Cruises naar Saint Malo

Tachtig reizen dragen de Middellandse Zee, en dat klopt bijna nooit

Er komen 94 reizen langs in Saint Malo en er vertrekt er geen enkele. Bij eenentachtig van die negenennegentig staat de westelijke Middellandse Zee als vaargebied.

Deze stad ligt in Bretagne, aan het Kanaal. De Middellandse Zee begint ruim vijftienhonderd kilometer verderop, achter Gibraltar.

Wij hebben nageteld hoeveel van die eenentachtig reizen werkelijk een Italiaanse, Griekse, Maltese of Kroatische haven aandoen. Dat zijn er twaalf. De overige negenenzestig komen nooit voorbij Portugal.

Een van die reizen heet in de titel zelf Cruising Europe's Western Shores en loopt van Londen via Caen, Saint Malo, Bordeaux, Vigo en Porto naar Lissabon. Daar zit geen meter Middellandse Zee in.

De oorzaak ligt niet bij deze haven. Wij hebben de havens op die routes een voor een nagelopen en er staat een duidelijk patroon: Vigo draagt het etiket bij driehonderddertig van zijn driehonderddertig reizen, Coruna bij vierhonderdtweeenveertig van de vierhonderddrieenveertig, Getxo bij driehonderdnegentien van de driehonderdnegentien en Santander bij zevenenvijftig van de zevenenvijftig. Alle vier liggen aan de Atlantische kust van Spanje.

Bij Vigo raken er zevenendertig van die driehonderddertig werkelijk de Middellandse Zee. Het hele Iberische schiereiland staat in dit bestand onder dat vaargebied, ook de kant die aan de oceaan ligt, en elke reis die daar langskomt neemt het etiket mee. Deze pagina erft het van de Spaanse havens verderop.

Filter hier dus niet op vaargebied. Ga af op de vertrekhaven: twintig reizen beginnen in Lissabon, dertien in Southampton, acht in Hamburg en acht in Portsmouth.

Alleen kleine schepen, en dat komt door het getij

De rederijen die hier aanleggen zijn Seabourn, Azamara Cruises, Silversea Cruises en Windstar Cruises, met daarachter Regent, Ambassador, Windstar en Ponant. Zeventien aanlopen komen van de grootste, zestien van de tweede en vijftien van de derde.

Er staat geen enkele grote naam bij. Dat is geen toeval maar een gevolg van het water.

In deze baai is het verschil tussen eb en vloed het grootste van Europa: het loopt op tot ongeveer dertien meter. De oude haven ligt daarom achter een sluis, en die sluis bepaalt wat er binnen kan.

Schepen die te groot zijn moeten buiten blijven liggen en hun passagiers met sloepen aan land zetten, en dat gaat bij aflandige wind slecht. Grote rederijen slaan deze plaats daarom over.

De reisduur is hier ongewoon lang: tien reizen duren tien nachten, tien duren twaalf nachten en zes elf. Dit is geen weekbestemming maar een tussenstop op lange kustreizen.

De stad die na 1944 opnieuw is opgebouwd

Wat je binnen de muren ziet lijkt eeuwenoud, en het is grotendeels jonger dan de meeste mensen die het bezoeken.

In augustus 1944 lag hier een Duitse bezetting die zich niet overgaf, en de stad is twee weken lang beschoten en gebombardeerd. Toen het voorbij was stond ongeveer tachtig procent van de ommuurde stad niet meer overeind.

Er is toen besloten haar terug te bouwen zoals zij was. Dat heeft van 1948 tot in de jaren zestig geduurd, met het oude graniet dat uit het puin werd teruggehaald en met de oude gevelindeling.

Het resultaat is zo goed gelukt dat vrijwel geen bezoeker het doorheeft. De vestingmuur zelf is wel echt: die is grotendeels blijven staan en je kunt er in ongeveer een uur helemaal omheen lopen.

Vanaf die muur kijk je aan de ene kant op de daken en aan de andere kant op zee, en op de eilandjes die bij laag water te voet bereikbaar zijn. Op een daarvan ligt het graf van de schrijver Chateaubriand, die hier geboren is en met uitzicht op zee begraven wilde worden.

Kapers, Canada en de Falklandeilanden

Deze stad heeft drie sporen in de wereld achtergelaten die je op de kaart terugvindt.

Het eerste is de kaapvaart. Reders hier kregen van de koning toestemming om vijandelijke koopvaardij te kapen, en tussen 1688 en 1815 is dat een bedrijfstak geweest die de stad rijk maakte. De kapers waren geen zeerovers maar vergunninghouders die een deel van de buit afdroegen.

Het tweede is Canada. Jacques Cartier vertrok hiervandaan in 1534, voer de Saint Lawrence op en claimde het gebied voor Frankrijk. De naam Canada komt uit die reizen, en zij zijn het begin van Frans Noord-Amerika geweest.

Het derde staat in de buurhavenlijst van andere pagina's in dit aanbod. Zeelieden uit deze stad stichtten in 1764 de eerste nederzetting op de Falklandeilanden, en noemden die eilanden naar hun thuishaven: de Malouines. Via het Spaans is dat Malvinas geworden, en dat is nog altijd de naam waarover getwist wordt.

Van dat alles zie je in het stadje zelf weinig terug behalve straatnamen en standbeelden. Het staat wel in het maritiem museum, dat in een van de forten zit.

Wat er binnen bereik ligt

De ommuurde stad is klein en in een uur rond te lopen, en dat is voor de meeste bezoekers het hele bezoek waard.

Op ongeveer vijftig kilometer ligt de abdij op de rotskegel in de baai, die bij springtij door het water wordt omsloten. Dat is de meest geboekte uitstap en het is een dag met veel rijden en veel treden.

Dichterbij ligt een vestingstadje aan een rivier op ongeveer dertig kilometer, met vakwerkhuizen en een wandeling langs de kade beneden. Dat is rustiger en het kost een halve dag.

Op tien kilometer oostwaarts ligt een plaatsje dat van oesters leeft, waar je ze aan de kade uit de mand koopt en de schelpen op het strand gooit. Ernaast staat sinds 1966 de eerste getijdencentrale ter wereld, een dam met turbines die door het opkomende en afgaande water worden aangedreven.

Er wordt 9 maanden per jaar aangelegd, en april springt eruit met tweeentwintig aanlopen tegen zeventien in september en zestien in augustus. Dat is ongebruikelijk voor deze breedte en het komt door de lange voorjaarsreizen langs deze kust. Wij hebben de afstanden, rijtijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Filter niet op vaargebied. Eenentachtig reizen staan onder de Middellandse Zee, en twaalf komen er werkelijk.
• Er vertrekt hier niets. De vertrekhavens zijn Lissabon en Southampton.
• Alleen kleine schepen komen binnen. De haven ligt achter een sluis.
• Het getijverschil loopt op tot dertien meter en bepaalt of de eilandjes bereikbaar zijn.
• De abdij in de baai kost een hele dag en ligt op vijftig kilometer.
• April is de drukste maand, niet de zomer.