graden en meer.

Reken ook hier op laag water in de nazomer. Bij droogte zakt het peil op de Donau zo ver dat schepen op ondiepe stukken niet verder komen; passagiers worden dan per bus verplaatst of wisselen van schip.

180 van de 2 reizen duren tien tot veertien dagen en 160 zes tot negen. Ze vertrekken uit Boedapest (108), Giurgiu (82) en Boekarest (69).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Budapest, Mohacs, Belgrado en Golubac, met Novi Sad op 216.

Waar je op moet letten

• Het centrum is te lopen vanaf de kade.
• Boekarest ligt anderhalf uur over de brug.
• De rotskerken vragen klimmen over smalle trappen.
• Bulgarije heeft de lev, geen euro.
• Laag water kan de route wijzigen, vooral in de nazomer.