Cruises vanuit Quebec

Waar de rivier smal wordt

Er komen 249 reizen langs in Quebec en er vertrekken er 46. De stad ligt duizend kilometer landinwaarts, en toch komen er zeeschepen.

Dat kan doordat de Saint Lawrence over die hele afstand diep genoeg blijft. Bij Quebec knijpt de rivier ineens samen tot ongeveer een kilometer breed, terwijl ze stroomafwaarts tientallen kilometers breed is.

Dat is ook waar de naam vandaan komt: in de taal van de Algonkin betekent kebec de plek waar het water nauw wordt. Champlain koos die vernauwing in 1608 om er een handelspost te bouwen, want wie hier zat, beheerste de doorgang naar het binnenland.

De stad ligt in twee lagen. De Basse-Ville aan het water, waar de kade is, en de Haute-Ville op de rots erboven, waar de vesting staat. Er zit een kabelbaan tussen en een trap die de Breakneck Stairs heet.

Vanaf de kade sta je meteen in het oudste deel. Je hebt geen bus nodig.

De enige ommuurde stad boven Mexico

Quebec heeft nog altijd zijn volledige stadsmuur, en dat is in Noord-Amerika uniek.

Er loopt bijna vijf kilometer wal om de bovenstad, met poorten, bastions en een citadel in stervorm op het hoogste punt. Ten noorden van Mexico is er geen tweede stad waar dat compleet bewaard is gebleven.

Dat het er nog staat is bijna misgegaan. In de negentiende eeuw wilde de stad de muren slopen omdat ze het verkeer in de weg stonden; de toenmalige gouverneur-generaal heeft dat in de jaren zeventig van die eeuw tegengehouden en liet de poorten juist herbouwen.

De citadel is nog in gebruik door het Canadese leger en er wordt in de zomer dagelijks de wacht gewisseld. Je kunt de wal grotendeels rondlopen; dat is anderhalf uur.

De historische kern staat sinds 1985 op de Werelderfgoedlijst, als eerste stedelijk geheel in Noord-Amerika.

Twintig minuten die het continent bepaalden

Vlak buiten de muren ligt een park dat er onschuldig uitziet en waar in 1759 een veldslag is uitgevochten die alles heeft veranderd.

De Britten belegerden de stad al maanden zonder resultaat. In de nacht van 12 op 13 september voeren ze stroomopwaarts, klommen een steile helling op die de Fransen onbewaakt hadden gelaten, en stonden bij het licht worden met vijfduizend man in slagorde op de vlakte.

Het gevecht zelf duurde ongeveer twintig minuten. Beide bevelhebbers, Wolfe aan Britse en Montcalm aan Franse kant, raakten dodelijk gewond; Wolfe stierf op het veld, Montcalm de volgende ochtend.

Quebec gaf zich vijf dagen later over, en met het vredesverdrag van 1763 kwam Nieuw-Frankrijk aan Groot-Brittannië. Daarmee werd Noord-Amerika Engelstalig, met dit gewest als uitzondering.

Die uitzondering is gebleven. Frans is hier de enige officiële taal en de overgrote meerderheid van de inwoners spreekt het thuis; op straat en op de bordjes is dat meteen te merken.

Een hotel dat het silhouet van de stad is

Boven op de rots staat een gebouw met torens en groene daken dat op elke foto van Quebec staat.

Het Château Frontenac is in 1893 gebouwd door de spoorwegmaatschappij, die langs haar lijn een reeks hotels neerzette om mensen een reden te geven de trein te nemen. Het is dus reclame die tot beeldmerk is uitgegroeid.

In augustus 1943 en september 1944 zijn hier de Quebec-conferenties gehouden, waar Churchill en Roosevelt met de Canadese premier de invasie van Normandië en de oorlog tegen Japan bespraken. De conferentiezalen zitten in dit gebouw en in de citadel ernaast.

Ervoor ligt een houten promenade langs de rand van de rots, met uitzicht over de rivier. Wie niet wil klimmen, neemt de kabelbaan vanaf de benedenstad.

Buiten de stad ligt een waterval van drieëntachtig meter, hoger dan de Niagara al is hij veel smaller, met een hangbrug erboven. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Vijf van elke tien reizen vallen in september

September telt 147 reizen, oktober 87 en augustus 26. In januari, april, november en december komt hier niets langs.

Die ene maand is goed voor tweeënvijftig procent van alles wat hier het hele jaar langskomt. Dat is een van de scheefste verdelingen op deze site, al is Quebec er niet de scherpste in: Charlottetown zit op zevenenvijftig procent.

Het is dan ook geen toeval maar een streekverschijnsel. Sydney in Nova Scotia zit op vijftig procent, Portland op zesenveertig en Montreal op drieënveertig, allemaal in dezelfde maand.

De reden is het blad. Van half september tot half oktober kleuren de esdoorns langs de Saint Lawrence rood en oranje, en daar is de hele vaart op deze kust omheen gebouwd. Reken op tien tot achttien graden en op volle straten.

170 van de 249 reizen duren tien tot veertien dagen. Ze vertrekken uit Montreal (69), Quebec zelf (49) en Boston (46). De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Sydney, Canada, Halifax, Charlottetown en Sept Iles, met Halifax op 216. De rederijen zijn Explora Journeys, Holland America Line, Cunard en Norwegian Cruise Line met schepen als Zuiderdam, EXPLORA IV, Queen Mary 2 en EXPLORA V, en de goedkoopste reis begint bij €690 per persoon.

Waar je op moet letten

• De kade ligt in de benedenstad; de bovenstad is klimmen of de kabelbaan.
• Frans is hier de taal; Engels wordt in het centrum wel gesproken.
• September is druk; ga vroeg de muren op.
• Canada heeft de Canadese dollar; pinnen kan overal.
• Buiten augustus tot oktober komt hier vrijwel niets.